Widemouth 2 yangınından yükselen dumanla dolu bir piro-kümülonimbüs (pyroCb), NASA'nın Aqua uydusundaki MODIS (Orta Çözünürlüklü Görüntüleme Spektroradyometresi) tarafından yakalanan bu görüntülerde görülüyor. Sol görüntü doğal renkte; sağ görüntü ise yanlış renkte olup, pyroCb'leri tanımlamak için yaygın olarak kullanılan bir eşik olan bulut tepe parlaklık sıcaklıklarının -40°C'nin altında olduğunu gösteriyor.
Bilim insanları uzun süredir volkanların stratosfere büyük miktarda parçacık fırlatabildiğini biliyor. Son birkaç on yılda, orman yangınlarının da kule gibi yükselen dumanla dolu piro-kümülonimbüs (pyroCb) bulutları oluşturarak bunu yaptığı anlaşıldı.
En büyük pyroCb'ler, şimşek, dolu ve şiddetli yağmur salabilen devasa gök gürültülü bulutlar üreten etkileyici hava olayıdır. Büyüyen bir araştırma birikimi, pyroCb'lerin parçacık ve gaz darbelerini stratosferin çoğunlukla kuru ve bulutsuz ortamına kanalize ederek üst atmosferde aşırı bir iz bırakabildiğini gösteriyor. Orada duman geniş alanlara yayılabiliyor ve aylarca hatta yıllarca kalabiliyor, bazen dünyayı dolaşabiliyor ve muhtemelen ozon tabakasını ve Dünya'nın enerji bütçesini etkiliyor.
Bu gizemli ve tehlikeli bulutların anlaşılması, NASA'nın INSPYRE (Enjekte Edilen Duman ve Piro-kümülonimbüs Deneyi) adlı misyonunun bir parçası olan atmosfer bilimcilerinden oluşan bir ekibin yaz boyunca NASA'nın ER-2 uçağı, NSF/NCAR'ın GV uçağı ve bir dizi kamyon tabanlı sensörle onları takip etmesinin nedeni. Ekip, yazın ilk örnekleme uçuşlarından birini 3 Ağustos 2026'da tamamladı; GV, bu yıl Utah'taki en büyük yangınlardan biri olan Widemouth 2 yangınından gelen yüksek irtifa duman dalgasının içinden uçtu.
Yangın 27 Temmuz 2026'da şimşekten tutuştu ancak 2 Ağustos'a kadar nispeten küçük kaldı; o gün şiddetli rüzgarlar ve sıcak, kuru koşullar altında boyutu ikiden fazla arttı. O öğleden sonra, iki pyroCb patlaması üretmesinin hemen ardından, NASA'nın Aqua uydusundaki MODIS, yukarıda görülen bu görüntüyü yakaladı; görüntü, alçak dumanın altında gölge oluşturan yüksek irtifa bulut ve duman bacasını gösteriyor.
Bu patlamalar bulutları o kadar yükseğe taşıdı ki Aqua, bulut tepe parlaklık sıcaklıklarını -40°C'nin oldukça altında ölçtü; bu, pyroCb'leri tanımlamak için yaygın bir eşik ve bulut tepelerinin troposferin tepesine ve bazen stratosfere kabardığının bir işareti. ABD Deniz Araştırma Laboratuvarı'ndan bilim insanı Michael Fromm, parlaklık sıcaklığı ölçümlerinin "iki ayrı pyroCb aktivitesi darbesini ortaya çıkardığını" belirtti. "En batıdaki en genç darbe ve görünür görüntülerde gölgesi sayesinde öne çıkıyor" diye ekledi.
Nispeten rutin ve küçük olan bu pyroCb olayı, aynı yangından GOES-West NOAA hava uydusu tarafından görüntülenen şafak öncesi bir pyroCb'yi takip etti. Fromm, "Sabah pyroCb'leri çok daha alışılmadık" dedi çünkü konveksiyonu beslemeye yardımcı olan gündüz ısıtmasından yararlanmıyorlar. Bu durumda ise pyroCb gelişimine izin verecek kadar atmosferik kararsızlık ve havada su buharı olduğu görülüyor.
INSPYRE'nin baş araştırmacısı David Peterson, tek bir günde birden fazla pyroCb'nin yangını söndüren ve tahliyeleri organize eden tahminciler ve yangın görevlileri için istenmeyen karmaşıklık ekleyebileceğini söyledi. "Yangın tahmincileri için bu tür belirsizliği en aza indirmek, burada bunun çalışmasını yapmamızın büyük bir nedeni" diye ekledi.
Peterson ve Fromm gibi uzaktan algılama uzmanları pyroCb'leri rutin olarak uydularla uzaktan inceliyor ancak pilotların duman bulutlarını oluşumlarından saatler sonra takip edip örneklemesi daha az yaygın. Bu durumda, Widemouth 2 yangını patladığında Colorado'da yerde olan GV uçağı, 3 Ağustos'ta duman yüksek irtifa duman plümüne doğru yöneldi; plüm New Mexico üzerinden sürükleniyordu. Uçaktaki aletler dumanı yüzeyin yaklaşık 12 kilometre (8 mil) yukarısında örnekledi ve bu yükseklikteki veriler genellikle tahmin modellerine dahil edilmiyor.
