Yapay zeka sistemleri makaleler yazabiliyor, soruları yanıtlayabiliyor ve karmaşık problemleri çözebiliyor. Ancak yeni bir araştırma, insanların her gün yaptığı bir şeyde zorlanabileceklerini gösteriyor: Dikkat dağıtıcı unsurlar devreye girdiğinde eldeki göreve odaklanmak.
Baş araştırmacı Suketu Patel liderliğindeki ekip, birçok önde gelen yapay zeka modelini Stroop görevi adı verilen, psikolojide iyi bilinen bir deneyden geçirdi. Sonuçlar, yapay zeka sistemlerinin bilgiyi işleme biçimi ile insan beyninin dikkati yönetme şekli arasında önemli bir fark olduğunu ortaya koydu.
Stroop Görevi Nedir?
Stroop görevi, onlarca yıldır dikkat, konsantrasyon ve özdenetim çalışmalarında kullanılan klasik bir psikolojik testtir.
Testte 'kırmızı', 'mavi' veya 'yeşil' gibi renk sözcükleri renkli mürekkeple görüntülenir. Bazen sözcük ile mürekkep rengi uyumludur. Örneğin 'kırmızı' sözcüğü kırmızı mürekkeple yazılmış olabilir. Diğer zamanlarda ise çelişki yaratılır; örneğin 'kırmızı' sözcüğü mavi mürekkeple basılır.
Katılımcılardan sözcüğün kendisini okumak yerine mürekkebin rengini söylemeleri istenir.
Kulağa basit gelse de bu, çoğu insan için sözcük okumanın otomatik bir alışkanlık olması nedeniyle bir zorluk yaratır. Beyin, sözcüğü okuma dürtüsünü bastırmalı ve bunun yerine mürekkep rengini belirlemeye odaklanmalıdır.
Psikologlar bu görevi sıklıkla 'yürütücü kontrol' adı verilen bir dizi zihinsel süreci ölçmek için kullanır. Bu süreçler insanların dikkatini düzenlemesine, dikkat dağıtıcı unsurlara direnmesine ve hedeflere odaklanmasına yardımcı olur.
Yapay Zeka Dikkatinin Test Edilmesi
Araştırmacılar, modern büyük dil modellerinin bu zorluğu insanlarla aynı şekilde ele alıp almadığını görmek istedi.
Büyük dil modelleri, ChatGPT, Claude ve Gemini gibi araçların arkasındaki yapay zeka sistemleridir. Devasa miktarda metin üzerinde eğitilirler ve dildeki kalıpları öğrenirler; bu da onların dikkat çekici derecede insansı yanıtlar üretmesini sağlar.
Beş renk sözcüğü içeren kısa listeler verildiğinde, yapay zeka sistemleri genellikle sözcükler ve renkler uyuşmasa bile iyi performans gösterdi.
Ancak listeler uzadıkça tablo çarpıcı bir şekilde değişti.
