OpenAI CEO'su Sam Altman'ın sıkça konuşulan, Amerikalıların yapay zekanın yarattığı zenginlikten pay alacağı vaadi geçen hafta yeniden gündeme geldi. Perşembe günü Financial Times, Altman'ın Başkan Trump ile OpenAI'a yüzde 5'lik bir hisse karşılığında ABD hükümetine ortak olma konusunu görüştüğünü bildirdi.
Bazı açılardan Altman'ın planı eski bir haber. 2021 yılında bunun çok daha radikal bir versiyonunu yazmış, belirli bir değerlemenin üzerindeki tüm şirketlerin (sadece yapay zeka şirketleri değil) her yıl piyasa değerlerinin yüzde 2,5'ini Amerikalılara yıllık ödeme yapacak bir fona aktarmasını önermişti. Bu yılın nisan ayında OpenAI, Altman'ın Trump'la görüştüğü bildirilene oldukça benzeyen daha dar kapsamlı bir öneri sundu. Bu fikir geniş bir siyasi ilgi gördü: Senatör Bernie Sanders, Amerikalılara önde gelen yapay zeka şirketlerinde yüzde 50 hisse verilmesini öngören bir yasa teklifi sundu.
Peki bu planın mantığı ne? Potansiyel alıcılar için iki yönlü. Birincisi, yapay zeka doğrudan insan üretimi çalışmalardan (kitaplar, filmler, sanat) öğreniyor ancak yapay zeka şirketleri genellikle bu çalışmaların yazarlarına hiçbir zaman ödeme yapmıyor. Bedava bir hisse senedi, gecikmiş bir tazminat biçimi olarak işlev görebilir. İkincisi, ödeme, yapay zekanın işgücü piyasasında çöküşe neden olacağı endişesini (ekonomistler aynı fikirde olmasa da) bir güvenlik ağı sağlayarak hafifletebilir.
Bu güvenlik ağının ne kadar büyük olacağı tartışmalı. OpenAI'ın en son teklifinin ayrıntıları sınırlı, ancak diyelim ki hükümet bu hisseyi doğrudan Amerikalılara dağıttı. Mart ayındaki fonlama turunun ardından şirketin değeri 852 milyar dolardı; bu da OpenAI'daki yüzde 5'lik hisseyi bugün yaklaşık 42,6 milyar dolar yapıyor (şirket, 1 trilyon dolarlık değerlemeye ulaşana kadar halka arzını erteliyor, ancak veri merkezlerine yoğun harcama yapması ve henüz kar etmemesi nedeniyle bu oldukça zor). Bu 42,6 milyar doları yaklaşık 133 milyon Amerikan hanesi arasında eşit dağıtmak, her haneye yaklaşık 320 dolar hisse verilmesi anlamına geliyor. Ancak diğer varlık fonları gibi işleseydi, hükümet hisseyi doğrudan Amerikalılara vermez, fonun büyümesine izin verir ve ardından getirilerin bir kısmını herkesle paylaşırdı; bu da yapay zeka şirketleri sürdürülebilir bir şekilde kar etmeye başladığında daha büyük bir ödeme anlamına gelebilir.
Bu temettü gerçekleşirse, teknoloji şirketlerinin bundan çıkarı ne? Altman, ödeme vaadinin kamuoyunu yapay zeka şirketlerine biraz daha yakınlaştırmaya yardımcı olabileceğini umuyor olabilir. (Amerikalıların çoğunluğu şirketlerin yapay zekayı sorumlu bir şekilde kullanacağına güvenmiyor, bölgelerinde veri merkezi inşasına karşı çıkıyor ve yarısı yapay zekanın günlük hayatlarına giderek daha fazla girmesi konusunda heyecanlı olmaktan çok endişeli.)
Ancak OpenAI için daha büyük ödül, Trump yönetiminin teknoloji anlaşmaları yapmayı sevmesi olabilir. Intel'deki hissesi, Nvidia'nın Çin'e satışlarındaki payı ve diğerleri gibi. Yapay zeka şirketlerinin şu anda yönetimle iyi geçinmesi oldukça önemli. Bu, modellerinin tedarik zinciri riski olarak görülmemesi veya Beyaz Saray'dan Çin'deki rakiplerini durdurmak için daha fazla yardım alınması anlamına gelebilir.
Benim ana çıkarımım, bu planların şu anda bir politikadan çok bir hikaye işlevi gördüğü. Altman bu fikrin bir versiyonunu beş yıldır konuşuyor ve Başkan Trump'a göreve başladıktan kısa süre sonra sunduğu bildiriliyor, ancak somut bir planın şekillendiğine dair hala çok az işaret var. Sanders'ın daha iddialı teklifinin ilgi görmesi ise daha da düşük bir ihtimal.
Ancak bu planların ortaya koyduğu şey, yapay zekanın geleceğinin hala ne kadar tartışmaya açık olduğu. Altman, planı için 1970'lerde Alaskalılara petrol karlarından pay vermek için kurulan Alaska Kalıcı Fonu'ndan ilham aldı. Fikir iki öncüle dayanıyordu: Petrolün ortak bir kaynak olduğu ve sonunda tükeneceği. Altman, yapay zeka ile ilgili ilk iddiayı kabul etmeye istekli görünüyor. Ancak ikincisine karşı çıkıyor ve yapay zekanın onlarca yıl boyunca olağanüstü bir zenginlik yaratacağını vaat ediyor. Amerikalıların bir çek alıp almaması konunun dışında; teklifin asıl amacı, onları yapay zeka patlamasının paylaşılacak kadar büyük olacağına ikna etmek olabilir.