Bu görev sırasında uçaktaki bir bilim insanı, Widemouth 2 yangınının üzerinde kabaran bir pirokümülüs (pyroCu) görüntüsünü yakaladı. PyroCb'ler kadar yüksek veya enerjik olmasa da pyroCu'lar birçok ortak özelliği paylaşan öncü bulutlardır. Burada yangından gelen ısı güçlü konvektif yukarı akışları besliyor, alçak irtifa dumanı altında sürüklenirken üst troposfere sokulan kabarık taşma tepelerine sahip kule gibi bir bulut oluşturuyor.
Uydular, duman plümlerinin üzerinde oluşan bulut tepelerinin sıcaklığını ölçerek pyroCb'leri belirlemede başarılı. Bu teknik kullanılarak araştırmacılar, orman yangınlarının yılda yaklaşık 70 pyroCb ürettiğini belirledi; bunların birçoğu Kanada ve Rusya'nın yoğun ormanlarında, ayrıca Amerika Birleşik Devletleri ve Avustralya'daki çayır ve savanlarda da görülüyor. 2026'da Fromm ve meslektaşları kıtasal Amerika Birleşik Devletleri'nde en az 13 tane tespit etti.
Erken 2000'lerde bilimsel literatürde ilk pyroCb'lerden biri ortaya çıkalı beri bilim insanları 700'den fazla olayı katalogladı ve orman yangınlarının alt stratosferdeki siyah karbon ve organik aerosollerin yüzde 25'ine kadarını oluşturabileceğini düşünüyor. PyroCb'lerin yoğun sıklığı, bir orman yangını sezonunda enjekte ettikleri toplam parçacık kütlesinin büyük volkanik patlamalarla rekabet edebileceği anlamına geliyor.
Yine de gizemli bulutlar hakkında birçok soru yanıtsız kalıyor. Hangi bitki örtüsünün pyroCb'leri beslemeye en yatkın olduğu, neden bazılarının diğerlerinden daha fazla şimşek oluşturduğu, neden yalnızca küçük bir yangın kesiminde oluştuğu ve nasıl doğru tahmin edileceği net değil.
Fromm, "İster yerdeki tehlikeli tezahürleri ister üst troposfer ve alt stratosferdeki uzun süreli izleri olsun" diye belirtti, "pyroCb'ler bizi sürekli şaşırtmaya devam ediyor."
2 Ağustos 2026: Doğal Renk
JPEG (1.63 MB)
2 Ağustos 2026: Parlaklık Sıcaklığı
JPEG (1.07 MB)
JPEG (319.28 KB)
Referanslar ve Kaynaklar
CIRA CSU, via Instagram (2026, August 3) Yesterday, the Widemouth 2 Fire in central Utah exploded . Accessed August 13, 2026.
Denver 7, via Instagram (2026, July 28) Have you ever seen a smoke-filled cloud above a wildfire ? Accessed August 13, 2026.
The Economist (2026, August 9) NASA takes aim at fire storms . Accessed August 13, 2026.
Fromm, M., et al. (2022) Understanding the critical elements of the pyrocumulonimbus storm sparked by high-intensity wildland fire . Communications Earth & Environment, 3, 243.
InciWeb (2026) Widemouth 2 Fire . Accessed August 13, 2026.
Katich, J.M. (2023) Pyrocumulonimbus affect average stratospheric aerosol composition . Science, 379(6634), 815-820.
NASA (2026) INSPYRE . Accessed August 13, 2026.
NASA Jet Propulsion Laboratory (2026, July 20) New NASA Earth Missions Gear Up to Start Science Flights . Accessed August 13, 2026.
NASA Airborne Science Program (2026) Earth Science Observation Platforms . Accessed August 13, 2026.
NASA Earth Observatory (2021, July 30) A Summer of Fire-Breathing Smoke Storms . Accessed August 13, 2026.
NASA Earth Observatory (2020, January 10) Explosive Fire Activity in Australia . Accessed August 13, 2026.
Peterson, D., et al. (2025) Worldwide inventory reveals the frequency and variability of pyrocumulonimbus and stratospheric smoke plumes during 2013–2023 . Climate and Atmospheric Science, 8(325).
The University of Utah (2026, August 6) Utah’s historic fire season of 2026 . Accessed August 13, 2026.
U.S. Naval Research Laboratory (2026, June 2) NRL Leads NASA Wildfire Research Mission to Better Predict Pyrocumulonimbus Storm Hazards . Accessed August 13, 2026.
U.S. Naval Research Laboratory (2025, June 25) Fiery Storms: How Wildfires Create "Dirty Thunderstorms" and Impact Weather . Accessed August 13, 2026.
The Weather Channel (2026, August 10) Meet the scientists who are flying into fire-breathing thunderstorms, and learn why they are doing it . Accessed August 13, 2026.
Western Fire Chiefs (2026) Widemouth 2 . Accessed August 13, 2026.
World Meteorological Organization, Flammagenitus . Accessed August 13, 2026.
