Cumhuriyetçi Senatör Josh Hawley, Kongre tüketicileri yükselen elektrik faturalarına karşı koruyana kadar ülke genelinde veri merkezi inşasının durdurulmasını istiyor.
Senato Pazartesi günü, enerji altyapısı izinlerini hızlandıran ancak veri merkezlerinin şebekeye getirdiği ek maliyetleri karşılamasını şart koşan iki partili bir yasa tasarısını görüşmek üzere 73'e karşı 25 oyla kabul etti.
Yeni anketler, bu konudaki karşıtlığın parti çizgilerini aştığını gösteriyor; ancak Hawley henüz detaylı bir durdurma yasası sunmuş değil.
Missouri senatörü, yasama organı yapay zekâ patlamasının arkasındaki altyapı çalışmalarını kolaylaştıracak adımlar atarken, yeni veri merkezlerine "fren yapılması" çağrısında bulundu.
Hawley Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Demokratların meclis kontrolünü ele geçirmesinden önceki altı haftalık süreçte Senato Cumhuriyetçileri için belirlediği beş öncelikten birinin ülke genelinde bir durdurma kararı olduğunu belirtti.
X üzerinden paylaşım yapan Hawley, "Senato Cumhuriyetçileri önümüzdeki 6 hafta içinde ne yapacaklarını mı düşünüyor?" diye sordu. Hawley'nin önerileri arasında veri merkezlerine ara verilmesinin yanı sıra Planned Parenthood'un finansmanının kesilmesi, benzin vergisinin askıya alınması ve diğer Cumhuriyetçi öncelikler yer alıyor.
Bir sözcü Politico'ya yaptığı açıklamada, Hawley'nin Kongre tarafından "vergi mükelleflerine elektrik fiyatlarının artmayacağına dair garanti veren bir haklar yasası" geçirilene kadar federal düzeyde bir duraklama istediğini söyledi. Hawley, hangi projelerin durdurulacağı veya bu dondurma işleminin ne kadar süreceği konusunda henüz detaylı bir mevzuat sunmadı.
Veri merkezleri, ChatGPT gibi servislerin eğitildiği ve çalıştırıldığı güçlü bilgisayarlarla dolu depolardır. Daha fazla yapay zekâ sistemi kurmak, daha fazla sunucu kurulumu anlamına geliyor; bu da ek elektrik, soğutma ekipmanları ve genellikle yerel enerji şebekelerinin güncellenmesini gerektiriyor.
Söz konusu ölçek, endişelerin nedenini açıklıyor. Pew tarafından aktarılan verilere göre, ABD'deki veri merkezleri 2024 yılında tahminen 183 terawatt-saat elektrik tüketti ve bu rakamın 2030 yılına kadar 426 terawatt-saate çıkabileceği öngörülüyor. Yani yıllık elektrik talebinin altı yıl içinde iki katından fazlasına çıkması bekleniyor.
Kongre'nin planı farklı
Senato Pazartesi günü, hem iki partinin hem de Başkan Donald Trump yönetiminin desteklediği "İki Partili Amerikan Erişilebilirliği ve İstihdam Yasası"nı görüşmek üzere 73-25 oyla onayladı.
Yasa tasarısı, enerji projeleri ve iletim hatları için federal incelemeleri hızlandırarak yeni güç kaynaklarının devreye alınmasını kolaylaştırmayı hedefliyor. Ayrıca, veri merkezi işletmecilerinin projelerinin yarattığı ek şebeke maliyetlerini, sıradan elektrik müşterilerine yansıtmak yerine kendilerinin ödemesini zorunlu kılıyor.
Kongre pratikte, hanehalkının sübvansiyon sağlamasına gerek kalmadan inşaatların nasıl devam edebileceğini tartışıyor. Hawley ise tüketici korumaları yürürlüğe girene kadar yeni inşaatların durdurulmasını talep ediyor.
Senatörün bu tutumu tamamen yeni değil. Şubat ayında Demokrat Senatör Richard Blumenthal ile birlikte GRID Yasası'nı sunan Hawley, yeni veri merkezlerinin mevcut şebeke kaynaklarına güvenmek yerine kendi enerji kaynaklarını oluşturmasını istemişti.
Hawley, böylece ulusal bir duraklamayı kamuoyuna açık şekilde destekleyen bağımsız Senatör Bernie Sanders ve Demokrat Temsilci Alexandria Ocasio-Cortez'e katılmış oldu. Sanders ve Ocasio-Cortez'in durdurma önerisi daha kapsamlı; yapay zekânın işçiler, kamu güvenliği ve çevre üzerindeki etkilerini ele alan kurallar talep ediyorlar.
Parti çizgilerini aşan tepkiler
Siyasi atmosfer hızla değişti. 3 Kasım seçimlerinde seçmenler, yerel yasaklar ve inşaat öncesi kamu onayı şartı gibi veri merkezi gelişimine yönelik kısıtlamaları destekledi.
Çarşamba günü yayımlanan bir Pew Araştırma Merkezi analizine göre, Amerikalıların yüzde 60'ı bölgelerinde yeni bir veri merkezi kurulmasından rahatsız; bu oran Cumhuriyetçilerde yüzde 54, Demokratlarda ise yüzde 68.
Bir başka anket ise insanların yüzde 58'inin, yakınlarına veri merkezi kurulmasını destekleyen siyasi liderlerden hoşlanmadığını ortaya koydu.
Karşı çıkanlar; artan faturalar, su tüketimi ve gürültü kirliliğinden endişe ediyor. Bazı şehirler şimdiden kısıtlamalar getirirken, OpenAI yakın zamanda sahibi olduğu ve işlettiği gelecekteki kampüslerde elektrik ve şebeke maliyetlerini karşılayacağına dair söz verdi.
Sektör destekçileri ise daha büyük bir ekonomik risk görüyor. BlackRock CEO'su Larry Fink geçen ay yaptığı uyarıda, inşaatların durdurulmasının bir resesyona yol açabileceğini, çünkü şu anki yatırımların büyük bir kısmının yapay zekâ altyapısına bağlı olduğunu belirtti.
Federal düzeyde bir inşaat dondurma kararı, yapay zekâ şirketlerinin devreye almayı planladığı ek hesaplama kapasitesini ve bunu destekleyecek enerji altyapısını geciktirebilir. Mevcut veri merkezleri mutlaka kapanmayacak ancak Hawley'nin önerdiği durdurma kararının kapsamı henüz belirsizliğini koruyor.
Hawley'nin çağrısı şu an için hiçbir projeyi durdurmuş değil ve Sanders'ın yasa tasarısını destekleyip desteklemeyeceğini açıklamadı. Şu an için Senato, yeni veri merkezlerini yasaklayan bir yasayı değil, altyapı onaylarını hızlandıran bir mevzuatı tartışıyor.
