WASHINGTON — Portal Space Systems, ilk Supernova uzay aracını yörüngeye taşımak için bir Falcon 9 roketi kiraladı ve araçtaki fazla kapasiteyi ortak yükler için hizmete açacağını duyurdu.
Şirket, 20 Ağustos'ta yaptığı açıklamayla, yüksek manevra kabiliyeti sağlamak için güneş termal itki sistemi kullanan ilk Supernova uzay aracı için SpaceX ile 2028 yılına ait bir Falcon 9 fırlatma sözleşmesi imzaladığını duyurdu.
Güneşle hareket anlamına gelen Motus Via Sol adlı bu görev, öncelikle yüksek itiş gücü ve saniyede 6 kilometreye kadar delta-v sunan Supernova uzay aracını test edecek.
Portal, fırlatma yükü toplayıcısı Maverick Space Systems ile ortaklık kurarak, bu fırlatmadaki fazla kapasiteyi ikincil yükler için satacak. Şirketler ortak yükler için ne kadar kapasite ayrıldığını açıklamazken, ESA sınıfı uyduları ve yük yığınının en tepesine yerleştirildikleri için pasta süsü olarak adlandırılan daha büyük uyduları taşıyabileceklerini belirtti.
Bu ortaklık, birçok uydu operatörünün yörüngeye çıkış bileti bulmakta zorlandığı bir döneme denk geliyor. Zira SpaceX'in önümüzdeki birkaç yıl içinde kendi özel ortak yük programını sonlandırabileceği endişesi sektörü sarstı. Çeşitli şirketler, SpaceX'in 2028 sonu veya 2029 başından sonraki ortak yük görevleri için yeni rezervasyon kabul etmediğini belirtti.
Maverick'in operasyon müdürü Vidur Kaushish konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Bu görev, ortak yük müşterileri için olağanüstü bir fırsat yaratıyor” dedi. Şimdiye kadar çoğu SpaceX ortak yük görevlerinde olmak üzere 225'ten fazla uydunun fırlatılmasını organize eden Kaushish, “Portal için optimize edilmiş bir yük yığını tasarlıyor ve göreve ek ortak yükler ekleyerek tüm görev ortaklarının fırlatma maliyetlerini düşürmesine yardımcı oluyoruz” diye konuştu.
Portal'ın üst yöneticisi Jeff Thornburg ise şirketinin yörüngeye çıkış bileti bulmakta zorlananlar arasında yer aldığını söyledi. Thornburg, “Fırlatmayı, sektörün çözüldüğünü düşündüğü veya kıt olmadığına inandığı bir meta olarak görüyorduk; ancak aniden potansiyel olarak daha kıt hale gelmeye başladı” diyerek fırlatma pazarındaki sınırlı kapasiteye dikkat çekti.
Portal ve Maverick'in, Supernova'yı taşıyacak Falcon 9'daki fazla kapasiteyi ikincil yükler için kullanma fırsatı gördüğünü belirten Thornburg, “SpaceX ile bu konuyu müzakere ederken, yörüngeye erişmesi gereken ama ortak yük programları eskisi kadar çok olmadığı için bu fırsatı değerlendiremeyecek çok sayıda insan olacağı giderek daha net hale geldi” ifadelerini kullandı.
Ortaklık kapsamında Maverick, ikincil yüklerin koordinasyonunu ve entegrasyonunu üstlenirken; Portal genel görevi yönetecek ve doğrudan SpaceX ile çalışacak.
Supernova'nın yüksek manevra kabiliyeti, şirketlere fırlatma sonrası yörüngeyi değiştirerek bazı ortak yükleri bırakma seçeneği de sunacak. Thornburg, “Eğer kesinlikle belirli bir yörüngede olması gereken baskın bir ortak yük partnerimiz olursa, bunu karşılayabilir ve yine de kendi görev ihtiyaçlarımızı karşılayabiliriz” dedi.
Kaushish de “Portal'ın yörüngede manevra yapma yeteneği, ortak yük müşterileri için gerçekten değerli olan yörüngeleri seçme esnekliği sağlıyor. Bu stratejiyi çalıştıran şey de tam olarak bu” şeklinde konuştu.
Ancak Thornburg, görevin bir numaralı önceliğinin Supernova'yı test etmek olduğunu vurguladı. “Bir numaralı yükümlülüğüm görevimize, yatırımcılarımıza ve müşterilerimize karşı; bu yüzden buradaki asıl itici güç gerçekten de buydu” dedi.
Portal, Supernova için gereken teknolojileri geliştirmeye ve test etmeye devam ediyor. Şirket, Mart ayında gelecekteki uzay araçları için gerekli aviyonikleri test etmek üzere Momentus'a ait Vigoride-7 uzay aracında barındırılan bir yük olan Mini-Nova'yı uçurdu. Thornburg, bu testlerin “kusursuz” geçtiğini ve şirketin daha fazla veri toplamak için testleri altı ay daha uzatmayı değerlendirdiğini sözlerine ekledi.
Portal'ın ilk uzay aracı Starburst-1'in ise Ekim ayında SpaceX'in Bandwagon-5 ortak yük göreviyle fırlatılması planlanıyor. Saniyede 1 kilometre delta-v kapasitesine sahip ESPA sınıfı bir uydu olan Starburst için şirket, Nisan ayında 50 milyon dolar fon toplamıştı. Portal, Washington eyaletinin Bothell banliyösünde daha büyük bir üretim tesisine taşınıyor ve yıl sonuna kadar çalışan sayısını 80 ila 100'e çıkarmayı hedefliyor.
Thornburg, hem Starburst hem de Supernova'nın sağlayabileceğini savunduğu “sürekli manevra” konusundaki ABD ordusunun ilgisinden cesaret aldığını belirtti. “Bu hızlı manevra kabiliyeti ve sürekli manevra yeteneği için ivme giderek artıyor; bu yüzden önümüzdeki birkaç yıl içinde bunu göstermek için fırlatma fırsatlarını sabitlemek bizim için mükemmel bir zaman” diye konuştu.
Maverick ile yapılan anlaşmanın uzun vadeli bir ortaklık olması hedefleniyor. İleride Falcon 9 veya başka araçlarla yapılacak Supernova fırlatmalarında da ortak yük fırsatları düzenleme potansiyeli bulunuyor.
Daha önce SpaceX'te yıllarca çalışan ve Starship'e güç veren Raptor motorunun geliştirilmesine liderlik eden Thornburg, SpaceX'in ortak yük programının veya Falcon 9'un uzun vadeli geleceği hakkında spekülasyon yapmayı reddetti. Birçok kişi, Starship fırlatmaları arttıkça Falcon 9'un önümüzdeki yıllarda kademeli olarak kullanımdan kaldırabileceğini tahmin ediyor.
Thornburg, “Starship'in neler getireceğini görmek için sabırsızlanıyorum” dedi ve sözlerini şöyle tamamladı: “SpaceX'te mimarisine ve geliştirilmesine yardımcı olduğum Raptor motorlarıyla güçlendirilecek gelecekteki bir Starship'te bir Portal uzay aracının olması, benim için harika bir kişisel dönüm noktası ve inanılmaz eğlenceli olur.”
