Flying Tulip kurucusu Andre Cronje, DeFi protokollerinin “onchain finance” (zincir üstü finans) adını verdiği yeni bir finansal paradigmaya evrildiğini ancak bununla birlikte doğuştan gelen değişmezlik ve merkeziyetsizlik özelliklerinden bir kısmını yitirdiğini savunuyor.
Güncelleme, 14 Ağustos 07:56 UTC: Bu makale, Andre Cronje’nin Fantom’un çalışan ağının geliştirilmesindeki rolü ve Sonic Labs’ta eski baş teknoloji sorumlusu görevinin netleştirilmesi için güncellendi.
DeFi platformu Flying Tulip’in kurucusu ve Fantom’un çalışan ağının geliştirilmesini yöneten teknik mimar Andre Cronje’ye göre çoğu merkeziyetsiz finans (DeFi) protokolü artık gerçekten merkeziyetsiz değil.
Cronje, Perşembe günü düzenlenen Chain Reaction X Spaces yayını sırasında Cointelegraph’a “Çok küçük nişlerin dışında DeFi diye bir şeyin artık var olduğunu düşünmüyorum” dedi.
“Gerçek DeFi”nin merkeziyetsiz, değişmez ve aracısız olması gerektiğini savundu ve ekledi: “Bu ifade bugün çalışan hemen her protokol için gerçekten doğru değil.”
Bu fikir Cronje’nin aylar boyunca dile getirdiği bir görüş. Yılın başlarında, geliştiriciler kullanıcıları istismarlardan korumak için devre kesiciler ve diğer acil durum kontrollerinin artık gerekli olup olmadığını tartışırken, DeFi’nin büyük kısmının katı anlamda “artık DeFi değil” olduğunu söylemişti.
DefiLlama verilerine göre yazım sırasında DeFi’de kilitli toplam değer (TVL) son 10 ayda 2025’in başlarında 167 milyar dolardan 75 milyar dolara gerileyerek yarıdan fazla azaldı.
Cronje bu düşüncede yalnız değil. Avrupa Merkez Bankası da merkeziyetsiz otonom organizasyonların (DAO’lar) düzenleyicilerin kapsamı dışında kalacak kadar merkeziyetsiz olup olmadığını sorguladı. Mart tarihli bir çalışma yazısında ECB, Aave, MakerDAO, Ampleforth ve Uniswap’ı inceledi ve Kasım 2022 ile Mayıs 2023 tarihli varlık anlık görüntüleri baz alındığında her protokolde en üstteki 100 yönetişim tokeni sahibinin arzın yüzde 80’den fazlasını kontrol ettiğini tespit etti.
ECB yazarları, bu bulguların DAO’ların doğuştan gelen merkeziyetsizliğini ve “tamamen merkeziyetsiz” hizmetler olarak blokun Kripto Varlıklarda Piyasalar Yönetmeliği (MiCA) kapsamı dışında kalıp kalmaması gerektiğini sorgulatığını belirtti.
DeFi merkeziyetsizlikten ayrıldı
Cronje, DeFi’nin doğuştan gelen merkeziyetsizlikten “onchain finance” ya da “açık finans” adını verdiği yeni bir finansal paradigmaya kaydığını savundu. Bunu desteklemek için şunları söyledi:
“Artık [DeFi]’den çoktan ilerledik. Çünkü aracınız artık bir şirket, bir karar verici, bir küratör, bir risk komitesi; bankacılıkta gördüğümüz geleneksel şeylerin tümü.”
Cronje bunun gerçek DeFi’nin varlığını dışlamadığını savundu ve bazı DeFi protokollerinde gerçek yenilik gördüğünü ekledi.
Cronje, DeFi’nin en saygın kurucularından biri. Tasarımını ve geliştirilmesini Sonic Labs baş teknoloji sorumlusu olarak yöneten Cronje’nin öncülük ettiği Sonic blok zinciri, test ağı ortamında “gerçek” 720 milisaniyelik kesinliğe ulaşan en hızlı Ethereum Sanal Makinesi zinciri olduğunu iddia ediyor.
Daha önce Cronje, Yearn.finance ve Keep3r Network’ü kurmuştu.
