Birleşik Arap Emirlikleri, Mars ile Jüpiter arasındaki yedi asteroidi sekiz yıl boyunca keşfedecek ve gizemli kırmızı asteroid 269 Justitia'ya iniş yapacak iddialı ikinci gezegenlerarası misyonunu başlatmaya bir adım daha yaklaştı.
Misyon ekibi, bu inişi gerçekleştirecek yerli sondanın yarım ölçekli modelini, BAE başkenti Abu Dabi'de 1 Ekim'de düzenlenen basın toplantısında tanıttı. Otonom araç, Dubai emiri ve BAE başbakanı Şeyh Muhammed bin Raşid el-Maktum'un adını taşıyan ana uzay aracı MBR Explorer'a bağlı olarak yolculuk yapacak.
Uçuşa hazır iniş aracı, yetkililerin açıklamasına göre başkentte bir vakum odasında bozulmadan korunuyor ve Etihad Airways ile Colorado'ya taşınacak. Orada BAE Uzay Ajansı tarafından geliştirilen ana uzay aracıyla entegre edilecek.
Planlandığı gibi giderse misyon, Mart 2028'de Japonya'dan fırlayarak Emirates Mission to the Asteroid Belt (EMA)yi başlatacak. Proje, 2021'den beri Kızıl Gezegeni inceleyen BAE Uzay Ajansı'nın Hope Mars yörünge aracının iddialı bir devamı niteliğinde.
"Bize burada gurur verici bir an," dedi Abu Dabi'deki İleri Teknoloji Araştırma Konseyi genel sekreteri Faisal el-Bannai.
Bilmiyoruz ne bulacağız
EMA, 269 Justitia'ya ulaşmadan ve yörüngesine girmeden önce altı asteroitten yüksek hızlı geçişler yapacak. Abu Dabi'deki Teknoloji İnovasyon Enstitüsü'nün (TII) CEO'su Najwa Aaraj'a göre toplam yolculuk yaklaşık 3 milyar mil (5 milyar kilometre) olacak; bu da Dünya çevresinde yaklaşık 125 bin kez dönmeye eşdeğer.
Yol boyunca MBR Explorer, Venüs ve ardından Dünya'dan yerçekimi desteği alacak ve ilk üç asteroid hedefi 10253 Westerwald, 623 Chimaera ve 13294 Rockox'un yanından geçecek. Mars'tan gelen bir sonraki yerçekimi desteği uzay aracını daha da dışarı fırlatacak ve 88055 Ghaf, 23871 Ousha ve 59980 Moza adlı üç kaya parçasının yanından geçmesini sağlayacak.
2036'ya kadar uzay aracının son ve en ilginç hedefi 269 Justitia ile buluşması planlanıyor. Asteroit kuşağının ortasındaki yaklaşık 30 mil genişliğinde (50 km) bir cisim olan 269 Justitia, olağanüstü kırmızımsı tonuyla dikkat çekiyor.
Belirgin rengi, ana kuşaktaki yakın komşularından çok Neptün'ün ötesindeki Kuiper Kuşağı'ndaki buzlu cisimlere daha çok benziyor. Bu benzersiz özellik, gezegen bilimcilerini asteroitin Güneş Sistemi'nin erken döneminde soğuk dış bölgede oluşup içeriye göç ettiği hipotezine yöneltti. Bu doğruysa 269 Justitia'yı ziyaret etmek, çok daha kısa bir yolculukla uzak dış Güneş Sistemi'nden bozulmamış malzemenin yakından incelenmesini sağlayacak.
Bilimsel heyecan, asteroitin kökeninden kalma su ile ilgili mineraller ve organik bileşikler barındırmaya devam edebileceği üzerinde yoğunlaşıyor. Yüzeyinin incelenmesi, gezegenlerin oluşmaya başladığı dönemde su ve organik maddenin nasıl dağıldığına dair ipuçları sunabilir. TII'nin itki ve uzay araştırmaları merkezinde baş araştırmacı olan Elias Tsoutsanis, basın brifinginde bunu söyledi.
"Ne bulacağımızı bilmiyoruz; işte keşif bu," diye konuştu Tsoutsanis gazetecilere. "Çok heyecanlıyız."
Misyon planına göre MBR Explorer, 269 Justitia'yı yaklaşık yedi ay boyunca yörüngeden inceleyecek. 155 mil (250 km) yükseklikte başlayacak uzay aracı, yolunu kademeli olarak düşürmeden önce iniş aracını serbest bırakacak. Daha küçük sonda ardından asteroitin yüzeyine doğru ilerleyecek; iniş, 269 Justitia'nın henüz bilinmeyen kesin yerçekimine bağlı olarak iki ila üç saat sürecek.
TII misyonun 269 Justitia yüzeyine inişle sona ereceğini söylese de mühendislik detayları daha şiddetli bir sonu işaret ediyor. 15 ila 27 metre/saniye (saatte 34 ila 60 mil) hızla asteroitin yüzeyine doğru ilerleyen ve yavaşlaması için anlamlı bir yolu olmayan sonda, geleneksel bir iniş aracından çok planlı bir çarpma aracı gibi çalışacak.
