The New York Times’ın OpenAI aleyhine açtığı davada, Trump yönetimi ChatGPT’nin telif hakkıyla korunan materyalleri lisanssız kullanarak büyük dil modellerini (LLM) eğitmesini savunmak için 20 sayfalık bir hukuki mütalaa sundu.
Mütalaada, “Amerika Birleşik Devletleri'nin, küresel çapta yapay zeka kullanımının uygulama ve prosedürlerine standart belirleyen güçlü ve rekabetçi bir yapay zeka endüstrisi geliştirmeye devam etme konusunda güçlü bir çıkarı bulunmaktadır… Bu nedenle, Amerika Birleşik Devletleri'nin 'yapay zekada küresel liderliğini koruması' kritik öneme sahiptir” ifadeleri yer aldı. Bu ifadeler, Başkan Donald Trump'ın geçen yıl imzaladığı bir başkanlık kararnamesine atıfta bulunuyor.
ChatGPT, Claude ve Gemini gibi sohbet botlarını çalıştıran büyük dil modelleri, telif hakkıyla korunan kitaplar, makaleler ve diğer medya içeriklerini de içeren akıl almaz büyüklükteki veri tabanları üzerinde eğitiliyor. Yapay zeka şirketleri bu içerikleri veri tabanlarına izin almadan yüklüyor. Bu davada The New York Times da dahil olmak üzere birçok yayıncı, OpenAI gibi şirketlerin telif hakkıyla korunan materyaller üzerinde yapay zeka modellerini eğitmesinin yasa dışı olduğunu kanıtlamaya çalışıyor.
Telif hakkıyla korunan materyallerin yapay zeka eğitiminde kullanılıp kullanılamayacağı sorusu kesin çizgilerle ayrılamayacak kadar karmaşık; bu da konuyla ilgili kapsamlı bir hukuki tartışmayı beraberinde getiriyor. Bu tartışmalar genellikle "adil kullanım" ilkesi etrafında şekilleniyor. Adil kullanım, telif hakkı yasasının belirli durumlarda başkasının telifli eserini izin almadan kullanmayı yasal kılan bir istisnasıdır. Bu davadaki adil kullanım tartışması, yapay zeka şirketlerinin telifli eserleri kullanmasının bir yargıcın yasal sayabileceği kadar "dönüştürücü" olup olmadığına odaklanıyor. Mütalaada, “Adil kullanım doktrininin yanlış anlaşılmasıyla büyük dil modeli gelişimini kısıtlamak, bu tür yaratıcı ve bilimsel ilerlemeyi engelleyeceği gibi Amerikan refahını ve ekonomik hareketliliği de sekteye uğratacaktır” denildi.
Şimdiye kadar yapay zeka eğitimi ve telif hakkı ihlaliyle ilgili davalar büyük ölçüde yapay zeka şirketleri lehine sonuçlandı. Geçen yıl, Yargıç William Alsup, Anthropic'i, şirketin yapay zeka modellerini eğitmek için kullanılan eserlerin yazarlarından oluşan bir gruba 1,5 milyar dolarlık telif hakkı tazminatı ödemeye mahkum etti; ancak Anthropic yapay zeka eğitimi nedeniyle cezalandırılmadı. Şirket, eğitim için kullandığı kitapları korsanlamak amacıyla yasa dışı gölge kütüphaneler kullandığı için para cezasına çarptırıldı.
Yargıç Alsup, büyük dil modellerinin eğitimini bir insanın kitap okumasına benzeterek şu ifadeleri kullandı: “Yazar olmayı arzulayan herhangi bir okur gibi, Anthropic’in büyük dil modelleri de eserleri geride bırakıp onları kopyalamak veya yerlerini almak için değil, keskin bir viraj alıp bambaşka bir şey yaratmak üzere bu eserlerden eğitim aldı.”
Trump yönetiminin sunduğu bu yeni hukuki mütalaa bir yargı kararı niteliği taşımıyor; zira dava New York Güney Bölgesi ABD Bölge Mahkemesi'nde görülüyor ve mütalaayı hazırlayanların bu mahkeme üzerinde yargı yetkisi bulunmuyor. Yine de Trump yönetiminin bu müdahalesi mahkeme nezdinde ciddi bir ağırlığa sahip olabilir.
