Birleşmiş Milletler bu hafta yayımladığı raporunda, enerji dönüşümünde kaydedilen tüm ilerlemeye karşın dünyanın 2030 sürdürülebilir enerji hedeflerinin çok gerisinde kaldığını açıkladı. Rapora göre küresel ölçekte yaklaşık 655 milyon kişi hâlâ elektriğe erişemiyor.
2024 itibarıyla küresel elektrik erişim oranı yüzde 92 olarak ölçüldü. Bu oran ilk bakışta yüksek görünse de uzmanları asıl endişelendiren, son on yılda erişim kazanan nüfusun artış hızının yarı yarıya düşmüş olması.
Sorunun en ağır yaşandığı bölge Sahra Altı Afrika. Bölgede elektriğe erişemeyen insan sayısı 560 milyonu aşıyor. Dahası kırsal nüfus arasındaki elektriksiz kesim azalmak bir yana, büyümeye devam ediyor: 2010'da 376 milyon olan bu rakam 2024'te 447 milyona yükseldi.
BM uzmanları, 2030'a kadar evrensel elektrik erişimini sağlamak için mevcut ilerleme temposunun üç katına çıkması gerektiğini vurguluyor. Aksi hâlde yüz milyonlarca insan on yılın başında da elektriksiz yaşamayı sürdürecek.
Temiz yemek pişirme teknolojilerine erişimde tablo daha da endişe verici. Dünya genelinde yaklaşık 2 milyar insan odun, kömür, kerosen gibi kirletici yakıtlarla yemek pişirmeye devam ediyor. Kapalı alanlarda oluşan bu hava kirliliğinin her yıl yaklaşık 3 milyon kişiyi hayattan kopardığı tahmin ediliyor.
Kentlerde yaşayanların yüzde 89'u temiz pişirme çözümlerine erişebilirken, kırsal bölgelerde bu oran sadece yüzde 56'da kalıyor. Mevcut eğilim değişmezse 2030'da bile 1,8 milyar kişinin kirletici yakıt kullanmayı sürdüreceği öngörülüyor. Sahra Altı Afrika'da bu alanda erişim sorunu yaşayan nüfusun 2027'ye kadar 1 milyarı aşabileceği uyarısı da raporda yer alıyor.
Öte yandan rapor tamamen olumsuz bir tablo çizmiyor. Son yıllarda yenilenebilir enerji yatırımlarında kayda değer bir büyüme yaşandı; yenilenebilir kaynaklar artık dünya genelindeki elektrik üretiminin yüzde 30'unu karşılıyor.
