Gökbilimciler, Dünya dışı yaşam arayışında büyük bir adım attı. Başka bir yıldızın yaşanabilir bölgesinde yer alan kayalık bir gezegenin etrafında ilk kez bir atmosfer tespit edildi.
Keşif, Güneş Sistemi'nin ötesinde Dünya'ya benzer sıcaklık ve kayalık yapıya sahip gezegenlerin var olabileceğini ve bu gezegenlerin yaşamı destekleyebilecek koşulları koruyabildiğini gösteren en güçlü kanıt olarak değerlendiriliyor.
Harvard Üniversitesi'nden Collin Cherubim, "Bildiğimiz şekliyle yaşamın var olabilmesi için bir gezegenin atmosfere sahip olması şarttır. Bu, başka bir yıldızın yaşanabilir bölgesindeki kayalık bir gezegende ilk kez bir atmosfer bulunması" dedi.
Helyum Sızıntısı Atmosferi Ele Verdi
16 Temmuz'da Science dergisinde yayımlanan çalışma, LHS 1140 b'den uzaya sızan helyum gazının gözlemlenmesine dayanıyor. Dünya'dan yaklaşık 48 ışık yılı uzaklıkta bulunan bu kayalık ötegezegen, bir kırmızı cüce yıldızın yaşanabilir bölgesinde yörüngede dönüyor. Bu bölge, yüzeyde sıvı suyun bulunabileceği sıcaklık aralığına sahip.
Gökbilimciler bugüne kadar binlerce ötegezegen keşfetmiş olsa da, bu gezegenlerin atmosfere sahip olup olmadığını doğrulamak araştırmaların en büyük zorluklarından biriydi.
Harvard Üniversitesi'nden Profesör Robin Wordsworth, "Yirmi yıl önce başka karasal gezegenlerin var olup olmadığını sorguluyorduk. Sonra bunların yaygın olduğunu öğrendik ve yaşanabilir bölgede olanlarını keşfettik. Sıradaki soru, bunlardan herhangi birinin atmosferini korumayı başarıp başaramadığıydı. Artık en az bir tanesinin bunu başardığını biliyoruz" ifadelerini kullandı.
Atmosferini Milyarlarca Yıl Koruyan Kayalık Dünya
Önceki araştırmalar, yıldızlarının yaşanabilir bölgelerinde dönen kayalık gezegenler tespit etmişti. Ancak bu çalışma, bu dünyalardan birinin atmosferini milyarlarca yıl boyunca koruyabildiğini açıkça gösteren ilk çalışma oldu.
Cherubim ve ekibi, LHS 1140 b'nin üst atmosferinde uzaya yavaşça sızan büyük miktarlarda helyum bulunacağını öngören teorik bir model geliştirdi. Bu öngörü, Şili'deki Magellan Gözlemevi'nde bulunan WINERED tayfölçer kullanılarak test edildi. Araştırmacılar, aynı gece LHS 1140 b ve başka bir gezegenin yıldızın önünden geçmesi gibi nadir bir olaydan faydalandı.
İkinci gezegen herhangi bir atmosfer belirtisi göstermezken, LHS 1140 b'den uzaya kaçan helyum net bir şekilde tespit edildi. Bu, gezegenin hala bir atmosfere sahip olduğunu kanıtladı.
Teleskop Verileri Teorik Modeli Doğruladı
Harvard Astronomi Bölümü Başkanı David Charbonneau, başlangıçta bu öngörüye şüpheyle yaklaştığını itiraf etti. Sinyalin matematiksel bir modelden geldiğini ve daha önce kayalık bir gezegende bu tür bir sinyalin hiç gözlemlenmediğini belirten Charbonneau, sonuçların fikrini tamamen değiştirdiğini söyledi. "Collin, bildiğimiz gezegenleri analiz etti ve bu gezegenin helyum atmosferine sahip olacağını öngördü. Ardından teleskop zamanını ayarladı, verileri aldı ve tespit istatistiksel olarak son derece sağlamdı" dedi.
Bu keşif, gökbilimcilerin kayalık ötegezegenlerin atmosferlerini Dünya'dan, uzaya sızan gazları gözlemleyerek inceleyebileceğini gösteriyor.
Yaşam Arayışında Umut Vadeden Bir Hedef
Astronomlar, LHS 1140 b'nin atmosferinin en az üç milyar yıldır varlığını sürdürdüğünü tahmin ediyor. Bu olağanüstü dayanıklılık, gezegeni ileri gözlemler için son derece önemli bir hedef haline getiriyor.
Cherubim, bir sonraki adımda atmosferin tam kimyasal bileşimini belirlemek ve gezegenin yüzeyinde okyanusların bulunup bulunmadığını araştırmak istiyor. Ekip, geliştirdikleri modeli atmosfere sahip diğer kayalık dünyaları aramak için kullanmayı planlıyor. Cherubim, "Bu bir model doğrulamasıydı ve umarım gelecek gözlemlerin sadece ilkidir" diyerek sözlerini tamamladı.
