Kısa Bilgiler
- Vitalik Buterin, ağın 2022'deki Merge'den sonraki üçüncü büyük revizyonu olarak nitelendirdiği "Yalın Ethereum" (Lean Ethereum) yol haritasının güncellenmiş bir sürümünü yayınladı.
- Plan, üç ila dört yıl içinde "protokolün neredeyse tüm büyük parçalarını" değiştirecek, yinelemeli STARK kanıtlarını protokole yerleştirecek ve kuantuma karşı savunmasız kriptografiyi kuantum güvenli alternatiflerle değiştirecek.
- Buterin, gizliliğin artık "birinci sınıf bir hedef" olduğunu ve Ethereum'un gelecekte yeni, daha ölçeklenebilir durum türleri aracılığıyla çok daha fazla veri tutabileceğini söyledi.
Ethereum'un kurucu ortağı Vitalik Buterin, blockchain'in önümüzdeki birkaç yılına yönelik güncellenmiş vizyonunu ortaya koydu. Buterin bunu, ağın madencilikten vazgeçmesinden bu yana en kapsamlı yeniden yapılanma olarak tanımladı ve Ethereum'un "kendini yeniden icat ettiğini" söyledi.
Cumartesi günü attığı bir tweet'te Buterin, Berlin'deki Ethereum araştırmacılarının son toplantısından çıkarımlarını ve strawmap.org'da yayınlanan yenilenmiş bir "taslak yol haritasını" paylaştı. İlk olarak 2025'te ortaya çıkan "Yalın Ethereum"u, protokolün 2022'de Ethereum'u hisse kanıtına (proof-of-stake) geçiren Merge ile eşdeğer üçüncü büyük aşaması olarak nitelendirdi. Mevcut uygulamaları taşınmaya zorlamadan, üç veya dört yıl içinde neredeyse tüm büyük bileşenlerin değiştirileceğini söyledi.
Durum Değişikliği
Değişikliğin merkezinde, ağın kendini doğrulama biçimindeki bir değişiklik yer alıyor. Her düğümün her işlemi yeniden yürütmesi yerine Ethereum, Buterin'in temel bir protokol bileşeni haline getirilmesini istediği bir sıfır bilgi kanıtı türü olan yinelemeli STARK'ları kullanarak zincirin kompakt bir kriptografik kanıtını doğrulayacak.
Buterin ayrıca, bir veya iki turlu kesinlik (finality) ile daha basit bir mutabakat mekanizması, çok boyutlu gaz fiyatlandırması ve nihayetinde EVM'den RISC-V gibi bir komut setine geçiş önerdi.
Kuantum Güvenliği, Gizlilik ve Veri Depolama
Buterin, Q-Day'in oluşturduğu tehdide karşı korunmanın gündemde üst sıralara çıktığını söyledi. Kriptografik olarak savunmasız tüm bileşenler kuantum güvenli alternatiflerle değiştirilecek ve kuantuma dayanıklı "blob"lar üzerindeki çalışmalar aylardır devam ediyor.
Buterin'e göre gizlilik artık sonradan eklenen bir özellik değil, mempool ve state tree gibi yapılara entegre edilmiş "birinci sınıf bir hedef". Tüm çaba resmi doğrulamaya dayanacak.
En yıkıcı değişiklik veri depolamayla ilgili. Buterin, bugünün esnek "dinamik" durumunun yaklaşık 2TB'ı ve tokenlar, NFT'ler ve DeFi'nin büyük kısmı için uygun olan ancak merkezi olmayan borsalar gibi karmaşık sözleşmeler için daha az uygun olan yeni, daha ölçeklenebilir ama kısıtlayıcı bir türün 100 terabaytını tutan bir 2030 ağı tasarladı. Bir ERC-20 tokenini yeni depolama alanına taşımanın zorunlu olmadığını ancak ücretlerini on kattan fazla azaltabileceğini söyledi.
Bunların hiçbiri birdenbire gelmiyor. Buterin, yaklaşan Hegotá çatalının büyük olasılıkla "Yalın" dönem başlamadan önce Ethereum'un son çatalı olacağını ve daha yakın zamandaki Glamsterdam yükseltmesinde büyük bir gaz limiti artışı beklendiğini, kapasite ve hızda yaklaşık beş yıl içinde daha fazla kazanım sağlanacağını söyledi.
Plan, Ethereum Vakfı için tam da yalın bir döneme denk geliyor. Vakıf son zamanlarda personelini azalttı ve bütçesini sıkılaştırdı. Ayrıca, önceki Ethereum yükseltmeleri uygulanmadan önce defalarca gecikmeyle karşılaştı.
