Ethereum Vakfı'nın Protokol çalışma grubu, Ethereum'un Birinci Katmanını (Layer 1) yürütme, mutabakat ve veri açısından kuantum dirençli hale getirmek için Aralık 2029 hedefi belirledi. Vakıf, bu son tarihi kullanarak Glamsterdam güncellemesinden sonra planlanan Hegotá yükseltmesinin kapsamını daralttı.
Çalışma grubu, Hegotá için sunulan 62 Ethereum İyileştirme Teklifini (EIP) değerlendirdi. Sadece iki teklif "kesinlikle hayata geçirilmeli" statüsü aldı: FOCIL olarak bilinen EIP-7805 ve Frame Transactions'ı tanıtan EIP-8141. Doğrulayıcı ödüllerini azaltmayı amaçlayan tartışmalı teklif ise reddedildi.
Grup, S seviyesini "kesinlikle hayata geçirilmeli", A seviyesini ise "yüksek öncelikli, hayata geçirilmesi bekleniyor" olarak tanımlıyor. B seviyesindeki teklifler "kararsız" bölgede yer alıyor ve yalnızca tüm S ve A seviyesi teklifleri içeren geliştirme ağları (devnet) işlevsel ve istikrarlı hale geldikten sonra, I* aşamasına geçmeden önce zaman kalırsa ayrı ayrı değerlendiriliyor.
Bu sıralama nihai bir ağ çapında kapsam kararı değil. Vakıf bunu, Protokol çalışma grubundan gelen ilk birleşik seviye listesi olmasına rağmen, "Hegotá kapsamı için sadece bir girdi" olarak nitelendiriyor. Dokuz farklı ekipten yaklaşık 60 araştırmacı ve mühendis, itiraz edilen teklifler tartışılmadan önce 397 derecelendirme yaptı.
Kuantum hedefi, kriptografik yeteneklere sahip bir kuantum bilgisayarın tahmini varış tarihine bağlı değil, sabit bir tarih olarak belirlendi. Grup, "Q-günü" (Kuantum Günü) için 2030 kadar erken bir tarihi planladıklarını, ancak çoğu tahminin bu tarihi daha ileri bir zamana koyduğunu ve hatta bu günün hiç gelmeyebileceğini kabul ettiklerini belirtti. En azından Ocak 2027'de dış uzmanlarla yapılacak bir yeniden değerlendirmeye kadar bu tarihi tartışmaya kapalı tutacaklar.
Bu hedefe ulaşmak, Ethereum'un paralel olarak birkaç çatal (fork) geliştirmesini gerektirecek. Vakıf, Glamsterdam'dan sonraki beş çatalda tam kuantum sonrası hazırlığa ulaşmanın, çatal başına ortalama 7,2 aylık bir tempo gerektireceğini açıkladı. Hegotá'dan iki çatal sonra belirlenecek bir yedek hedefe 12 aylık bir tempo ile ulaşılabilir; ancak bu durum, Ethereum'un Q-günü boyunca tam tasarım yerine azaltılmış garantilerle çalışmaya devam etmesi anlamına geliyor.
Hegotá, FOCIL ve Frame Transactions'a Odaklanıyor
FOCIL, birden fazla doğrulayıcının uygun işlemlerin bir bloğa dahil edilmesini zorunlu kılmasına olanak tanıyarak, kullanıcıların merkezi blok oluşturuculara olan bağımlılığını azaltacak. Frame Transactions ise hesap doğrulama, yürütme ve gaz ödemelerini protokol seviyesinde programlanabilir hale getirerek, her yeni imza şeması için ayrı bir sert çatal (hard fork) gerektirmeden yeni şemalara giden bir yol açacak.
Vakıf, FOCIL ve Frame Transactions'ı Hegotá'nın mutabakat ve yürütme katmanının amiral gemisi olarak tanımlıyor. Bu iki özelliğin etkileşiminin, çatalın ana mühendislik ve test yükünü oluşturduğu için güvenli bir şekilde birlikte hayata geçirilmeleri gerektiğini vurguluyor.
