19 Temmuz'da Teksas'ta, Fort Worth'tan Fort Stockton'a kadar uzanan 630 millik bir yol yarışı başlıyor. Ancak bu sıradan bir yarış değil. Lise öğrencilerinden oluşan onlarca takım, hazır parçalar ve 3D baskı malzemeleri kullanarak kendi araçlarını tasarlayıp üretiyor. Kazanan, en fazla mil kat eden takım oluyor. Ve bu yaratıkları andıran araçlara güç veren tek yakıt, gökyüzünde asılı duran o akkor gaz kütlesi: Güneş.
Bu yıl, ülkenin dört bir yanından lise öğrencilerini bir araya getiren Solar Car Challenge'ın 30. yıl dönümü. Yarışma, 1993 yılında STEM'e uzun süredir ilgi duyan Teksaslı eğitimci Dr. Lehman Marks tarafından kuruldu. Öğrenciler bu mücadele sayesinde proje yönetimi, bütçeleme, bağış toplama ve mühendislik gibi çeşitli beceriler kazanıyor. Ama en önemlisi, yarışabilecek ve mesafeyi kat edebilecek bir güneş aracı inşa etmek zorundalar.
Lehman, Solar Car Challenge'ın 80'lerin sonu ve 90'ların başında STEM eğitiminin durumundan duyduğu hayal kırıklığından doğduğunu söylüyor. O dönemde, sadece ders kitaplarından öğrenmekten sıkılmış ve ilgisiz bir grup öğrencisi vardı. Onların ilgisini canlandırmanın bir yolunu ararken, Kuzey Teksas Üniversitesi'ndeki bir arkadaşının davetini kabul etti. Arkadaşı, o zamanlar yeni bir yarışma için üniversite düzeyinde bir güneş aracı inşa ediyordu.
Lehman, "Oraya gittik ve çocuklar güneş projesinin inceliklerinden büyülenmişti," diye anlatıyor. "Desmond'dan Dallas'a dönüş yolunda sürekli bağırıyorlardı: 'Hocam, lütfen bir güneş arabası yapmamıza izin verir misiniz?'"
Lehman sonunda kabul etti, ancak lise öğrencilerinin üniversite takımlarıyla adil bir şekilde rekabet edemeyeceğini çabucak fark etti. Çünkü üniversitelerin sahip olduğu teknik uzmanlık ve mali kaynaklardan yoksundular. Böylece lise öğrencileri için Solar Car Challenge doğdu. Eğitim programı resmen 1993'te başladı, ilk ulusal yarışma ise 1995'te yapıldı.
Kurulduğu günden bu yana program, 39 eyalet ve Kanada, Meksika, Kosta Rika, İspanya ve Singapur dahil olmak üzere birçok ülkede 85.000'den fazla öğrenciye ulaştı. Halihazırda 260'ın üzerinde aktif lise güneş enerjisi projesi bulunuyor. Etkinlik, pist ve kros formatları arasında dönüşümlü olarak düzenleniyor. Bu yılki etkinlik, Teksas boyunca 630 millik zorlu bir kros yarışı. Beş günlük yolculuk 19 Temmuz'da Fort Worth'ta başlıyor ve Palestine, Round Rock, Fredericksburg ve San Angelo kasabalarından geçerek Fort Stockton'da sona eriyor. Lehman, takımlar her geçişlerinde kasaba sakinlerinin dışarı çıkıp onları kutladığını söylüyor.
Lehman, "Bu sadece bir araba yapmak değil," diye vurguluyor. "O arabayı resmi olarak nasıl süreceğini öğrenmek. Bu gelecek etkinlikte çocuklara telkin ettiğim şeylerden biri de şu: Buraya gelmeden önce aracınıza 500 mil yaptırmış olmanız gerekiyor. Kırılacak mı, bilmeniz lazım. Kırılsa bile, kendi otoparkınızda kırılsın ki tamir edebilesin."
Yarışma tipik olarak üç kategoriden oluşuyor: klasik, ileri ve elektrik-güneş enerjisi. Elektrik-güneş enerjisi kategorisinde takımlar, sabit güneş enerjisi istasyonlarından enerji alan elektrikli araçlarla yarışıyor. Bu yılki mücadele yeni bir bölüm tanıtıyor: kruvazör. Bu kategoride takımlar, güneş panelleri doğrudan aracın gövdesine entegre edilmiş dört koltuklu araçlar inşa ediyor.
Yeni bir bölüm oluşturma kararı, yıllardır insanların güneş enerjili arabaların gerçek otomobillere benzeyip benzemeyeceğini sorgulamasından doğdu. Çünkü mevcut araçların çoğu, geniş bir güneş panelinin altına sıkışmış bir sürücüyle, düz, son derece aerodinamik araçlardan oluşuyor. Gerçekten de birçok araç, yol koşullarına uygun olarak tanıyacağınız hiçbir şeye benzemiyor; daha çok fütüristik uzay araçlarıyla yüksek teknolojili go-kartların karışımı gibi görünüyor.
