Şebekeye bağlantı ve yeni türbinler için yıllarca süren kuyruklarda kalan bazı yapay zekâ veri merkezleri, New York Times’ın Salı günü bildirdiğine göre elektriğini eski jet motorlarıyla kendileri üretiyor.
Emekli uçaklardan sökülüp doğal gaz yakacak şekilde yeniden inşa edilen motorlar, kimse için kalıcı bir güç santrali fikri değil. Ancak bu durum, güç arzının yapay zekâ altyapısının gerisinde ne kadar kaldığının bir başka göstergesi.
Bu kuyrukta kalan şirketler için dönüştürülmüş jet motorlarının en büyük cazibesi, ne kadar hızlı devreye girebildikleri. Rystad Energy analisti Audun Martinsen Times’a “Her şey gücü mümkün olan en hızlı şekilde elde etmekle ilgili” dedi. Jet motorlu ünitelerle “24 ayda veri merkezi çalışır hale getirilebilir” diye ekledi.
Kıyasla Kuzey Virginia’da şebekeye 100 megavat bağlamak Uluslararası Enerji Ajansı’na göre yaklaşık yedi yıl sürüyor. Mitsubishi Power’da üst düzey bir yönetici geçen hafta Bloomberg’e verdiği demeçte, çoğu güç kapasitesinin 2031’e kadar devreye girmesinin beklendiğini söyledi.
Bazı durumlarda bu gecikmeler veri merkezi operatörlerine iş kaybettiriyor. Geçen ay Microsoft, yerel dağıtım şirketinin yeterli gücü ancak 2030’ların başı-ortası gibi sağlayabileceğini söylemesinin ardından İngiltere’nin Loughton kentindeki Nscale veri merkezinin ana müşterisi olmaktan çekildi.
Elon Musk’ın xAI şirketi bu motorları kullanan şirketlerden biri. Times’ın eyalet izinlerine ve uydu görüntülerine dayandırdığı habere göre şirket, Memphis’teki Colossus 2 veri merkezini desteklemek için Mississippi’de sekiz adet dönüştürülmüş jet motoru türbini kurdu. Üniteler, Boeing uçaklarında yaygın olarak bulunan bir GE motorunu yeniden inşa eden ProEnergy’den geliyor.
2025’te OpenAI, Musk’ın izinden giderek Teksas’ın Abilene kentindeki ilk Stargate sahasında gaz türbinleri kullanmaya başladı. Denver merkezli yapay zekâ veri merkezi inşa eden girişim Crusoe, söz konusu Abilene kampüsünü inşa ediyor ve Nisan ayında ProEnergy’nin dönüştürülmüş 13 ünitesini sipariş etti.
Eylülde Crusoe, süpersonik yolcu uçağı geliştiren ve aynı zamanda söz konusu jet motorunun veri merkezleri için güç santrali olarak satılan bir versiyonunu üretmeye başlayan Boom Supersonic’ten 29 doğal gaz türbini satın almak için yaptığı 1,25 milyar dolarlık anlaşmadan çekildi. Crusoe sözcüsü o dönemde TechCrunch’a şirketin türbin kullanma planında ısrarlı olduğunu söyledi.
Şu anda Trump yönetimi veri merkezlerinin kendi elektriğini üretmeleri yönünde teşvik ederek baskıyı artırıyor.
Dönüştürülmüş jet motorlarının dezavantajları var: Times’a göre geleneksel gaz santralleri için tasarlanmış türbinlere kıyasla daha az verimli ve daha fazla kirletiyor, aynı miktarda güç için daha fazlasına ihtiyaç duyuluyor. Bu durum, uzmanların bir yıl ya da iki yıl içinde verimlilik ve çevresel endişelerin önem kazanabileceği görüşüyle, dönüştürülmüş jet motorlarını kısa vadeli bir çözüm haline getirebilir.
