Cardano ağı, hafta sonu Van Rossem yükseltmesini uygulayarak hard fork gerçekleştirdi ve protokol sürüm 11'e geçti. Bu, Cardano'nun ilk hard fork'u değil ancak blockchain'in kurucu geliştirme şirketi Input Output'un müdahalesi olmadan gerçekleşen ilk büyük güncelleme. Bu nedenle, yükseltmenin ne yaptığı kadar nasıl yapıldığı da en az onun kadar önemli.
Hard fork, bir blockchain'in temel kurallarında kalıcı ve zorunlu bir güncelleme anlamına geliyor ve ağı çalıştıran her bilgisayara aynı anda uygulanıyor. Cardano tarihi boyunca bu tür ağ değişikliklerine Input Output karar veriyordu.
Van Rossem, ağda ölçeklenebilirliği artırma ve maliyetleri düşürme hedefiyle geliyor. Bu, Cardano'nun tamamen zincir üstü yönetişimle onaylanan ilk büyük yükseltmesi. Yani seçilmiş topluluk üyeleri, sunucu operatörleri ve bir denetleme komitesi oylamayla güncellemeyi hayata geçirdi.
Fork, adını Ekim 2025'te hayatını kaybeden Hollandalı Cardano katkıcısı Max van Rossem'den alıyor. Bir geliştirici, seçilmiş temsilci, düğüm operatörü ve anayasa delegesi olan Van Rossem, bu yükseltmeyi etkinleştiren yönetişim sisteminin tasarımına yardımcı olmuştu.
Üç ayrı kurum onay verdi. 'DRep' olarak bilinen delege temsilciler —Cardano sahipleri adına oy kullanmak üzere seçilen topluluk üyeleri— yükseltmeyi %77,63 ile onaylayarak %60'lık eşiği aştı. Stake havuzu operatörleri —Cardano'yu çalıştıran sunucuları işleten şirketler ve bireyler— ise %52,7 ile gerekli %51'in hemen üzerinde destek verdi.
Yedi üyeli Anayasa Komitesi de yükseltmenin Cardano'nun kuruluş belgesine uygun olduğunu doğrulayarak onayladı. Cardano, bu yönetişim modeline 2024'teki Chang hard fork'u ile zincir üstü oylamayı getirerek, ardından 2025 başındaki Plomin hard fork'u ile token sahiplerine gerçek karar alma yetkisi vererek hazırlanıyordu.
Yükseltme ne işe yarıyor?
Van Rossem, bir dönem içi yükseltme olarak Cardano'nun temel yapısını yeniden inşa etmiyor. Ana hedefi Plutus yürütme maliyetlerini düşürmek. Plutus, Cardano'nun akıllı sözleşme programlama dili ve ağ üzerindeki her DeFi uygulaması, NFT pazar yeri ve zincir üstü ödeme aracının arkasındaki kod motoru. Daha ucuz yürütme, geliştiricilerin daha düşük maliyetle daha karmaşık uygulamalar çalıştırabilmesi anlamına geliyor.
Yükseltme, dijital imzaları daha hızlı doğrulamak için yeni kriptografik araçlar ve her stake havuzunun benzersiz bir kriptografik anahtar kullanmasını zorunlu kılan bir güvenlik düzeltmesi dahil olmak üzere farklı teknik önerileri bir araya getiriyor. Bu, bilinen bir saldırı yolunu kapatıyor.
Input Output Group'un açıklamasına göre, Van Rossem ile birlikte protokol sürüm 11, sabit zamanlı dizi indeksleme, yerel Value işleme, daha hızlı liste dolaşımı ve yeni kriptografik temeller getiriyor. Yerleşik işlevler artık Plutus V1, V2 ve V3'te çalışıyor. İşlem şekli aynı kalıyor.
Günlük kullanıcılar için bugün itibarıyla hiçbir şey değişmiyor.
Geçtiğimiz hafta Input Output, Ağustos ayından itibaren geliştirmeyi dış uzman ekiplere devredeceğini duyurmuştu. Van Rossem, bu geçiş kapsamında gerçekleştirilen ilk yükseltme oldu.
Sıradaki hedef ise Ouroboros Leios —Cardano'nun işlem işleme şeklini yeniden tasarlayan ve mevcut işlem hacmini 30 ila 65 kat artırarak saniyede 1.000 işlemi aşmayı hedefleyen planlı bir yenilik. Van Rossem, bunun için teknik bir ön koşul niteliği taşıyor.
Cardano (ADA) fiyatı: Yatay ama düşmüyor
Cardano hayranları için bu haber ne kadar heyecan verici olsa da piyasalar hard fork'un fiyatı hareket ettirecek kadar umut vermediğini düşünüyor. ADA koduyla işlem gören Cardano, üç gündür neredeyse yatay seyrediyor ve 6 milyar dolar piyasa değeriyle 0,1662 dolar seviyesinde geziniyor. Boğalar baskı yapıyor ancak genel ağırlık hala düşüş yönlü. Hard fork duyurusu fiyatları dengeledi ve daha derin bir destek testini engellemiş görünüyor.
