Perimenopoz artık herkesin dilinde. Eskiden perimenopoz ve onun daha bilinen akrabası menopoz tabu kabul edilirdi. Artık öyle değil; en azından kısmen televizyon doktorları ve sosyal medya fenomenleri sayesinde. Belki de benim yaşımla ilgili, ama son günlerde hem algoritmam hem de arkadaşlarımla yaptığım sohbetler giderek perimenopoza kayıyor.
Menopoz, bir kişinin son adetini gördükten bir yıl sonra başlayan yaşam evresi olarak tanımlanıyor. Perimenopoz ise bu noktadan önceki, bazen yıllar süren ve menopozla ilişkilendirdiğimiz tüm semptomları da içerebilen dönem.
Günümüzde perimenopoz hakkındaki bilgiler her zamankinden daha yaygın ve erişilebilir. 40'lı yaşlarında bir kadınsanız ve kendinizi %100 iyi hissetmiyorsanız, internette size perimenopozda olduğunuzu söyleyecek biri mutlaka çıkacaktır. Ve muhtemelen kan testlerine, uygulamalara ve takviyelere para harcamaya başlamanız ya da hormon replasman tedavisi talep etmeniz gerektiğini söyleyecektir. Ancak düzenli okuyucuların bu noktada tahmin edebileceği gibi, işler o kadar basit değil.
Perimenopoz genellikle 46 veya 47 yaş civarında başlıyor. Bu dönemde birçok kadın sıcak basması, düzensiz veya aşırı ağır adet kanamaları ya da anksiyete gibi bazı semptomlar yaşamaya başlıyor. Ve bu süreç oldukça zorlu geçebiliyor. Uluslararası Menopoz Derneği'nin eski başkanı Mary Ann Lumsden, "Semptomlar genellikle perimenopozda en şiddetli halini alıyor," diyor.
Bunun nedeni hormonların çılgınca dalgalanabilmesi. Östrojen, progesteron, luteinize edici hormon ve folikül uyarıcı hormon seviyeleri, menopozdan sonra dengelenene kadar inişli çıkışlı bir seyir izliyor. İşte bu yüzden, bazı pazarlamacıların iddia edeceğinin aksine, perimenopoz için bir test yoktur.
Lumsden, "Hormon ölçümlerini yorumlayamazsınız çünkü çok fazla değişiyorlar. Ve bu oldukça normal," diyor.
Bu, kadınların semptomlara katlanmak zorunda olduğu anlamına gelmiyor. Ancak bu semptomların tam olarak nasıl tedavi edileceği, yanlış bilgilerle gölgelenmiş bir başka konu.
Geçen hafta bir arkadaşıma yaşadığım alışılmadık derecede şiddetli pelvik ağrıdan bahsettim. Hemen tavsiyesi, perimenopozda olup olmadığımı öğrenmem ve öyleyse mümkün olan en kısa sürede hormon replasman tedavisi (HRT) talep etmem oldu. Doktorum reçete etmezse, sadece reçete edecek başka bir doktor bulmam gerektiğini söyledi.
Liverpool Kadın Hastanesi'nde menopoz servisini yöneten ve İngiliz Menopoz Derneği'nin eski başkanı Paula Briggs, "Bu düşünce tarzı sosyal medya platformlarında yoğun bir şekilde teşvik ediliyor," diyor. Ancak bunun yararlı olmadığını belirtiyor.
HRT, temel olarak menopoz döneminde doğal olarak azalan östrojen ve progesteron gibi hormonları takviye etmek veya yerine koymak için tasarlanmıştır. Farklı şekillerde ve çeşitli dozlarda alınabilen birçok farklı ilaç bulunuyor.
Herkes için uygun olmasa da ve bazı riskler taşısa da, HRT birçok menopoz dönemindeki kadın için son derece faydalı olabiliyor. Sadece menopozun yaygın semptomlarının çoğuna yardımcı olmakla kalmıyor, aynı zamanda osteoporozu önlemeye ve kas gücünü korumaya da yardımcı olabiliyor.
Lumsden, "Ancak bu ilaçlar menopoz dönemindeki kadınlar üzerinde denenmiş ve onlar için onaylanmıştır," diyor. Perimenopoz dönemindeki kadınlarda aynı etkileri göstermeyeceklerini belirtiyor: "Standart HRT verirseniz, kadının kendi hormon üretimi tarafından bastırılabilir."
Briggs, HRT'nin perimenopoz dönemindeki kadınlarda anormal kanamalara da neden olabileceğini söylüyor.
Briggs, sosyal medyada teşvik edilen perimenopoz mesajlarından endişe duyuyor. Özellikle endişe verici olanın, genç kadınların perimenopozda olduklarını varsaymaya ve HRT tedavisi aramaya teşvik edilme şekli olduğunu söylüyor.
"Herkesin HRT alması gerektiği fikri neredeyse bir tarikat gibi," diyor.
Bir de takviyeler var. Orta yaşlı ve menopoz dönemindeki kadınlara özel olarak hedeflenen vitamin ve takviyelerin pazarlanmasında bir patlama yaşandı. Ancak bunların etkinliğine dair kanıtlar da ya sınırlı ya da hiç yok. Lumsden, "Birçoğu için bir mekanizma göremiyorum," diyor.
Bu takviyeleri alan kadınlar ne aldıklarını her zaman bilmiyor. Lumsden'in hastalarından bazıları semptomlarını yönetmek için testosteron takviyesi aldıklarını söyledi. Ancak kan testleri testosteron seviyelerinde bir artış olmadığını ortaya koydu. Lumsden, "Ne alıyorlarsa, testosteron değil," diyor.
Her halükarda, kadınların orta yaşta yaşadığı tüm semptomlar hormona bağlanamaz. Sosyal medyada paylaşılan uzun perimenopoz semptom listeleri arasında yorgunluk, beyin sisi, ağrı ve sızılar, sindirim sorunları ve daha fazlası yer alıyor. Menopozu inceleyen Colorado Üniversitesi Anschutz Kampüsü'nde kadın doğum ve jinekoloji profesörü olan Nanette Santoro, "Bunlar, menopoz boyunca görülen belirgin adet döngüsü değişiklikleri ve hormon değişiklikleriyle yakından bağlantılı değil," diyor.
Herhangi bir semptom yaşıyorsanız, bunların başka bir şeyden kaynaklanmadığından emin olmak için kontrol ettirmenizde fayda var. Örneğin benim pelvik ağrım neredeyse kesinlikle endometriozisin sonucu. Lumsden'in bana söylediğine göre bu durum HRT ile daha da kötüleşebiliyor.
Her halükarda, kadınlar 40'lı yaşlarına geldiklerinde çoğu zaten çocuklara ve yaşlanan ebeveynlere bakmak, genellikle bir işte çalışmak (ve yaşlı kadınlara değer vermeyen toplumların baskılarıyla başa çıkmak) arasında gidip geliyor. Bu yorucu bir dönem ve tüm bu yorgunluk hormonlara bağlanamaz.
Santoro'nun ifadesiyle: "35 yaş üstü bir kadının başına gelen her hoş olmayan şeyi perimenopoza bağlamak hiçbir bilimsel kanıta dayanmıyor."
Bu makale ilk olarak MIT Technology Review'ün haftalık biyoteknoloji bülteni The Checkup'ta yayımlanmıştır. Her Perşembe gelen kutunuza ulaşması ve bu tür makaleleri ilk okuyanlardan olmak için buradan kaydolun.
