Frank Culbertson, Amerikan tarihinin en unutulmaz ve trajik olaylarından birine kuşbakışı tanıklık etti.
NASA astronotu, 11 Eylül 2001’de Dünya’dan uzakta bulunan tek Amerikalıydı. Teröristlerin New York’taki Dünya Ticaret Merkezi’nin ikiz kulelerine ticari uçakları uçurarak 2 binden fazla kişinin ölümüne yol açtığı sırada gezegenin çevresinde Uluslararası Uzay İstasyonu’nda bulunuyordu.
Saldırıların hemen ardından ISS New York’un üzerinden geçti ve Culbertson yıkımı uzaktan, ürpertici bir mesafeden gördü. Yaşadıklarını NASA’nın Johnson Uzay Merkezi’ndeki Mission Control’a gerçek zamanlı olarak aktardı ve felaketi başka hiç kimsenin yapamayacağı şekilde belgeledi.
“New York şehrini ve yangınların dumanını görebiliyorduk,” dedi Culbertson. “Dualarımız ve düşüncelerimiz orada olan tüm insanlarla ve başka her yerde olanlarla birlikte. Doğu Kıyısı boyunca yukarı aşağı bakıyorum, başka bir şey görebilir miyim diye, ve Washington’daki insanlarla da.”
11 Eylül’de teröristler dört ticari uçağı kaçırdı, ikisini Dünya Ticaret Merkezi’ne, birini Washington D.C.’deki Pentagon’a uçurdu. Dördüncü uçaktaki yolcular kaçıranları etkisiz hale getirdi, uçak teröristlerin muhtemelen hedefi olan ABD Kongre Binası’na ya da Beyaz Saray’a çarpmak yerine Pennsylvania’daki bir tarlaya düştü.
“Sorumlu kişilerin en kısa sürede yakalanıp adalet önüne çıkarılmasını umuyorum,” diye ekledi Culbertson. “Ama önce tüm etkilenenlere dualarımız ve taziyelerimiz var. Ve halkın bilmesini istedim, şehriniz uzaydan hâlâ çok güzel görünüyor. Amerika’daki herkes için çok zor bir dönem olduğunu biliyorum ve herkesin bununla başa çıkmak ve toparlanmak için çok çabaladığını biliyorum. Ama ülke hâlâ güzel görünüyor ve New Yorklular için şehriniz yukarıdan hâlâ harika görünüyor.”
Culbertson düşüncelerini daha kapsamlı olarak saldırılardan bir gün sonra yayımladığı açık bir mektupla paylaştı.
“Dünya bugün değişti. Benim söylediğim ya da yaptığım şey, ülkemize bugün düzenlenen saldırının öneminin yanında çok küçük,” diye yazdı.
“Kendi ülkenizin yaralarından dumanın fışkırdığını böylesine fantastik bir bakış açısıyla görmek korkunç,” diye belirtti Culbertson. “Dünyadaki yaşamı iyileştirmeye adanmış bir uzay aracında olmakla, kasıtlı ve korkunç eylemlerle yaşamın yok edildiğini izlemek arasındaki ikilem, kim olursanız olun ruhu sarsıyor.”
Culbertson, 12 Ağustos 2001’de uzay mekiği Discovery ile kozmonotlar Vladimir Dezhurov ve Mikhail Tyurin ile birlikte ISS’e ulaştı. Üçlü, Aralık 2001’e kadar süren ve yörüngedeki laboratuvara yapılan üçüncü mürettebatlı görev olan Ekspedisyon 3’ü oluşturdu.
Şu anda Ekspedisyon 75’e gelindi ve ara verilmedi: ISS, Kasım 2000’den bu yana döner astronot ekipleri tarafından sürekli olarak personelle donatılıyor.
Ekspedisyon 3, Culbertson’ın üçüncü ve son uzay uçuşuydu. Ağustos 2002’de NASA’dan emekli oldu ve özel sektöre geçti. Diğer görevlerin yanı sıra, ISS ikmal uzay aracı Cygnus’u inşa eden Orbital Sciences Corp.’ta insanlı uzay uçuşu çalışmalarına liderlik etti. Cygnus bugün hâlâ uçuyor; Orbital Sciences’ı 2018’de satın alan havacılık devi Northrop Grumman için.
77 yaşındaki Culbertson, 2018’de Northrop Grumman’dan emekli oldu. Halen kâr amacı gütmeyen Space Foundation’ın yönetim kurulunda görev yapıyor ve başka roller üstleniyor.
Culbertson’ın deneyimleri hakkında daha fazla bilgi NASA’nın özel 11 Eylül sayfasında okunabiliyor. Sayfa aynı zamanda kurumun saldırılardan hemen sonra New York’taki hasarı değerlendirmek için acil durum yöneticilerine nasıl yardımcı olduğunu ve NASA’nın yıllar boyunca 11 Eylül kurbanlarını ve ailelerini nasıl onurlandırdığına dair bazı örnekleri de anlatıyor.
Örneğin NASA, 5 Aralık 2001’de fırlatılan ve 12 gün sonra iniş yapan uzay mekiği Endeavour’un STS-108 göreviyle yaklaşık 6 bin küçük Amerikan bayrağını uçurdu.
“Houston’daki Johnson Uzay Merkezi’nden öğrenciler, uzayda uçurulmuş bayrakları içeren anma paketleri hazırladı ve bunlar daha sonra kurbanların ailelerine sunuldu,” diye yazdı NASA yetkilileri proje hakkında. “Dağıtım, 14 Haziran 2002’de Ulusal Bayrak Günü’nde New York’taki Amerikan Doğa Tarihi Müzesi’nin Rose Center for Earth and Space’te düzenlenen bir törenle başladı.”