FOCIL'in S seviyesi paketi, işlem uygunluğunu ve doğrulayıcı kontrollerini tanımlayan A seviyesi EIP-8369'u da içeriyor. Frame Transactions ise iki A seviyesi teklifle eşleştirildi: Kullanıcıların işlemlerini engellemeden bir gönderen paylaşmasına olanak tanıyan anahtarlı noncelar (keyed nonces) ve özel işlemlerin FOCIL'in dahil etme garantilerini almasına yardımcı olan yakın kökler (recent roots).
Doğrulayıcılar için bir diğer A seviyesi öğe olan EIP-8365, kuantum saldırılarına karşı savunmasız kriptografiye bağlı geri çekilme kimlik bilgilerinin emekliye ayrılmasını başlatacak. İsteğe bağlı yürütme kanıtları ve paketlenmiş onay yayılımının da hayata geçirilmesi bekleniyor, ancak bunlar kesinleşen iki ana başlığın altında kalıyor.
Quick Slots B Seviyesi Öncelik Aldı
Liste, diğer değişiklikleri koşullu hale getiriyor. Ethereum'un slot süresini kısaltacak olan Quick Slots, B notu aldı. B seviyesi kuralı gereği, istikrarlı S ve A seviyesi geliştirme ağlarından sonra zaman kalırsa ayrı ayrı değerlendirilebilir. Ancak A seviyesine yükselmesi için eksiksiz bir spesifikasyon, bir prototip, aşağı yönlü etkilerin değerlendirilmesi ve planlanan mutabakat yeniden tasarımını karmaşıklaştırmayacağının onaylanması gerekiyor.
Bağımsız mutabakat ve yürütme katmanı senkronizasyonu da daha basit alternatiflerle karşılaştırılması ve bir teslimat sahibinin belirlenmesi beklenirken B notu aldı. Bir mutabakat güçlendirme değişikliği olan Hash-Chain RANDAO, grup tam kuantum sonrası mutabakat tasarımı ortaya çıkmadan önce tek bir kriptografik bileşeni yeniden tasarlamaktan kaçınmak istediği için B seviyesinde tutuldu. İki gaz limiti teklifi ise Glamsterdam ana ağ verilerinin fiyatlandırma değişikliklerinin etkilerini göstermesine kadar sıralamaya alınmadı.
Kademeli Arz Yakımı Reddedildi
Doğrulayıcılarla ilgili birkaç teklif Hegotá için reddedildi; bunlara özel tarama eşikleri, geri çekilme kimlik bilgisi ön kaydı ve bir beacon-blok raporlama alanı da dahil. Kademeli bir arz yakımı ve yürütme ödüllerinin zorunlu yakımı da reddedildi; çünkü grup, arz ve ödül politikasının daha geniş bir ekosistem sürecine ait olduğunu belirtti. Özellikle kademeli arz yakımı için grup, bu kararın teklifin değeri hakkında bir yargı olmadığını sözlerine ekledi.
Uygulama ve cüzdan geliştiricileri için sıralama, rakip hesap soyutlama mekanizmaları yerine Frame Transactions'ı öne çıkarıyor. EIP-7851 ve EIP-7819 reddedildiği gibi, özel ETH ve token transferleri için belirli bir mekanizmayı tescil etme teklifi de reddedildi; grup, Frame tabanlı yolun aynı gizlilik hedefini daha az protokol yüzeyiyle takip edebileceğini belirtti.
Kuantum Çalışmaları Yürütme Kanıtlarını Geriye İtebilir
Bu son tarih, daha sonraki çetalların sırasını da değiştirebilir. Mevcut taslak yol haritasına göre, zorunlu yürütme kanıtları K* için planlanırken, kuantum sonrası onaylar L* aşamasında geliyor. Vakıf, bu kilometre taşlarını değiştirmeyi, yani onayları K*'ye çekip zorunlu yürütme kanıtlarını L*'ye almayı düşünüyor.
Bu takas, kuantum sonrası mutabakat çalışmasının en büyük kalan parçasını hızlandırırken, doğrulayıcıların her bloğu yeniden yürütmeyi bırakıp kısa kanıtları doğrulamaya başlayacağı noktayı geciktirecek. Sıralama, ancak araştırma olgunlaştıktan ve istemci kapasitesi daha iyi anlaşıldıktan sonra nihai hale getirilecek.
