Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis, Pazartesi gecesi San Francisco’ya Yunanistan’ı tanıtmak için geldi, ancak ticaret misyonundaki devlet başkanlarının genellikle yapmadığı bir şeyi de yaptı. Yaklaşık 250 kurucu, yatırımcı ve operatörün önünde açıkça, dünya liderlerinin daha özel olarak tartıştığı yapay zekâ sorularının birçoğuna cevabı olmadığını söyledi.
Başbakan, küresel bir sivil toplum kuruluşunun girişimcileri destekleyen yerel kolu Endeavor Greece’in ev sahipliği yaptığı bir etkinlikte bu editörle konuşurken, Körfez Bölgesi gezisini kısmen bir keşif misyonu olarak tanımladı. Sabahını Tesla ve Sequoia Capital’i gezerek geçirmişti, bu hafta New York’ta BM Genel Kurulu’na gitmeyi planlıyordu. Gezi aynı zamanda köprü kurmayı da amaçlıyordu; teknoloji dünyasından Yunanistan’da şirket kurmayı düşünebilecek kişilere seslendi. Yunanistan’ın önde gelen endeks sağlayıcısı MSCI tarafından gelecek yıl yeniden gelişmiş piyasa statüsünü kazanması bekleniyor.
“Bence ekonominin iyi gittiğinin ve Yunanistan’ın artık özel bir vaka olarak görülmediğinin bir başka göstergesi,” dedi Mitsotakis.
Mitsotakis, Stanford’da yüksek lisans yapmış ve ziyareti “bir eve dönüş” olarak nitelendirmişti. Görüşmede öncelikle ekonomik tabloyu anlattı. Yunanistan borcunu rekor hızda ödüyor ve ABD’den daha ucuza borçlanıyor. “Bunu söylememeli miyim bilmiyorum,” diye ekledi, gülümseyerek.
Bu elma ile armut karşılaştırması değil. Euro bölgesinde faiz oranları daha düşük ve bu farkın bir kısmını açıklıyor. Yine de güçlü bir mesaj. Yazının hazırlandığı sırada Yunanistan’ın 10 yıllık tahvil getirisi yüzde 4,3 civarında, ABD Hazine tahvilleri için yaklaşık yüzde 5 seviyesinde. Borç krizi sırasında Yunan getirilerinin 2012’de yüzde 40’ın üzerine çıktığı dönemde bu durum tamamen akıl almaz olurdu.
Mitsotakis, Yunanistan’ın parasını nasıl harcadığını anlatmaktan da çekinmedi. Örneğin, AB’nin pandemi sonrası toparlanma fonundan Yunanistan’ın aldığı yaklaşık 36 milyar euro’nun büyük kısmının dijital altyapıya gittiğini söyledi. Bu kapsamda vatandaşların sıra beklemeden resmi evrak işlerini halledebileceği çevrimiçi bir portal ve yapay zekâ ile bilimsel araştırmayı destekleyecek, Hewlett Packard Enterprise’ın yardımıyla liman kenti Lavrio’da kurulan ve önümüzdeki aylarda faaliyete geçecek yeni bir süper bilgisayar yer alıyor.
Beklendiği üzere, teknoloji şirketleri için daha da önemli olabilecek politika değişikliklerini de sıraladı. Yunanistan hisse opsiyonlarının vergilendirme şeklini değiştirdi, iş yasalarını esnetti ve geri dönen Yunan vatandaşlarına yedi yıla kadar çok daha düşük vergi sunuyor.
Ülkenin artan vize programlarından da söz ettik. Başarı ölçütü sorulduğunda Mitsotakis, hükümetin işlem hızı konusunda “hala yapacak işi olduğunu” söyledi.
Ayrıca Yunanistan’daki kamu üniversitelerinde keskin bir dönüşüm yaşandığını belirtti. Üniversitelerin uzun süre şirketlere mesafeli duran “radikal sol bir yaklaşım” benimsediğini, şimdi ise girişimler çıkardığını söyledi.
Mitsotakis’in daha geniş hedefi, borç krizi sırasında birçok genç vatandaşın başka seçeneği kalmadığı için ülkeyi terk etmesiyle kaybedilen yeteneği geri kazanmak. Amerikan çalışma vizelerinin giderek zorlaşmasıyla birlikte daha fazla kurucunun Yunanistan’da işe alım yapmayı düşünmesi gerektiğini öne sürdü.
