Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) tarafından yayımlanan yeni bir rapor, aşırı yapay zeka (YZ) yatırımlarının teknolojinin yükselişini sürdürülemez kılabileceği uyarısında bulundu.
BIS ekonomisti Phurichai Rungcharoenkitkul, Salı günü (14 Temmuz) yayımlanan raporda şu ifadelere yer verdi: “YZ altyapı yatırımı, ABD tarihindeki en büyük teknoloji odaklı yatırım dalgalarından biri. Bu dalganın ölçeği, borca bağımlılığı ve döngüsel sermaye bağlantıları, büyümenin sürdürülebilirliği ve finansal istikrar açısından soru işaretleri yaratıyor.”
Rungcharoenkitkul, çalışmanın “birkaç baskın pozisyon” için rekabet eden şirketlerin kaynakları aşırı taahhüt ettiği bir “dinamik yarış”ı incelediğini belirtti. Bu durumun sektörü, YZ patlamasını çöküşe dönüştürebilecek bir “gelir hayal kırıklığı”na açık hale getirdiğini vurguladı.
Raporda, “Patlama ne kadar büyükse, nihai çöküş de o kadar derin olur. Borç ve döngüsel finansman yoluyla erken taahhüt verme yarışı, çöküşü daha da olası kılıyor” denildi.
Rapor, YZ yatırımlarındaki bu patlamayı, 1830'larda ABD'deki “kanal çılgınlığı”, on yıl sonra İngiltere'deki benzer demiryolu inşası hamlesi ve 1990'lardaki dot-com balonu gibi dönemlere benzetti. Tüm bu patlamaların “keskin düzeltmelerle” sonuçlandığı ve geniş kapsamlı ekonomik etkiler yarattığı belirtilirken, bu kez YZ yatırımlarının ölçeği ve hızı nedeniyle etkinin daha büyük olabileceği ifade edildi.
Rungcharoenkitkul, “YZ hizmetlerine olan potansiyel talep açıkça çok büyük ve hesaplama gücünde önemli bir genişlemeyi haklı çıkarabilir. Ancak, düşüş dönemine kıyasla mevcut yatırım, önceki tüm dönemleri sadece üç yıl içinde geride bırakma yolunda. Bu kez yatırım kararlarını da rekabetçi saikler şekillendiriyorsa, aşırı taahhüt eğilimi mevcut patlamanın sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor” dedi.
Öte yandan, Bloomberg News'in geçen haftaki haberine göre, ABD'de YZ veri merkezlerine en fazla harcamayı yapan beş şirket, bu çabalarını finanse etmek için son beş yılda borç yüklerini ikiye katladı. Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft ve Oracle, toplamda yaklaşık 350 milyar dolar borç ekleyerek yazılım sektörü için alışılmadık bir değişime imza attı. Sektördeki şirketler genellikle yüksek marjlar ve düşük rutin sermaye harcamasıyla çalışıyor.
PYMNTS'in Ocak ayında bildirdiğine göre, odak noktası büyük teknoloji şirketlerinin YZ'ye ne kadar harcadığından, bu yatırımların kalıcı büyüme ve kârlılık açısından karşılığını verip vermediğine kaydı. PYMNTS, “Bu yıl sermaye harcamalarındaki keskin artış, büyük ölçüde veri merkezleri, çipler ve YZ altyapısına yapılan yatırımlardan kaynaklandı ve marjlar, nakit akışı ile YZ odaklı ürünlerin ne kadar hızlı paraya çevrilebileceği konusundaki incelemeleri yoğunlaştırdı” ifadelerini kullandı.
