Son birkaç hafta içinde, AB Yapay Zeka Yasası'nın 'ertelendiği' ya da 'sulandırıldığı' yönündeki manşetleri okuyup yanlış sonuç çıkaran birçok müşterimle görüşmeler yaptım. Bu nedenle, gerçekte neyin değiştiğini doğrudan açıklamama izin verin; çünkü manşetle ayrıntılar arasındaki fark, işletmelerin tam da zorlandığı nokta.
Avrupa Komisyonu, 19 Kasım 2025'te Yapay Zeka Yasası'na bir dizi değişiklik getirdi. Avrupa Parlamentosu, metni haziran ortasında onayladı ve Avrupa Konseyi de 29 Haziran 2026'da değişikliklere son onayı verdi. Uyum son tarihlerini de içeren bu değişikliklerin, bu yılın 2 Ağustos'undan itibaren resmen yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Yasa'nın yapısı değişmedi. Risk temelli model aynen duruyor, yasaklanan uygulamalar hâlâ yasak ve genel amaçlı yapay zeka kuralları değişmedi. Değişen sadece zamanlama, o da yalnızca en fazla kaynak gerektiren yükümlülükler için geçerli.
Yasa'da ne gibi değişiklikler yapıldı?
Bilinmesi gereken en önemli değişiklik, yüksek riskli yapay zeka sistemleri için son tarihlerin ötelenmesi. İstihdam, eğitim, biyometri, kritik altyapı ve adalet alanlarında kullanılan ve Yasa'nın Ek III'ünde sınıflandırılan bağımsız yüksek riskli sistemlere sahip işletmeler, uyum sağlamak için artık 2 Ağustos 2026 yerine 2 Aralık 2027'ye kadar süreye sahip. Düzenlemeye tabi ürünlere gömülü yüksek riskli yapay zeka araçlarını kullanan işletmelerin uyum süresi ise 2 Ağustos 2028'e uzatıldı.
Bu yeni tarihler işletmelere toparlanma için nefes alma alanı sağlasa da, bu yıl içinde hâlâ birkaç önemli tarih var. Madde 50 kapsamındaki şeffaflık yükümlülükleri, sohbet robotları ve deepfake'ler için açıklama gereklilikleri de dahil olmak üzere, 2 Ağustos 2026'dan itibaren büyük ölçüde geçerli olmaya devam ediyor. Yapay zeka tarafından oluşturulan içeriklerin filigranlanması, ilk önerilen altı ay yerine üç aylık bir ertelemeyle 2 Aralık 2026'ya ertelendi. Yasaklanan uygulamalar ise Şubat 2025'ten bu yana yürürlükte ve kaldırılmayacak. Yasa'ya ayrıca yeni bir yasak eklendi: Rıza dışı cinsel veya mahrem içerik üreten yapay zeka sistemleri, 'nudifier' uygulamaları ve çocuk cinsel istismarı materyali oluşturan araçlar yasaklandı. Bu yasağın 2 Aralık 2026'dan itibaren uygulanması bekleniyor.
Değişiklikler neden yapıldı?
Bana göre, Yasa ve bağlı son tarihlerdeki değişikliklerin iki nedeni var. Pratik olarak, yüksek riskli uyumu mümkün kılacak teknik standartlar henüz hazır değildi. Buna ek olarak, birçok üye ülke kuralları denetleyecek yetkili makamları henüz belirlememişti. Siyasi olarak ise ABD ve Çin karşısında algılanan bir inovasyon açığı ve bürokrasiyi azaltma ihtiyacı endişeleri var.
Şu anda her işletmeye söyleyeceğim şey
Son tarih uzatmaları, işletmelerin rehavete kapılması için bir işaret olarak okunmamalı. İşletmeler son dakikaya bırakmak yerine, kullanımdaki her yapay zeka sisteminin tam bir envanterini çıkarmaya, her biri için hangi son tarihin geçerli olduğunu net bir şekilde sınıflandırmaya ve kurallar geliştikçe ve Yasada güncellemeler yapıldıkça uyum sağlayabilecek bir yapay zeka yönetişim çerçevesi oluşturmaya başlamalı. Yapay zeka gelişmeye devam edecek ve Yasa'nın da bu gelişmelere ayak uydurmak için değişmesi gerekecek.
Bu yeniden düzenlemenin dokunmadığı bir diğer konu ise GDPR. Veri şeffaflığı, güvenlik ve bunların tümü zaten yürürlükte ve uygulanıyor. Yapay Zeka Yasası takvimindeki kaymanın, hâlihazırda yürürlükte olan bu veri düzenlemeleri üzerinde hiçbir etkisi yok.
Yönetim ekipleri için mesaj, Yapay Zeka Yasası'na uyumun durdurulabileceği değil. Liderler, hangi yükümlülüklerinin ertelendiğini, uyumu sağlamak için hâlâ hangi adımları atmaları gerektiğini ve yeni son tarihler yaklaştığında yükümlülüklerini yerine getirmek için hangi kaynaklara ihtiyaç duyacaklarını anlamalı.
Son olarak, yeni takvimin, daha sonraki son tarihler uygulanmadan önce piyasaya sürülen sistemler için potansiyel bir avantaj yarattığı durumlarda, bu bir yönetim kurulu kararı olarak ele alınmalı. Bu, ürün veya teknoloji ekipleri içinde varsayılan olarak gerçekleşmesi gereken bir şey değil.
Yasal tarihlerdeki değişiklikler yavaşlama fırsatı değil. Çoğu işletme, Yasa'nın gerekliliklerine uyum sağlamanın, şu anda düşündüklerinden daha uzun süreceğini görecek.