Yapay zekânın topluma etkileri konuşulduğunda sohbetin tonu değişti. Mitsotakis, bitmiş bir planı olmadığı konusunda son derece açık konuştu.
Örneğin Yunanistan, bu yıl Ocak ayından itibaren 15 yaş altı çocuklar için sosyal medya yasağı getiriyor. Birçok ülke benzer adımları değerlendiriyor ya da uyguluyor. Mitsotakis, yasağın yapay zekâ sohbet robotlarının görünürde bağımlılık yaratan doğası göz önüne alındığında belki de çoktan geride kaldığını ima etti.
“Bazen dün’ün savaşını verdiğimizi hissediyorum,” dedi. “Çocuklarımızın dijital arkadaşlar ya da erkek arkadaş/kız arkadaşlarla büyümesinin ne anlama geldiğini düşünün?”
Sınıflarda yapay zekâya da temkinli yaklaştı. Yunanistan, öğretmenlerin idari iş yükünü azaltmak amacıyla OpenAI ile bir eğitim pilotu yürütüyor ve kişiselleştirilmiş yapay zekâ öğretmenlerinde umut görüyor. Ancak faydaların yapay zekânın “temel becerileri öğrenmenin zorlu çalışmasının” yerini almaması koşuluna bağlı olduğunu söyledi. Öğrencilerin ödevlerini yaptırmak için zaten sohbet robotlarını kullandığını belirterek ekledi: “Kendini beğenmişlik insan doğasında var.”
Yapay zekâ altyapısı sorulduğunda — Yunanistan veri merkezi yatırımlarını çekmeye çalışıyor — ülkeyi bir aykırı olarak tanımladı. Küresel ölçekte elektrik ve su tüketimi nedeniyle veri merkezlerine karşı artan muhalefete rağmen Mitsotakis, Yunanistan’da “önemli bir tepki” yaşanmadığını söyledi. Microsoft’un Atina yakınlarında bir veri merkezi kümesi inşa ettiğini ve AWS’nin Yunanistan’ın en büyük kamu hizmetiyle ülkenin en büyük veri merkezini eski bir kömür bölgesinde kurmak için anlaşma duyurduğunu hatırlattı. Orada projelerin memnuniyetle karşılandığını söyledi.
Birçok siyasetçinin aksine, bundan sonra ne olacağı konusunda da cevap vermeyeceğini belli etti. İş yerinden edilme “olacak bir şey,” dedi, “ve hiçbir hükümet, hiçbir toplum bunun hızına hazır değil.”
Yapay zekâ geliştirmenin yavaşlatılıp yavaşlatılmaması tartışmasında, yavaşlama çağrısı yapan öncü laboratuvarların liderlerinin yanında yer aldı. “Modelleri inşa eden insanlar bize ‘Bu modellerde tam olarak neler olduğunu gerçekten bilmiyoruz’ diyorsa,” özellikle kendi kendini geliştirmesi söz konusu olduğunda, “onları dinlememiz gerekiyor,” dedi.
Bir tür “akıllı düzenleme” kaçınılmaz, gözlemledi ve bunun görünümünü büyük ölçüde ABD belirleyecek. Yine de Yunanistan’ın bu tartışmaya ev sahipliği yapmaktan memnuniyet duyacağını ekledi.
“İnsanlık, evrimin şimdiye kadar yarattığı en gelişmiş organın kapasitesini çok hızlı aşan bir zeka biçimi yarattı,” dedi Mitsotakis ve bunun insan olmanın ne anlama geldiği sorusunu gündeme getirdiğini belirtti. Teknologları “sosyal bilimciler, filozoflar, tarihçiler” ile bir araya getirmenin, “bu tartışmaları yapmak için daha iyi bir yer düşünemem” dediğini söyledi.
Haklı bir noktası var. Atina, Sokrates’in vatandaşlarını antik agora meydanında iyi bir yaşamın ve adil bir toplumun ne olduğu konusunda sorguladığı yer. Belki de Silikon Vadisi’nin hâlâ tartıştığı sorular da orada çözüme kavuşacak?
