Para transferini sağlayan teknoloji, onu denetlemek için tasarlanmış kontrollerden daha hızlı değiştiğinde, biraz paranoyak olmak faydalı olabilir.
Flagright'ta Finansal Suç Sektörü Etkileşimi Direktörü olan Chris Phillips, bu tespiti PYMNTS'nin “What’s Next in Payments” (Ödemelerde Sıradaki Adım Ne) röportaj serisinde dile getirdi. Phillips, bu yaklaşımı eski Intel CEO'su Andy Grove'un “Sadece paranoyak olanlar hayatta kalır” sözüne dayandırdı.
Grove, bu fikri teknoloji, regülasyon, rekabet veya müşteri davranışlarındaki değişikliklerin, işletmelerin güvendiği varsayımları zayıflatabileceği stratejik kırılma noktalarını tanımlamak için kullanmıştı.
Phillips, finansal kurumlar için bu güçlerin şu anda birleştiğini belirtiyor.
“Bence biraz paranoya sağlıklı,” diyen Phillips, “Tetikte olmalı ve neler olup bittiğini anlamalısınız” sözlerini ekledi.
Yapay zeka, özel deneylerden sıradan finansal hizmet tartışmalarına geçerken, stablecoin'ler de bankacılık stratejilerinin kıyısından, birkaç yıl önce onları düşünmeyecek olan kurumların masasındaki sohbetlere taşındı.
Phillips, tehditleri ve fırsatları birbiriyle yakından bağlantılı olarak görüyor. Ona göre bir tehdit, “biraz daha iyi bir şey yapma fırsatı” sunuyor. Bu da teknoloji altyapısını, sistemlerin nerede çökebileceğini ve yönetişimin teknolojiler, satıcılar ve işlevler arasında nasıl ayrışabileceğini incelemeyi gerektiriyor.
Yapay zeka bu işi karmaşıklaştırıyor çünkü ajan tabanlı sistemler sıradan bir yazılım güncellemesine benzemiyor. Bankalar; yaptırımlar, müşterini tanı (KYC), işlem izleme ve diğer işlevler için bazen farklı satıcılardan temin edilen ayrı ajanlar kullanabiliyor. Bu ajanlar, kararları kesişse bile farklı kontroller ve model riski uygulamaları altında çalışabiliyor.
Phillips, bu parçalanmanın ciddi bir risk oluşturduğuna dikkat çekiyor. Veri kaynağından karar alma aşamasına kadar uzanan bir denetim izi ile bu konuda bilinçli bir yönetişim düşünce yapısına ihtiyaç var.
Endişe erişim kontrollerine de uzanıyor. Her ajan, neye ulaşabileceği, ne yapabileceği ve araştırmacıların ile düzenleyicilerin kararlarını yeniden oluşturup oluşturamayacağı sorularını gündeme getiriyor. Phillips, net bir denetim izi sağlama ihtiyacına işaret etti. Finansal kurumların, veri girdilerinin, modellerin ve otomatik adımların nihai karara nasıl katkıda bulunduğunu açıklayabilmeleri giderek daha önemli hale geliyor.
Stablecoin'ler Eski Kontrolleri Zorluyor
Stablecoin'ler, ABD finansal hizmetlerindeki konumları değiştiği için benzer bir sorun yaratıyor.
Phillips, GENIUS Yasası'nın kritik bir gelişme olduğunu ve stablecoin ile kripto paraların geleneksel bankacılıktan ayrı bir kategori oluşturduğu uçuruma bir köprü kurduğunu belirtti. Artık stablecoin'e özgü modeller ortaya çıkıyor. Kitaplar dolar cinsinden tutulurken müşteriler stablecoin ile işlem yapabiliyor ve işlemler nihayetinde dolar üzerinden sonuçlanıyor.
Uyum sorunu mimari bir nitelik taşıyor. Geleneksel (fiat) ödemeler etrafında tasarlanan işlem izleme sistemleri, stablecoin'lerin de aynı şekilde davranacağını varsayamıyor. Phillips, fonların blok zincirleri arasında taşındığı “zincir atlama” (chain hopping) işlemlerini, bilgilerin geleneksel izleme sistemlerinin beklediği şekilde işlemi takip etmemesine örnek olarak gösterdi.
“Sadece kripto parayı tipik bir kural tabanlı sistemin üzerine ekleyip ‘Umarım çalışır’ diyemezsiniz” diye konuştu Phillips.
Benimsenme hızının, sektörün bu izleme sorunlarını anlama hızını aştığını sözlerine ekledi.
Yapay zeka da aynı yönetişim testini sunuyor. Finansal kurumlar eski altyapılara ajanlar ekleyebilir, ancak yetenek eklemek tutarlı bir denetim yaratmaz. Kurum hala bir karara nasıl varıldığını, hangi bilgilerin bunu ürettiğini ve veriler sistemler arasında geçerken kontrollerin sağlam kalıp kalmadığını bilmek zorundadır.
Flagright için bu sorunlar, Phillips'in finansal suç uyumu için bir “yapay zeka işletim sistemi” olarak tanımladığı ihtiyacı ortaya koyuyor. Bu, ajanların ortak yönetişim yapıları ve denetim izleri altında çalıştığı birleşik bir platform anlamına geliyor. Bu tür bir mimaride kural katmanı ve veri hattı kritik kontrol noktalarıdır. Güçlü erişim kontrolleri ve veri yönetişimi olmadan, üzerinde oynanmış girdiler uyarı kalitesini zayıflatabilir.
Uyum departmanları için daha geniş soru, otomasyonun nerede bitip insan yargısının nerede başlaması gerektiğidir.
Phillips, bu ayrımı göstermek için işlem parçalama (structuring) uyarılarını örnek verdi. Düz bir uyarı, bir ajanın değerlendirip sürece sokabileceği, şüpheli işlem raporu hazırlığını da içeren bir durum olabilir. Ancak bilinen bir gelir kaynağı olmayan birinin haftalarca tekrarlayan işlem parçalama girişimleri farklı bir risk oluşturur ve daha derinlemesine inceleme gerektirir.
Ancak otomasyon, sorumluluğu makineye devretmez. Uyum görevlileri, sadece başka bir ürün veya ajan kurmanın sorunu çözeceğini varsaymak yerine, sistemlerinin temelindeki finansal suç tiplerini anlamak zorundadır.
Phillips tavsiyesini iki kelimeye özetledi: “Meraklı kalın.”
Finansal suç profesyonellerinin BT uzmanı olmalarına gerek olmadığını, ancak teknolojilerinin ne yaptığını anlamaları ve kullanımında bilinçli olmaları gerektiğini sözlerine ekledi.
