Uydu kayıtlarının başladığı günden bu yana Arktik deniz buzu erime mevsimi çoğu on yılda uzadı, özellikle 2000’lerde (sol). 2010’dan bu yana (sağ) erime mevsimi stabilize görünüyor. NASA Earth Observatory görüntüleri Michala Garrison tarafından Boisvert, L., et al. verilerine dayanarak hazırlandı.
On yıllardır Arktik deniz buzu ilkbaharda daha erken eriyor ve sonbaharda daha geç donuyor, bu da erime mevsimini uzatıyor ve yaygın buz kaybına katkıda bulunuyor. Yeni bir NASA öncülüğündeki çalışma, Arktik erime mevsiminin uydu kayıtları başladığından bu yana dramatik şekilde uzadığını, ancak bu eğilimin 2010 civarında beklenmedik şekilde durduğunu buldu.
Çalışmaya göre Arktik deniz buzu erime mevsimi artık 1979’a kıyasla yaklaşık 40 gün daha uzun. Artışın çoğu 2010’dan önce gerçekleşti. O tarihten bu yana ortalama erime mevsimi uzunluğu büyük yıl-yıl dalgalanmalara rağmen nispeten değişmeden kaldı.
Araştırmacılar deniz buzunun her ilkbahar ne zaman erimeye başladığını ve her sonbahar ne zaman yeniden donduğunu izlemek için 1979 ile 2023 arasındaki uydu gözlemlerini analiz etti. Değişimin öncelikle deniz buzunun ilkbaharda daha erken erimesinden ziyade yılda daha geç donmasından kaynaklandığını buldular.
“Önceden her yaz erimeyen çok yıllık buz daha fazlaydı,” dedi çalışmanın ortak yazarı ve NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nde buz bilimcisi Linette Boisvert. “Şimdi buz daha ince ve daha az, bu yüzden çok daha fazla değişkenlik var.” Ortalama olarak, 2000’lerde meydana gelen deniz buzu kalınlığı ve yayılımındaki düşüş şimdilik durmuş görünüyor.
Nedenini anlamak için ekip Arktik’in enerji dengesindeki değişimleri inceledi; bu, Güneş’ten, atmosferden ve okyanustan gelen ısı ile uzaya geri yayılan kızılötesi radyasyon arasındaki net farktır.
2000’lerdeki hızlı buz kaybı döneminde azalan buz örtüsü daha koyu okyanus suyunu açığa çıkardı ve bu su daha fazla güneş ışığını emdi. Ekstra güneş enerjisi donmayı geciktirdi ve erime mevsimini uzatmaya yardımcı oldu. Yukarıdaki sol haritada en kırmızı alanlar o on yılda erime mevsiminin en hızlı büyüdüğü yerleri işaretliyor, yılda 5 güne kadar. Bugün Arktik’teki buzun çoğu, bir zamanlar Arktik Okyanusu’nda daha yaygın olan çok yıllık buzdan daha genç ve daha ince, bu da onu bulut örtüsü, fırtınalar ve rüzgarlardaki değişimlere karşı daha savunmasız bırakıyor.
2010’dan bu yana değişen bulut desenleri Arktik Okyanusu’nun bazı bölgelerine ulaşan güneş ışığı miktarını azalttı. Sonuç, yıldan yıla dalgalanan ancak uzun dönemlerde nispeten istikrarlı kalan bir erime mevsimi oldu. Yukarıdaki sağ harita bu değişimi yansıtıyor; daha açık maviler ve kırmızılar o on yılda değişim oranlarının daha ılımlı olduğunu gösteriyor.
Bu bulgular Dünya’nın iklimindeki değişimlerin Arktik’i etkilemeyi durdurduğunu göstermiyor. Bölge küresel ortalamanın neredeyse dört katı hızla ısınmaya devam ediyor ve kalan deniz buzu birkaç on yıl öncesine göre önemli ölçüde daha ince. Bunun yerine çalışma, Arktik’in yıllık hava desenlerinin erime mevsimi üzerinde eskiden olduğundan daha güçlü bir etkiye sahip olduğu yeni bir aşamaya girmiş olabileceğini öne sürüyor.
“Erime mevsimi uzunluğu atmosferik etkilere çok daha bağımlı,” dedi Boisvert. “Buz genel olarak daha ince ve zaten daha savunmasız olduğu için bunların daha büyük bir rol oynuyor gibi görünüyor.”
Araştırmacılar, görünen istikrarın geçici olabileceği konusunda uyarıyor. Grönland’ın kuzeyi ve Kanada Arktik Takımadaları’nın kuzeyinde yıl boyunca kalın Arktik buzu hâlâ mevcut. Bu bölgelerdeki buzun devam eden incelmesi, deniz buzu kaybının hızlı bir dönemini tetikleyebilir ve erime mevsimini daha da uzatma potansiyeline sahip olabilir.
Şimdilik çalışma, Arktik deniz buzunun ve büyümesini ve erimesini kontrol eden enerji dengesinin sürekli uydu gözlemlerinin önemini vurguluyor. Son dönemdeki istikrarın erime mevsiminde kalıcı bir değişimi mi yoksa başka bir hızlı değişim döneminden önceki bir duraklamayı mı temsil ettiği açık bir soru olmaya devam ediyor.
NASA Earth Observatory görüntüleri Michala Garrison tarafından Boisvert, L., et al. (2026) verileri kullanılarak hazırlandı. Hikâye James Riordon / NASA’nın Earth Science News Team tarafından.
2000-2009
JPEG (1.75 MB)
2010-2023
JPEG (1.64 MB)
Kaynaklar ve Kaynakça
Boisvert, L., et al. (2026) A recent stabilization in the lengthening of the Arctic sea ice melt season into a highly variable regime. Communications Earth & Environment, 7 (552).
Markus, T., et al. (2009) Recent changes in Arctic sea ice melt onset, freezeup, and melt season length. JGR Oceans, 114 (C12).
NASA Earth Observatory (2016, September 16) Sea Ice. Accessed September 17, 2026.
