Dünya'nın devasa gölgesinin Ay yüzeyinin %96'sını yutacağı 27-28 Ağustos kısmi ay tutulması, gece tarafında olan milyarlarca insan tarafından izlenebilecek. Bu doğa olayı, 12 Ağustos'ta Grönland, İzlanda ve İspanya'nın bazı bölgelerinde görülen görkemli tam güneş tutulmasıyla başlayan iki bölümlü dramatik gösterinin final perdesi niteliğinde.
Ay tutulmaları, güneş tutulmalarının aksine, Ay'ın ufuk çizgisinin üzerinde olduğu tüm gece bölgelerinde aynı anda gerçekleşiyor; ancak her aşamanın yerel saati konuma göre farklılık gösteriyor. Ayrıca ay tutulmalarını çıplak gözle, dürbünle veya teleskopla izlemek tamamen güvenli. Bu araçlar, Dünya'nın gölgesi Ay'ın kraterli yüzeyini süpürürken daha yakın bir görüntü sunuyor.
Dünya'nın gölgesi, sadece ay tutulması sırasında görülebilen iki eş merkezli koniden oluşuyor. Dıştaki penumbra (yarı gölge) konisi yumuşak ve geniş bir gölge oluştururken, içteki umbra (tam gölge) ise Dünya'nın silüetinin belirgin eğrisini ortaya çıkarıyor.
1. Aşama: Dünya'nın yarı gölgesi Ay'ı kaplıyor
TimeandDate.com verilerine göre tutulma, 27 Ağustos saat 21:23'te (EDT) / 28 Ağustos 01:23'te (GMT) Dünya'nın dış yarı gölgesinin Ay yüzeyini örtmeye başlamasıyla resmen başlıyor. Bu aşamada Ay diskindeki kararma oldukça hafif oluyor ve ancak iç gölge görünmeden hemen önce, Kuzey Amerika'da büyük balıkların kolayca yakalandığı dönemden adını alan "Sturgeon Moon" (Mersin Balığı Ayı) belirginleşmeye başlıyor.
2. Aşama: Kısmi ay tutulması başlıyor
Dünya'nın iç tam gölgesi, 27 Ağustos saat 22:33'te (EDT) / 28 Ağustos 02:33'te (GMT) Ay'dan ilk "ısırığını" alarak kısmi evreyi başlatıyor. Tam gölge, önce Ay'ın güneybatı kenarındaki Oceanus Procellarum (Fırtınalar Okyanusu) ve Mare Humorum'un karanlık bölgeleri yakınında küçük bir yarım daire şeklinde görünüyor ve hızla yayılarak çevredeki yüzeyi yutuyor. Bu evre, Dünya'nın silüetinin doğal uydumuzun önünde bir gölge olarak düştüğü anı çıplak gözle görebilmek için nadir bir fırsat sunuyor.
3. Aşama: Maksimum tutulma
Tutulma, 28 Ağustos saat 00:12'de (EDT) / 04:12'de (GMT) zirve noktasına ulaşıyor. Bu sırada Ay diskini %96 oranında kaplayan tam gölge, Ay'ın kuzey kenarında sadece göz kamaştırıcı bir hilalin doğrudan güneş ışığına maruz kalmasını sağlıyor. Bu esnada, Dünya atmosferinden süzülen ve kırılan güneş ışıkları nedeniyle Ay'da hafif kırmızı bir renk görülebilir. Bu durum, sanki Dünya üzerindeki tüm gün doğumu ve gün batımlarının ışığı aynı anda Ay diskine vuruyormuş gibi bir görüntü oluşturarak, gölgeye rağmen belirgin kraterleri ve karanlık ay denizlerini ortaya çıkarıyor.
4. Aşama: İç gölge Ay'dan ayrılıyor
Dünya'nın iç tam gölgesi sonraki saatlerde yavaşça geri çekiliyor. Tutulmanın zirvesinde görülen kızıl renk, doğrudan güneş ışığına maruz kalan hilal büyüdükçe soluyor ve Ay eski haline dönüyor. İç gölgenin son kalıntıları 28 Ağustos saat 01:51'de (EDT) / 05:51'de (GMT) Ay yüzeyini terk ediyor.
5. Aşama: Dış gölge Ay'dan çıkıyor
Dünya'nın dış yarı gölgesi, kısa bir süre sonra saat 03:01'de (EDT) / 07:01'de (GMT) Ay'dan tamamen ayrılarak tutulmayı sona erdiriyor. Benzer bir doğa olayı, Asya, Avustralya ve Avrupa'dan izlenebilecek olan 2028 yılbaşı gecesindeki tam ay tutulmasına kadar gerçekleşmeyecek.
