Normalde orijinal PlayStation'ın bir ikon olması gerekir, ama PS1'in PlayStation 2'nin gölgesinde kaldığını düşünmeden edemiyorum. Sonuçta PS2, tüm zamanların en çok satan konsolu; üstelik geriye dönük uyumluluk sayesinde selefinin oyun kütüphanesini de çalıştırabiliyor. Ancak herkesin yeni oyunculara sürekli "gidip bir PS2 al" demesine bir son vermesi gerekiyor; çünkü özellikle o orijinal siyah diskleri oynamak istiyorsanız, işler kötü sonuçlanabilir.
Orijinal donanımda PS2 oyunlarını nasıl çalıştıracağınızı zaten çözdüyseniz, konsolu PS1 diskleri için de kullanabilirsiniz elbette. İkinci nesil sistem, 90'ların retro konsolundakiyle aynı MIPS R3000A mikroişlemciye sahip; bu da orijinal PlayStation kütüphanesinin yüzde 98'ini çalıştırabilmesi anlamına geliyor. Sorun şu ki, diğer donanım farklılıkları kült klasikleri oynamanıza engel olabiliyor ve bu sorunlar, geriye dönük uyumluluğun dışında kalan ince PlayStation 2 farklarından kaynaklanıyor.
Efsanevi PlayStation 2'yi ilk elime aldığımda, tüplü televizyon sehpamdaki diğer tüm konsolları kovdu. Neyse ki hayatımda hiçbir konsolumdan kurtulmadım; bu yüzden Tomb Raider 2 dahil çeşitli PS1 oyunlarında tuhaf aksaklıklarla karşılaşınca, orijinal konsolu çıkarıp halefinin üstüne yerleştirdim. Bugün hâlâ PlayStation diskleri için ayrı bir sistem kullanıyorum ve siz de o kütüphaneyi ciddiye alıyorsanız muhtemelen siz de öyle yapmalısınız.
Lazer toleransı çilesi
İşlevsel olarak bakarsak, PS1 ve PS2 benzer numaralar yapar. Diski takarsınız, kapağı kapatırsınız ve işte, oyun oynuyorsunuz. Elbette teknolojiden anlamayanlar bile PlayStation 2'nin DVD çalıştırmak için tasarlandığını, selefinin ise CD'lerle çalıştığını bilir. Bu durum altıncı nesil sistemin ikisini de çalıştırmasına engel olmasa da, CD okumak onun için ikincil bir görev.
PS2'nin CD okumada kötü olduğunu düşünmenizi istemem; bu tam olarak doğru değil. Konsolda, DVD'leri ve o siyah diskleri çalıştırmak için özel olarak tasarlanmış çift diyotlu bir lazer düzeneği var. Kutudan çıktığı haliyle ikisiyle de sorun yaşamaz; ama zamanında bir dükkânda birkaç kez yüzeyi yenilenmiş bir disk takarsanız, oyun okunmayabilir.
Bunu aslında ticari bir disk yüzey yenileme makinesi edindiğimde acı şekilde öğrendim. Kurban, PS1 için çıkmış bir Croc 2 kopyasıydı; üzerindeki çizikler sanki bilerek yapılmış gibiydi — muhtemelen platform oyununun kaygan mekanikleri yüzünden öfkeyle. Başlangıçta PS2'deki tek sorunu ara sahneleri oynatmayı reddetmesiydi; ama Disc-go-devil'de birkaç tur attıktan sonra PlayStation 2'de tamamen çalışmaz hale geldi.
Ticari bir makineyle bir diski "yüzeyini yenilediğinizde" ya da "cilaladığınızda", CD ya da DVD'nizden mikroskobik bir katman kaldırmış olursunuz. Tek bir onarım hiçbir şeyi etkilememeli; ama diski makinede uzun süre tutmak yoğunluğunu azaltır. PS2'yi tökezleten de tam olarak budur; çünkü mavi lazeri, 780 nm'lik CD gereksinimlerini değiştirdiğinizde son derece hassas davranır.
Buna karşılık Croc 2, hem standart bir PS1'de hem de 2000'lerin ince oval PSOne'ında kusursuz çalışıyor. Tek diyotlu lazer düzeneği, PS2'nin tolere edemediği çiziklerin üstesinden daha rahat geliyor; bu durum inceltilmiş katmanlar için de geçerli.
Benim hikâyem size uymayacak gibi görünebilir; ama gerçek şu ki, bir oyun dükkânının diskinizi kaç kez makineden geçirdiğini bilemezsiniz ve bu da PS1 diskinizin bozuk olduğunu düşünmenize yol açabilir. Elinizde bir PS1 varsa, diskin sadece PS2'nin çift diyotlu lazerinin tolerans aralığının dışında kaldığını görebilirsiniz. Kısacası, gerçek bir PlayStation kullanırsanız, yıpranmış oyunları çalıştırma şansınız teorik olarak artar.
Bazı PS2 konsolları aslında PS1 emülatörü
Gerçek bir konsol almanın asıl amacı, tartışmasız şekilde emülasyondan kaçınmaktır. Birçok PS2 modeli PS1 oyunlarını yonga seti sayesinde "doğal" olarak çalıştırsa da, sonraki bazı sistemler aslında yazılım emülasyonu kullanıyor. Bu da oyunlarınızın teorik olarak daha düşük uyumluluğa maruz kalacağı anlamına geliyor; tecrübelerime göre sorunlar sizi hazırlıksız yakalayabiliyor.
