NAPA, Kaliforniya – Florida merkezli girişim Satellite Orbital Access and Removal (SOAR), 15 Temmuz'da Texas Üniversitesi El Paso (UTEP) ile küçük uzay çöplerini yakalamak için pasif bir sistem geliştirmek üzere ortaklık kurduğunu duyurdu.
Emekli ABD Uzay Kuvvetleri albayı ve UTEP Ulusal Güvenlik Enstitüsü direktörü Eric Felt, SpaceNews'e yaptığı açıklamada, "Küçük nesnelerin bile bir uyduya saatte 7.000 mil veya daha fazla hızla çarpmasının sonuçları felaket olabilir. Bugün çarpışma olasılığı hâlâ oldukça düşük, ancak sonuçları ağır olabileceği için risk yüksek. Bir krize dönüşmeden önce küçük enkazın etkisini azaltacak teknolojiyi olgunlaştırmamız gerekiyor" dedi.
SOAR, 2025 yılında emekli bir itfaiyeci ve bilim kurgu yazarı olan Christopher Lee Jones tarafından kuruldu. Jones, 'Mars Mission I: Surviving the Kessler Effect' adlı kitabı sayesinde, 1978'de yörüngedeki enkaz popülasyonunun tehlikeli bir çarpışma zincirine yol açabileceğini öngören astrofizikçi Donald Kessler ile tanıştı. Kessler, SOAR'a danışmanlık yapıyor.
SOAR, 10 santimetre veya daha küçük boyuttaki enkazları, Whipple tarzı katmanlı kalkanlara sahip dönen çok panelli bir yapı olan Pasif Yörünge Enkazı Temizleme Sistemi (PODRS) ile durdurmayı hedefliyor. PODRS uyduları, çarpışmaları kaydetmek, darbe sıklığını ve momentum transferini not etmek için sensörlerle donatılacak.
Pasif Yörünge Enkazı Temizleme Sistemi'nin (PODRS) sanatsal çizimi. Sistem, 10 santimetre veya daha küçük enkazları durdurmak için dönen çok panelli bir yapıya sahip. Kaynak: SOAR LLCKritik Bağımlılık
Kessler'in küçük enkazın oluşturduğu tehlikeyi tanımlamasından bu yana, yörüngedeki uydu sayısı katlanarak arttı. Bu arada, uzay ve yer tabanlı sensör ağları çoğunlukla 10 santimetreden büyük enkazları takip ediyor.
UTEP havacılık ve makine mühendisliği profesörü ve eski ABD Hava Kuvvetleri Araştırma Laboratuvarı Uzay Araçları Müdürlüğü başkanı Felt, "Alçak Dünya yörüngesine giderek daha fazla nesne yerleştirdikçe, bu yeteneklere giderek daha kritik bir şekilde bağımlı hale geliyoruz. Dolayısıyla, bu yeteneği kaybetmenin sonuçları şimdiye kadar olduğundan çok daha ağır" dedi.
UTEP Ulusal Güvenlik Enstitüsü, PODRS'ın baş tasarımcısı konumunda.
Felt, "UTEP ve SOAR'ın önümüzdeki aylarda üzerinde çalışacağı analizlerin bir parçası da bu teknolojiyle etkili bir enkaz yakalama sistemi için doğru mimarinin ne olduğu. Alçak Dünya yörüngesindeki tüm küçük enkazları temizlemek kesinlikle mümkün değil. Yapmak isteyeceğiniz şey, yüksek sonuç doğuran ve ilgi çekici belirli yörüngelere odaklanmak" diye konuştu.
Kim Ödeyecek?
Geçmişte, uzay enkazı temizliğinin önündeki engellerden biri finansmandı.
Jones, "Alçak Dünya yörüngesindeki enkaz miktarı artmaya devam edecek ve artan riskler ve çarpışmalarla birlikte küçük enkaz temizliğine olan talep de büyüyecek" dedi.
Felt, küçük enkaz sorununu çözecek teknoloji hazır olduğunda, "bundan kimin faydalanacağını belirlersiniz" ifadesini kullandı.
Felt, "Savaş Bakanlığı, Alçak Dünya yörüngesi yeteneklerine hiç olmadığı kadar bağımlı. Savaş zamanında, uydu karşıtı füze tehditleri gibi enkaz yaratıcı olaylar meydana gelirse, bu Savaş Bakanlığı için büyük endişe kaynağı olacak bir sorundur ve ulusumuzu korumak için uzayı kullanmaya devam edebilmek adına enkaz temizleme kabiliyetine ihtiyaç duyacaklar" diye ekledi.
Avrupa Uzay Ajansı'nın modellerine göre, yörüngede 10 santimetreden küçük 140 milyondan fazla nesne bulunuyor.
