Commonwealth Fusion Systems (CFS), son yedi yılda yatırımcılardan 4 milyar dolar toplayarak en çok fonlanan füzyon enerjisi girişimi oldu. Bu miktarın 1 milyar doları şirketin son olarak topladığı tutar.
TechCrunch'ın son aylarda sektör kaynaklarıyla yaptığı görüşmeler ve CFS'deki gelişmeler, girişimin önümüzdeki iki-üç yıl içinde halka arz olabileceğine işaret ediyor.
Bu gelişmelerden biri, bu hafta Lorence Kim'in CFS'nin yeni Mali İşler Direktörü (CFO) olarak atanmasıydı. Kim daha önce mRNA terapileri üzerine çalışan biyoteknoloji şirketi Moderna'da CFO olarak görev yapmıştı. 2014'te katıldığı Moderna'yı Aralık 2018'de halka arz ettirdikten sonra bir buçuk yıl daha şirkette kalıp biyoteknoloji yatırımlarına geri dönmüştü.
Kim, CFS'de "çok tanıdık bir şey" gördüğünü söyledi. LinkedIn'de yayımladığı bir yazıda, "Füzyon bugün, mRNA'nın on yıl önce olduğu yerde: bilimsel olarak gerçek, ticari olarak henüz kanıtlanmamış ve çoğunluğun düşündüğünden daha yakın," ifadelerini kullandı.
Bu tercih sıradışı görünebilir ancak Kim, biyoteknoloji dünyasından gelen ilk füzyon yöneticisi değil. İnsan Genomu Projesi'ne liderlik eden Eric Lander, Pacific Fusion'ın kurucu ortağı ve CEO'su olarak görev yapıyor.
CFS Dış İletişim Başkanı Christine Dunn, TechCrunch'a yaptığı açıklamada, "Lorence, dünyaya tamamen yeni, misyon odaklı bir ürün sunma konusunda eşsiz bir deneyime sahip. Bu ürün, çığır açan derin bilim, jeopolitik aciliyet ve büyük ölçekte hızlı dağıtımın kesiştiği noktada yer alıyor," dedi. Dunn, Kim'in gelişinin mutlaka halka arz hazırlıklarının başladığı anlamına gelmediğini de ekledi.
Moderna, Kim'in katılmasından dört buçuk yıl sonra halka arz olmuştu. Ancak CFS'deki ilerleme ve Kim'in yeni atanması göz önüne alındığında, girişimin daha kısa sürede halka arz olması muhtemel görünüyor.
Daha kısa bir zaman çizelgesi teorimizi destekleyen birkaç nokta var.
Birincisi, Moderna insan hastalıkları için tedaviler geliştiriyor ve bunlar FDA onayı alana kadar piyasaya çıkmıyor. Bu onay süreci uzun ve maliyetli klinik deneylerden elde edilen verileri gerektiriyor. Bu zaman çizelgesi, insan hayatının söz konusu olmasından kaynaklanıyor.
Ancak füzyonda ölümcül hata olasılığı daha düşük. Füzyon reaktörleri erimek yerine sönümleniyor, bu da onları fisyon reaktörlerinden daha güvenli kılıyor. Federal düzenleyiciler bunu fark ederek füzyon endüstrisine fisyon endüstrisinden farklı kılavuzlar yayımladı. Bu anlamda CFS, kendi kaderi üzerinde daha fazla kontrole sahip.
İkincisi, CFS gösteri reaktörü Sparc'ta istikrarlı bir ilerleme kaydediyor. Yıllar önce cihazı 2025'e kadar çalışır hale getirmeyi umuyordu ve şimdi bu yılın sonlarında devreye almayı hedefliyor. Yine de, türünün ilk örneği olan büyük bir proje bazı gecikmeler yaşayabilir ve CFS bunların aşırıya kaçmasını engellemeyi başardı. Şirket, gelecek yıla kadar Sparc'ın bilimsel başa baş noktasına ulaşmasını umuyor. Bu, bir füzyon reaksiyonunun başlatılması için gereken enerjiden daha fazlasını üretmesi anlamına geliyor.
Şimdiye kadar yalnızca bir deney bilimsel başa baş noktasına ulaştı. Bu dönüm noktasına ulaşmak, CFS'nin yatırımcılara ticarileşmeye doğru istikrarlı bir ilerleme kaydettiğini göstermesine yardımcı olacaktır.
Son olarak, CFS ticari ölçekli santrali Arc üzerinde çalışmalara başladı. Virginia, Chesterfield County'de bir yer seçti ve gerekli izinleri almaya başladı. CFS, Arc'ı 2030'ların başında devreye almayı umuyor.
CFS önümüzdeki yıllarda halka arz olursa, önünde hâlâ birkaç yıl sürecek ağır harcamalar olacak. Bu açıdan bakıldığında, Kim'i işe almak akıllıca bir hamle olabilir. Zira Kim, Moderna'yı halka açık bir şirket olduğu ilk yıllarda, COVID-19 salgını beklenmedik bir nakit akışı sağlayana kadar zarar ettiği dönemde yönetmişti.
Mevcut yapay zeka veri merkezi patlaması da benzer bir kara kuğu olayı. Bu nedenle CFS'nin yatırımcı iştahı azalmadan harekete geçmek isteyeceği anlaşılabilir.
Bir füzyon şirketi olan General Fusion, bu ayın başlarında bir SPAC anlaşmasıyla halka arz oldu. Bir diğeri olan TAE Technologies ise Trump Media and Technology Group ile birleşerek halka arz olacak. Teknoloji şirketleri bugün neredeyse her fiyattan elektrik satın alıyor.
CFS bunun farkında. Zaten ilk santralinin üretiminin yarısını Google'a sattı. Ancak halka arz pencereleri sonsuza kadar açık kalmaz ve CFS bu fırsatı kaçırmak istemeyecektir.