Sony'nin emülasyon yazılımının iyi bir geçmişe sahip olduğunu belirtmeliyim; bu, Brezilya pazarı için tasarlanan PS1 DualShock "PUGA" tak-çalıştır konsoluna girmesine ramak kaldığı düşünülünce şaşırtıcı değil. Aynı yazılım PlayStation klasiklerini PSP gibi retro el konsollarına taşıdı ve PS3'ü HDMI destekli sağlam bir seçenek haline getirdi. SCPH-75000 modelleri ve Slim SCPH-900xx sistemlerindeki emülasyon paketinden teknik olarak farklı olsa da, oldukça iyi çalışıyor.
PS2'nin "Deckard" emülasyonundaki temel sorun, adı üstünde, emülasyon olması; yani alışıldık tüm tuhaflıklara açık. Ses sorunları, donmalar ve yükleme problemleri her an kapıda. Hatta üçüncü parti bir DualShock 2 kumandayla Tomb Raider 2 oynamakta zorlanan bir sistemle bile karşılaştım. Açıklayayım: Kumanda hem diğer oyunlarla hem de PS1 yonga setine sahip konsollarla sorunsuz çalışıyordu; yani emülatörle kumanda portu üzerinden kurduğu iletişimde tuhaf bir şeyler vardı.
Her şey düzgün çalışsa bile, PS1 emülasyonu kullanan PS2'ler performans açısından sıkıntı yaşayabiliyor. Spyro 3: Year of the Dragon kopyamı, Slim bir sistemde oynamak için arkadaşımın evine götürdüğümü özellikle hatırlıyorum. Her şey yolunda gitmiş gibiydi; ama eve dönüp oyunu açtığımda, dokuz yaşındaki gözlerim oyunun daha akıcı çalıştığına yemin edebilirdi.
Bunun sebebi, benim hâlâ PS1 kullanıyor olmamdı; arkadaşım ise kalın kasa PS2'si talihsiz bir ayak darbesiyle karşılaşınca (evet, biri öfke nöbetinde disk tepsisini tekmelemiş) PS2 Slim'e "yükseltmişti". Mesele şu: Zaten takıla takıla çalışan erken dönem 3D oyunlarda kare hızını umursamıyor olabilirsiniz; ama bir fark var ve bu fark, her şey için PS2 mü kullanacağınıza yoksa orijinal bir PlayStation mı tercih edeceğinize karar vermenizi etkileyebilir.
PS1 oyunlarını PS2 ya da PS3'te oynamanın avantajları da var
Tamam, PS1 oyunlarını PS2'de, hatta PS3'te oynama fikrini tamamen reddetmek istemem. Emülasyona dayananlar da dahil başka sistemler kullanmak, component ve HDMI gibi farklı çıkış türlerine erişmenizi sağlayabilir; böylece retro konsolları modern televizyonlara ya da monitörlere nasıl bağlayacağınızı araştırmaktan kurtulursunuz. Yine de PS2 oyunlarındaki titrek tarama çizgisi sorununa karşı bir GBS-C yükseltici almaya değer olduğunu düşünüyorum; ama bu yöntem yine de bir sürü zahmetten kurtarır.
PlayStation 2'nin menüsünde gizlenmiş bazı kurnaz doku yumuşatma numaraları da var; bazı oyunların köşeli görünümünden nefret ediyorsanız işe yarar. Ana menüde üçgen tuşuna basıp "PlayStation Driver" seçeneğini açarak bu efektleri etkinleştirebilir ve Metal Gear Solid gibi erken dönem 3D maceraların sertliğini törpüleyebilirsiniz; ama ben şahsen ham piksel görünümünü tercih ederim.
Daha sonra PS3, "PS Smoothing" ile bu efektleri geliştirdi; bu özellik kenar yumuşatma ekleyerek tırtıklı görüntüyle düzgün şekilde mücadele ediyor. Oyuna göre iyi sonuç verebilir; ama 2D ya da bilinçli olarak köşeli tarza sahip oyunlarda kullanmaktan kaçının, çünkü temiz HDMI çıkışı kullansanız bile netliği bozar.
PS1'in hissi bambaşka
Tüm bu nesnel PS1 avantajlarını bir kenara koysam bile, PlayStation oyunlarını orijinal donanımda oynamanın verdiği hissi hâlâ tercih ederim. Ürkütücü Sony Computer Entertainment BIOS ekranının tamamından orijinal lazerin cıvıltılarına kadar her şey, donanıma özgü harika bir deneyim; lazer sesi korku oyunlarındaki ani korku sahnelerini bozsa bile.
PS1 oyunlarını PS2'de oynamaya çalışırken karşılaşılan teknik tuhaflıklar, aslında Sony'nin ilk konsolunu güncel tutma çabamın sadece bir parçası. Orijinal PlayStation hakkında önümüzdeki yıllarda söyleyecek çok daha fazla sözüm olacak; ama şimdilik, zaten ağırlıklı olarak 90'ların klasiklerini oynayacaksanız, bir tane edinmenizi düşünmenizi istiyorum.
Küçük bir not: Oynayacak güncel bir şeyler arıyorsanız, Coyote vs Acme ile bağlantılı, o parodi mahkeme dramasından 25 yıl önce çıkmış az bilinen bir PS1 gizlilik oyununa yeniden göz atıyorum.