"Sondanın inişte hayatta kalmasını beklemiyoruz," dedi TII'de misyonun elektrikli itkisini yürüten araştırmacı Mariam Alhammadi.
İniş sırasında iki yerleşik kameranın gerekli görüntüleri yakalamasını sağlamak için sonda, ayrılma sonrası olası dönüşü dengelemek üzere bir tutum kontrol sistemine güvenecek. Alhammadi'ye göre sonda beklenmedik şekilde sert inişi atlatırsa pili 20 ila 50 dakika çalışacak şekilde tasarlandı; bu da asteroitin yüzeyinin yakın planlarını Dünya'ya göndermek için dar ama kritik bir pencere sunuyor.
Yüksek hızlı çarpışmanın 269 Justitia'da küçük bir krater açması ve bozulmamış yeraltı malzemesini ortaya çıkarması bekleniyor. Bu malzeme yörüngeden görüntülenemediği için ekip, sondanın son görüntülerinin tüm misyonun en değerli görüntüleri olmasını bekliyor.
Sıfır hata payı
Yeryüzünde ekip acımasız bir takvime sahip. Planlanan geçişlerin gerçekleşmesi için misyonun 2028'in başlarında açılacak dar üç haftalık pencerede fırlatılması gerekiyor.
"Allah korusun kaçırırsak, temelde misyonumuz yok," diye konuştu BAE Uzay Ajansı'nda misyon direktörü Mohsen el-Evadi basın toplantısında gazetecilere. Yörünge mekaniği o kadar katı ki, bir sonraki benzer fırsatın en az 100 yıl sonra doğması bekleniyor; bu da el-Evadi'nin yedek plan için zaman ve enerji ayırmadığını söylemesine yol açtı.
Fırlatma penceresini yakalamak sadece ilk engel. Derin uzaya konuşlandırıldıktan sonra iniş aracının, ekip açıklamasına göre Dünya'dan ya da ana MBR Explorer uzay aracından hiçbir komut almadan tamamen otonom çalışması gerekiyor.
"Bu sekiz yıl boyunca onu geri çağırmak için hiçbir kontrolüm yok; dolayısıyla hiçbir şey yanlış gidemez," dedi Aaraj.
Ekip, titiz mühendislik ve testlerin sondanın esasen "kendi kendine düşünmesini" sağlayacak şekilde üretildiğine güveniyor. Yapay zekayla donatılan sonda, görüntüleri ne zaman yakalayacağına ve en değerli verileri nasıl filtreleyip sıralayacağına kendi başına karar verecek şekilde tasarlandı. Hedefine ulaşmasını beklemeden, sonda sekiz yıllık yolculuğu boyunca görüntü alacak ve en iyi görüntüleri TII açıklamasına göre yaklaşık her altı ayda bir Dünya'ya gönderecek.
Yetkililer misyonun toplam maliyetini açıklamayı reddetti ya da bütçede kalıp kalmadığını söylemedi. ABD'nin İran'daki devam eden savaşı BAE genelinde füze ve insansız hava aracı saldırılarına yol açtı, ancak misyon ekibi çalışmalarına devam etti: WIRED, füzelerin havada önlendiği sırada bile ekibin ilerlemeye devam ettiğini bildirdi.
Önümüzdeki dönem
Bilimsel getiri ötesinde yetkililer, bu misyonun BAE'nin egemen derin uzay yeteneklerini hızlandırmasının ve yerel uzay ekonomisini teşvik etmesinin merkezi bir hedef olduğunu söyledi.
2014'te kurulan BAE Uzay Ajansı, uydu fırlatmalardan Mars yörünge aracına ve Uluslararası Uzay İstasyonu'na iki astronot göndermeye kadar portföyünü istikrarlı şekilde genişletti. EMA sondası, yaklaşık 50 yerel mühendis ve bilim insanından oluşan bir ekip tarafından yaklaşık iki yılda tasarlanıp inşa edilen gelişimsel bir sıçrama temsil ediyor; ekibin çoğu Hope Mars misyonunda giriş seviyesi teknisyen olarak kariyerine başlamıştı.
"Onları çocuklarım olarak adlandırmak istemiyorum; çok fazla sayıda var ama onlara bu kadar bağlı hissediyorum," dedi el-Evadi brifing sırasında.
BAE, 2031'e kadar dünyanın en büyük 10 uzay ekonomisinden biri olmayı hedefliyor ve şu anda yaklaşık 12 milyar dolar değerinde olan sektörün büyük bir genişlemesini planlıyor. El-Bannai'ye göre EMA projesi, önümüzdeki dönemde gelecek birçok programdan biri olarak tasarlandı. İniş aracı 2036'da 269 Justitia'ya çarptığında, bu yolculukta olgunlaşan teknolojinin bir sonraki nesil Emiri uzay araçlarını zaten yönlendirmesi bekleniyor.
"Bugün üzerinde olduğumuz yolculuk bu."