"Bu sadece bir araba yapmak değil." - Lehman Marks, Solar Car Challenge Kurucusu
Lehman, organizatörlerin öğrencilerin gerçek binek araçlara benzeyen güneş enerjili araçlar yapmasını istediğini söylüyor. Güneş hücrelerinin gövdeye entegre edildiği, dört yolcuya, dört kapıya ve bir bagaja sahip araçlar. Bunun, güneş enerjili ulaşımın pratik uygulamaları olabileceğini göstermeye yardımcı olduğuna ve insanların gelecekteki güneş destekli binek araçlarının nasıl görünebileceğini hayal etmelerini sağladığına inanıyor.
Lehman, "İnsanlar 'Bu gerçekten çok hoş ama gerçek değil' derdi," diye anlatıyor. "Şimdi onlara ne olabileceğini gösterebiliriz. Bence bu bir adım ileri."
Blake Wood, Fort Worth banliyösündeki Benbrook Orta-Lisesi'nden 17 yaşında bir son sınıf öğrencisi. Aynı zamanda, yarıştaki birkaç bağımsız takımdan biri olan Old Rip Racing güneş arabası takımının kaptanlarından biri. 14 üyeli takımları üç farklı okuldan öğrencileri içeriyor. Wood bunu en büyük güçleri olarak görüyor çünkü daha önce hiç tanışmayacak öğrencilerin ortak bir mühendislik sorunu üzerinde işbirliği yapmasına olanak tanıyor.
Wood, takımın yarışmadan yaklaşık bir yıl önce planlamaya başladığını söylüyor. İlk çalışmaları, öncelikle birinci ve ikinci yıl takımlarına yönelik Klasik Bölüm'deki önceki yılların başarılı araçlarını incelerken yaptıkları kağıt çizimlerden oluşuyordu. Diğer araçların neyi iyi yaptığını analiz ettiler ve bu fikirleri kendi ilk konseptlerine dahil ettiler. Proje ilerledikçe takım, bilgisayar destekli tasarım (CAD) becerilerini geliştirdi ve elle çizilmiş konseptlerini kademeli olarak dijital mühendislik modellerine dönüştürdü. Tasarım yazılımını öğrenmek, eğitim sürecinin bir parçası haline geldi.
"İnsanlar 'Bu gerçekten çok hoş ama gerçek değil' derdi." - Lehman Marks
Wood, "Bence aracımız bana gerçekten çok güzel görünüyor," diyor. "Ne yazık ki onu sık sık bir arada göremiyoruz. Sürekli bir şeyi tamir ediyor ya da bir şey yapıp sonra geri takıyor gibiyiz. Sonra 'Ah hayır, o bölgeyi kaynaklamamız lazım. Hadi o elektrik bileşenini geri sökelim' diyoruz."
Ancak bataryalı elektrikli araçlar ana akım haline gelirken, güneş enerjili arabalar büyük ölçüde deneysel kaldı. Güneş enerjili araba peşinde koşan bir dizi girişim ya daha kanıtlanmış teknolojiye yöneldi ya da iflas etti. Wood, Solar Car Challenge gibi eğitim yarışmalarının öğrencileri erken yaşta yenilenebilir enerji teknolojileriyle tanıştırmaya devam etmesi halinde, güneş enerjili araçların uzun vadede gerçek bir potansiyele sahip olduğu konusunda iyimser olduğunu söylüyor. Katılımcılar profesyonel kariyerlerine girdikçe, güneş enerjili ulaşımı ticari olarak uygulanabilir kılmak için gereken yenilikleri geliştirmeye devam edebilirler.
Wood, "İlerleme kaydediyoruz," diyor. "Yani, bunları yapan bir sürü lise öğrencimiz var ve doğru ekipman ve belki de hepimizin sahip olduğundan biraz daha fazla uzmanlıkla bunun kesinlikle mümkün olabileceğini düşünüyorum."
Lehman da aynı fikirde ve hâlâ seri üretim bir güneş arabası hedefinin peşinde koşan Aptera gibi girişimlere dikkat çekiyor. Ancak ticarileşmenin Solar Car Challenge'ın asıl amacı olmadığını söylüyor.
Lehman, "İnsanlar 'Daha iyi bir güneş arabası mı yapmaya çalışıyorsun?' diye soruyor. Aramızda kalsın, değil," diyor. "Ben yetenekli, bağlılık ve projeye adanmışlık öğrenen, takım çalışmasını, mühendisliği ve batarya teknolojisini öğrenen bir öğrenci yetiştirmeye çalışıyorum. Bir iş gücü yetiştirmeye ve mühendisler yetiştirmeye çalışıyorum."
