Betelgeuse iyi bilinen ve sıkça incelenen bir yıldız olsa da astronomlar bu kaderine mahkum yıldızı tamamen yeni bir ışıkta yakalamaya devam ediyor.
Bir bilim insanı ekibi, ALMA yani Atacama Büyük Milimetre Altı Dizisi ile kırmızı süperdev yıldızı inceledi ve çalkantılı yüzeyine dair yeni ve son derece ayrıntılı bilgiler elde etti.
Yaklaşık 600 ışık yılı uzaklıkta bulunan Betelgeuse, birkaç yıl önce hızlı ve dramatik şekilde sönmesiyle kamuoyunun dikkatini çekmişti. Bu durum bazı bilim insanlarının yıldızın yakında muazzam bir süpernovada patlayacağı varsayımına yol açmıştı. Patlama gerçekleşmedi ve bilim insanları artık bu patlamanın hemen gerçekleşeceğinden daha az emin olsa da Betelgeuse yoğun bilimsel incelemeye devam ediyor.
Avrupa Güney Gözlemevi ESO'da astronom olan ekip lideri Bill Dent, "Süpernova olarak son bulacak olması, şu anda nasıl göründüğünü bilmeyi büyüleyici kılıyor" dedi.
2023'te çekilen ve yeni yayımlanan ALMA görüntüleri, yıldızın yüzeyinde parlak sıcak noktalar ve yıldız içinde devasa miktarda plazmanın hareketinden kaynaklanan neredeyse oluklu bir doku gösteriyor. Yıldızın kütlesi Güneş'in yaklaşık 20 katı, ancak hacmi Güneş'in yaklaşık 800 katı büyüklüğünde şişmiş durumda.
Gözlemler, kırmızı süperdevin atmosfer sıcaklığının yaklaşık 3.680 Fahrenheit derece yani 2.030 santigrat derece olduğunu gösteriyor, ancak bu değerden daha sıcak en az iki bölge bulunuyor. Bu alanlardan biri çevresindeki plazmadan 980 Fahrenheit derece yani 530 santigrat derece daha sıcak.
ALMA'nın gördüğü düzensiz yapı, yıldızdaki devasa taşınım hareketlerinin sonucu olabilir. Sıcak plazma yıldızın içinde yükseliyor, şok dalgaları oluşturuyor ve atmosferde parlak, sıcak bölgeler meydana getiriyor.
Betelgeuse astronomlar için tanıdık olsa da sürpriz yapma kapasitesini koruyor. Ekip 2023'te toplanan görüntüleri 2015 gözlemleriyle karşılaştırdığında, yıldız diskinin kuzeydoğusundaki bir sıcak noktanın en az yedi yıldır varlığını sürdürdüğünü görünce şaşırdı. Bu süre, mevcut yıldız modellerinin öngördüğünden çok daha uzun.
Betelgeuse'un sıcak noktalarının yönelimi, kırmızı süperdevin gizemli bir yoldaş yıldız tarafından çevrili olduğu fikrine de destek verdi.
Astronomlar, sıcak noktaların ne kadar sabit olduğunu ve evriminin kütle kaybı ile yıldızın atmosfer yapısıyla nasıl ilişkili olduğunu belirlemek için Betelgeuse'u ALMA ile izlemeye devam edecek.
Bu araştırma, Betelgeuse nihayet süpernova patlamasıyla yaşamını son verene kadar süreceğe benziyor.
Ekip araştırması Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlanmak üzere kabul edildi ve makale arşivi sitesi arXiv'te erişime açıldı.
