Avrupa Birliği, Dünya gözlem uydularından elde edilen görüntülerin güvenlik riski oluşturabileceği endişesiyle ABD'nin talebi üzerine bazı Sentinel-1 ve Sentinel-2 görüntülerinin yayınlanmasında 24 saatlik bir gecikme uygulanmasına karar verdi.
AB Konseyi'nin yeni kararı, Avrupa Komisyonu'ndan bu gecikmeyi "Umman Körfezi'nin bir parçasını oluşturan belirli bir coğrafi alan" için uygulamasını istiyor. Kararın ekinde, ABD'nin İran'a karşı savaşıyla bağlantılı bir bölge olan Hürmüz Boğazı'na giden ve buradan gelen deniz yollarını kapsayan beş set enlem ve boylam koordinatıyla tanımlanan alan yer alıyor.
Yayınlandığı tarih itibarıyla karar henüz AB Resmi Gazetesi'nde yayınlanmamıştı.
SpaceNews, 13 Temmuz tarihli ve Konsey Başkanı Kaja Kallas tarafından imzalanan kararın bir kopyasını inceledi. Kararın varlığı ve kabulü, 20 Temmuz tarihli bir AB Konseyi belgesinde de doğrulandı.
Bu önlem, Copernicus'un normalde ücretsiz ve açık veri politikasına bir istisna teşkil ediyor. Copernicus, Sentinel uydu filosunu işleten AB'nin Dünya gözlem programıdır. Karar ayrıca, Avrupalı Dünya gözlem şirketlerinin uydu görüntülerine kısıtlamasız erişim sağlayarak Avrupa'yı ABD'ye karşı bir denge unsuru olarak konumlandırma çabalarını da zorlaştırıyor.
Mart ayı başlarında, ABD ile İran arasında doğrudan askeri çatışmanın başlamasından kısa bir süre sonra Planet, bölgeye ait yeni görüntüler için 96 saatlik bir gecikme uygulamıştı. Nisan ayında şirket, ABD hükümetinin talebi üzerine müşterilerine bölgeye ait görüntüleri süresiz olarak vermeyeceğini bildirdi. Eski adı Maxar olan Vantor da ayrı ayrı benzer kısıtlamalar getirdi.
Mayıs ayında Avrupalı Dünya gözlem firmaları SpaceNews'e, küresel enerji tüccarları, sigorta şirketleri, nakliye firmaları ve haber kuruluşlarından yeni işler aldıklarını söylemişti. Bu müşteriler, Hürmüz Boğazı'nı izlemek için ticari uydu görüntülerine bağımlıydı ancak ABD'li uydu görüntüsü şirketleri İran ve Körfez çatışması çevresindeki daha geniş alanın görüntülerini paylaşmaktan çekinmişti.
Örneğin, bağımsız araştırmacı gazetecilik grubu Bellingcat, Copernicus Sentinel-1 uydu görüntülerini kullanarak İran ve Körfez bölgesindeki olası savaş hasarını haritalayan açık kaynak bir araç yayınladı. New York Times ve Washington Post da ABD askeri üsleri ve radar tesislerindeki hasarı araştırmak için Copernicus görüntülerine başvurdu. Bu tür haberler, Trump yönetimindeki Pentagon'un savaş sırasında askeri kayıplar veya askeri varlıklardaki hasar hakkında bilgi paylaşma konusunda daha isteksiz hale geldiği bir dönemde geliyor.
24 saatlik gecikme, ABD'li uydu firmalarının getirdiği kısıtlamalara kıyasla daha hafif olsa da, savaşın zamanında şeffaflığını sağlama konusunda ek bir engel oluşturuyor. Zira genişleyen savaş binlerce kişinin ölümüne, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar nedeniyle küresel enerji şokuna yol açtı ve ABD'ye şimdiden 37 milyar dolardan fazlaya mal oldu; Savunma Bakanı Pete Hegseth ise ek 70 milyar dolar talep etti.
Fransız çevresel istihbarat şirketi Kayrros'un başkanı ve kurucu ortağı Antoine Rostand, o dönemde "İyi haber şu ki Avrupa'da hiçbir kısıtlama olmaksızın çalışmaya devam eden Copernicus'a sahibiz" demişti.
Copernicus verilerinin dağıtımına daha önce benzer kısıtlamalar getirilip getirilmediği sorulduğunda, bir Avrupa Komisyonu sözcüsü programın ücretsiz ve açık veri politikasındaki güvenlik istisnalarına işaret etti.
Sözcü, "Copernicus programı, uydu görüntülerinin ilgili düzenlemeler ve operasyonel hususlar uyarınca dünya çapındaki kullanıcılara sunulmasını sağlayan ücretsiz ve açık bir veri politikası altında faaliyet göstermektedir. Ancak güvenlik nedenleriyle bu politikaya sınırlamalar getirilmesine izin verilmektedir" dedi.
Sözcü, gecikmeyi rutin bir güvenlik önlemi olarak nitelendirdi. "Bu, olası güvenlik risklerine karşı korunmak için alınan teknik bir önlemdir. Diğer birçok uydu operatörü tarafından da alınan yaygın bir önlemdir."
13 Temmuz tarihli karara göre, ABD makamları talebi 26 Mayıs'ta diplomatik bir girişim yoluyla iletti. Talep, AB'nin Uzay Tehdidi Müdahale Mimarisi çerçevesinde yapıldı. Bu çerçeve kapsamında Konsey, AB uzay sistemlerini etkileyen güvenlik talimatları yayınlayabiliyor.
Konsey, gecikmenin Copernicus ürünlerinin herhangi bir üçüncü devlet veya devlet dışı aktör tarafından AB'nin, üye devletlerinin veya bölgedeki müttefiklerinin çıkarlarını tehdit edebilecek şekilde kullanılmasını önlemek için gerekli olduğunu belirtti. AB Siyasi ve Güvenlik Komitesi, önerilen kısıtlamayı 10 Haziran'da onayladı.
Yayınlanan karar, gecikmenin ne zaman yürürlüğe girdiğini, ne kadar süreyle yürürlükte kalacağını veya ne zaman gözden geçirileceğini belirtmiyor.
