NASA, Ay görevleri sırasında statik elektriğin astronotları ya da kritik donanımı şok etmesini engelleyecek fikirler istiyor.
Ajans, bir Ay yüzeyindeki astronotun "yürüyen, yüksek voltajlı bir kapasitör" haline gelmesi durumunun önüne geçmek için Lunar Grounding Challenge yarışmasını açtı. 150.000 dolarlık yarışmaya başvurular 15 Ocak'ta sona erecek.
NASA, 2028'de Artemis 4 veya 5 görevleriyle Ay'ın güney kutbuna astronot ayak basmayı hedefliyor. Bu, NASA'nın 1972'deki Apollo 17'den bu yana ilk iniş görevi olacak. Simülasyonlar, triboşarj yani iki nesne arasında elektrik yükü transferi ve bölgedeki çevresel gazdan kaynaklanan plazma şarjının uzay tulumlarında elektrik yükü birikimine yol açabileceğini gösteriyor. Ajans, "Bu sorun Ay'ın gölgelerine ve sürekli gölgeli bölgelerine girildiğinde ciddi şekilde artıyor" diye yazdı; söz konusu alanlar güneş ışığının ulaşmadığı derin kraterli bölgeler.
Endişe, bu bölgelerde elektronların yani negatif yüklü parçacıkların iyonlara yani pozitif yüklü parçacıklara kıyasla fazla olması nedeniyle astronot tulumlarının elektriklenebileceği yönünde.
"Risk, astronot uzay aracına döndüğünde ortaya çıkıyor" diye ekledi ajans. İniş aracının hafif pozitif bir yükü olacak ve bu da "yüksek derecede negatif yüklü astronot araca yaklaştığında" sorun yaratacak.
NASA, sanayi ortaklarından astronotun "yürüyen, yüksek voltajlı bir kapasitör" haline gelmesini engelleyecek fikirler istedi. Bunlar arasında uzay tulumlarına zarar verebilecek elektrik arkı, uzay aracının oksijenli atmosferinde yangın çıkarabilecek kıvılcım ya da elektrik şoku riski bulunuyor. 2018'de yapılan bir Mars simülasyonunun mürettebattaki elektrik sorunları nedeniyle raydan çıktığı bildirilmişti; sorun bu açıdan yeni değil.
Yarışma, astronotun iniş aracına dokunmadan önce astronotun ve tulumunun güvenli şekilde boşaltılmasını sağlayacak tasarımlar üretmeyi amaçlıyor. Teknik gereksinimler arasında Ay yüzeyindeki aşırı sıcaklık değişimlerinde bile çalışabilen, kütle, hacim ve güç açısından küçük bir sistem aranıyor. Teknolojinin 10 güne kadar süren dönemde en fazla dört dış görev yani Ay yürüyüşüne destek vermesi gerekiyor.
"Ayrıca, askıda kalan Ay tozu ve tulumda biriken yoğun toz, ark uzunluğunu önemli ölçüde artırıyor; bu da kıvılcımların temiz bir vakumda olacağından daha geniş boşluklar üzerinden atlamasına izin veriyor. Bu nedenle çözüm, ani bir arkın dış basınç giysisi yani tulum ya da iniş aracıyla temas etmesini önlemeye yönelik olmalı" diye yazdı NASA yarışma açıklamasında.
Yarışma kavram tasarımı, değerlendiricilerle görüşme sonrası kavramın rafine edilmesi ve ardından nihai seçimi kapsayan birden fazla aşamadan oluşacak. NASA basın açıklamasında teknolojinin astronotlar için ne zaman hazır olacağına dair hedef bir tarih vermedi. Ajans, takvimler yolunda giderse 2030'lu yıllarda büyük ölçüde hazır olacak uzun vadeli bir Ay üssü planlıyor.
