Etkisine rağmen Hunga’nın kalderası oldukça küçük. Patlamanın ardından kalan kaldera yaklaşık 4 kilometre çapında ve küresel bir veritabanında kayıtlı 177 bilinen kalderanın en küçüklerinden biri. Hunga’yı farklı kılan, boyutuna göre olağanüstü derin olması. Çapına oranla çökme derinliği, ABD’deki Newberry gibi ünlü kalderalarla karşılaştırılabilir düzeyde.
Araştırmacılar, kaldera çöküşünün hızının büyük tsunaminin oluşmasındaki etkenlerden biri olabileceğinden şüpheleniyor. Genel olarak denizaltı bir kaldera çöktüğünde, batan deniz tabanı üstündeki deniz suyunu da beraberinde çeker. Yüzeyin yüzlerce metre altında kalan deniz tabanı Hunga’da olduğu gibi aniden düşerse, kısa sürede büyük bir su hacmi yer değiştirebilir ve bu durum tsunami yaratma potansiyeline sahip olur.
Makaledeki ekip, Hunga yanardağının çöküşünün nasıl geliştiğini yeniden kurguladı. 2015-2016’da yapılmış patlama öncesi deniz tabanı haritasını, Nisan ile Ekim 2022 arasında gerçekleştirilen beş araştırmadan elde edilen patlama sonrası haritalarla karşılaştırdı.
Hunga’nın magma rezervuarının geometrisi, hızlı çöküşün nedenleri arasında gösteriliyor. Rezervuarın tavanı ince ve genişti, bu yüzden magma boşaldıktan sonra kendini ancak zar zor taşıyabiliyordu. Rezervuar yanardağın yaklaşık 2 kilometre altında yer alıyordu ve 4 ila 5 kilometre civarındaki genişliğine kıyasla sığdı. Ekip, tavanın rezervuar basıncı yalnızca yaklaşık 30 megapascal, yani atmosfer basıncının yaklaşık 300 katı kadar düşerse çökebileceğini hesapladı. Bu, patlama öncesi mevcut magmanın sadece dörtte birinin kaybedilmesinin tavanı yıkmaya yetebileceği anlamına geliyor.
Hunga kalderasının çöküşünün yanardağ patlarken gerçekleştiği düşünülüyor. Kaldera tabanının altında korunmuş tortul yapılar bu fikri destekliyor. Patlamadan yaklaşık üç ay sonra yapılan gemi tabanlı sismik araştırmada, çöken kaldera duvarlarından gelen heyelan birikintilerinin, patlamanın bıraktığı piroklastik tabakaların altında, içinde ve üstünde bulunduğu tespit edildi. İki tortul türünün birbirini izlemesi, kırılan duvarlardan gelen molozun piroklastik malzeme birikmeye devam ederken aşağı kaydığını gösteriyor. Kaldera patlamadan sonra çökmüş olsaydı, heyelan birikintileri piroklastik tabakaların üstünde yer almalıydı.