Ukrayna'nın insansız hava araçları saldırılarıyla yapay zeka süper bilgisayarlarının bulunduğu tesislerin zarar görmesi ve milyonlarca Rus kullanıcının bulut hizmetlerinin aksamasının ardından Rus teknoloji şirketleri veri merkezlerini yer altına taşımak ve korumak için seferber oldu. Kremlin de veri merkezi sahiplerinden acil devlet ihtiyaçları için bilişim kapasitesi ayırmalarını istedi ve hatta yabancı veri merkezlerinin kullanımına izin verebileceğini açıkladı.
Bu gelişmeler, Rus ordusunun son aylarda Ukrayna şehirlerini neredeyse gece gündüz drone ve füzelerle bombalaması ve eylül sonundan itibaren Ukrayna'daki veri merkezlerini özellikle hedef alması eşliğinde yaşanıyor. Ukrayna ise Rusya genelinde askeri ve altyapı hedeflerine düzenlediği drone saldırılarıyla karşılık verdi; bu saldırılar Rus teknoloji devi Yandex, devlet bankası Sberbank, sosyal medya sitesi VKontakte ve Rusya Maliye Bakanlığı'nın işlettiği veri merkezlerini zayıflattı ya da kullanılamaz hale getirdi.
Devlet telekom şirketi Rostelcom, Rus gazetesi Vedomosti'ye göre nikel ve paladyum madenciliği şirketi Norilsk ile görüşmelerde bazı Rus veri merkezlerini yer altına taşıma ihtimalini gündeme getirdi. Sektör yayını Data Center Dynamics de bir Rus bölgesel yöneticisinin açık ocak kömür madenlerinin içine veri merkezi inşa edip üstüne yeşil kamusal parklar dikerek kamuflaj yapma önerisine işaret etti.
2 Kasım'da Putin, bağımsız Rus haber kuruluşu Meduza'nın aktardığına göre Rus veri merkezi işletmecilerinin mevcut alan ve kapasitenin yüzde 10'unu devletin talep etmesi halinde kullanıma hazır tutmasını emreden bir kararname imzaladı. Bu durum, Ukrayna ile savaş sırasında Rus bulut bilişim altyapısının kırılganlığına dair Kremlin'de artan endişeyi gösteriyor.
Kararname ayrıca Rusya Federal Güvenlik Servisi ile istişare halinde özel bir Rus hükümet komisyonunun yabancı veri merkezlerinin kullanımını yetkilendirmesine olanak tanıyor. Bu, Putin ve Rus parlamentosunun daha önce Rus şirketlerinin Rusya sınırları dışındaki bulut altyapısını kullanmasını engelleyen "Egemen İnternet Yasası"nı yürürlüğe koyması nedeniyle dikkat çeken bir politika değişikliği anlamına geliyor.
Rusya'nın egemen ve giderek kapalı bir internet arayışı, Yandex gibi birkaç Rus teknoloji şirketinin kontrolünde son derece merkezileşmiş bir sistem yarattı. Bu hiper merkezileşmiş sistem savaş döneminde kırılganlığını gösterdi; Ukrayna'nın kilit Rus veri merkezlerine düzenlediği drone saldırıları popüler ödeme ve dijital bankacılık uygulamaları, e-ticaret platformları, video yayın hizmetleri ile araç çağırma ve yemek teslimat uygulamaları başta olmak üzere yaygın aksaklıklara yol açtı.
Meduza'nın haberine göre Yandex, yapay zeka veri merkezlerine yönelik Ukrayna drone saldırıları sonrası orijinal olarak barındırıldığı merkezlerden üç ana süper bilgisayarının tamamını taşımak zorunda kaldı.
Buna karşılık Ukrayna'nın dağıtık dijital hizmetleri, yıllardır süren Rus drone ve füze saldırılarına rağmen çok daha dayanıklı kaldı. Hükümet kritik enerji ve telekomünikasyon düğümlerini dağıtma ve destekleyici altyapının daha fazlasını yer altına gömme adımlarını artırdı.
Büyük destek ABD'li teknoloji devleri Amazon ve Microsoft'tan geldi. Şirketler, Rusya'nın 2022 Şubat'ında tam ölçekli işgalini başlatmasının hemen ardından Ukrayna'nın hükümet kaynaklarını ve diğer kritik dijital hizmetleri Avrupa'daki diğer bulut bölgelerine taşımasına yardımcı oldu. Ukrayna hükümeti ayrıca ABD ve Polonya ile Almanya gibi Avrupa ülkelerinin finanse ettiği SpaceX'in Starlink uydu terminallerini yedek iletişim sistemi olarak kullandı.
