Botsvana, 25 Haziran'da NASA Genel Merkezi'nde düzenlenen törenle Artemis Uzlaşıları'nı imzaladı. Ülkenin iletişim ve inovasyon bakanı David Tshere, Botsvana adına imzayı attı. 2020'den bu yana 68. imzacı ülke olan Botsvana, bu yıl uzlaşılara katılan dokuzuncu ülke ve Afrika kıtasında uzlaşıları imzalayan altıncı ülke oldu.
Tshere törende yaptığı konuşmada şunları söyledi: "Uzay araştırmalarına ilgi duyan pek çok ülke gibi Botsvana da güvenli, şeffaf ve sürdürülebilir bir sivil uzay keşfi anlayışını benimsemek ve ortak bir çerçeve altında uluslararası iş birliğini geliştirmek amacıyla Artemis Uzlaşıları'nın imzacısı olmayı önemli buldu."
Botsvana, uzay alanında henüz yeni bir ülke olmakla birlikte ABD ile uzun soluklu bir iş birliği geçmişine sahip. 1970'lerin başında Botsvana, bugün Landsat adıyla bilinen uydu programına katılarak uydu tabanlı çevre gözleminin öncüleri arasında yer aldı. Mart 2025'te ise SpaceX'in Falcon 9 roketi ile ilk uydusu BOTSAT-1'i yörüngeye taşıdı. Küp uydu, Bulgar küçük uydu firması EnduroSat'ın desteğiyle ülkedeki bir üniversite tarafından inşa edildi; Güney Afrikalı Dragonfly Aerospace'in hiperspektral görüntüleme sistemi de uyduya entegre edildi.
Tshere, fırlatmanın ne denli önemli olduğunu vurguladı: Ülke Cumhurbaşkanı Duma Gideon Boko fırlatmayı bizzat izledi ve fırlatma tarihi artık Botsvana'da Ulusal Uzay Günü olarak kutlanıyor.
Bakan Tshere, uzlaşıların imzalanmasının iki ülke arasında bir uzay iş birliği çalışma grubu kurulmasına zemin hazırlamasını umduğunu belirtti. "Uzay keşfinde yeni sayıldığımız için Botsvana, hem ulusal kapasitemizi geliştirme hem de Artemis çerçevesindeki fırsatları birlikte değerlendirme konusunda ABD'yi güçlü bir ortak olarak görüyor" dedi.
Artemis Uzlaşıları, Dış Uzay Antlaşması gibi temel uzay anlaşmalarının bazı yönlerini netleştirmek amacıyla da kullanılıyor. Uzlaşıları imzalamak; barışçıl ve şeffaf keşif taahhüdünü, ihtiyaç duyanlara yardımı, bilimsel verilerin tüm insanlığın yararına paylaşılmasını, diğer ülkelerin faaliyetlerine müdahale etmemeyi ve tarihî öneme sahip alanlarla eserlerin korunmasını da kapsıyor. NASA'nın mevcut yönetimi ise uzlaşıları aynı zamanda Artemis Ay keşif programına daha geniş uluslararası katılım sağlamanın bir aracı olarak görüyor.
NASA İkinci Başkanı Matt Anderson törende şöyle konuştu: "Bugün, uluslararası ortaklığımız ve Artemis topluluğunun büyümesi açısından önemli bir dönüm noktasını işaret ediyor. Botsvana çok kritik bir anda aramıza katılıyor; bu ay Artemis III'ün mürettebatını açıkladık ve şu an uzay aracı insanlığın en büyük macerasına hazırlık kapsamında montaj sürecinde." Anderson ayrıca "Kalıcı ve sürdürülebilir bir Ay üssü inşa ediyoruz; Artemis Uzlaşıları'nı imzalayan her ülkeyi bu girişime ortak olmaya davet ettik" diye ekledi.
Katılımcılardan bazıları ise Botsvana ile iş birliğinin uzayın ötesinde de kazanımlar sunabileceğine dikkat çekti; zira ülke büyük ölçüde madenciliğe dayanan bir ekonomiye sahip.
Artemis Uzlaşıları'nın hazırlanmasına öncülük eden eski NASA yetkilisi ve Redwire Space Başkanı Mike Gold, SpaceNews'e şunları söyledi: "Trump yönetiminin Afrika'daki kritik nadir toprak elementlerine erişimi güvence altına alma konusundaki odaklanmasını takdirle karşılıyorum. Uzay diplomasisi, kalıcı ilişkiler kurmada belirleyici bir rol oynayacak. Çin'in Afrika'daki agresif hamleleriyle baş etmek için uzaydaki liderliğimizi ve özellikle Artemis programını etkin biçimde kullanmalıyız."
İmza töreni, Dışişleri Bakanlığı'nın uzay diplomasisini güçlendirme adımlarıyla örtüşüyor. Bakanlık, 24 Haziran'da Greg Autry'yi Okyanuslar, Uluslararası Çevre ve Bilim İşleri Bürosu'nda kıdemli uzay danışmanı olarak görevlendirdiğini duyurdu.
Autry, göreve gelmeden önce Florida Merkez Üniversitesi'nde uzay ticarileştirme ve strateji alanında yardımcı rektör olarak görev yapıyordu. 2020 ve 2025'te iki kez NASA'nın mali işler direktörlüğüne aday gösterildi; ancak Senato her iki kez de adaylığını oylamaya almadı. Autry, göreve geçici olarak atandığını ve görevi sona erdiğinde üniversitesine döneceğini sosyal medyadan paylaştı.
Autry törende Artemis Uzlaşıları için şunları söyledi: "Uzlaşılar, sorumlu uzay keşfi ve kullanımına ilişkin ortak bir vizyon ortaya koyuyor. 2020'deki sekiz imzacıdan bugün 68'e ulaşılmış olması, bu vizyonun ne denli geniş bir karşılık bulduğunu açıkça gösteriyor."
Mike Gold ise Autry'nin Dışişleri Bakanlığı'na katılma kararını övdü. "Greg'in uzay alanındaki deneyimi ve uzmanlığı eşsiz; bunu yalnızca Çin'i uzayda ve dünyada geçme konusundaki derin bilgisi ve kararlılığı aşıyor" dedi.
