NASA'nın Mars gezgini Curiosity, bu görüntüyü 28 Ağustos 2026'da — Mars Bilim Laboratuvarı görevinin 4 bin 998'inci günü olan Sol 4998'de — saat 13:58:36 UTC'de Sağ Navigasyon Kamerası'nı kullanarak Chocolatal kum dalgası boyunca çekti. (NASA/JPL-Caltech)
Uzay Bilimleri Enstitüsü Kıdemli Araştırma Bilimcisi William Farrand tarafından kaleme alınmıştır. Dünya planlama tarihi: 28 Ağustos 2026, Cuma.
Bu blog yazısının kapsadığı gün aralığı birkaç açıdan oldukça dikkat çekici. Öncelikle Curiosity, Gale Krateri'nin tabanındaki iniş noktasından itibaren 1 kilometrelik yükseklik sınırını geçerek Mars standartlarında dünya çapında bir dağcı oldu. Bu yazının yazarı olarak Mars Keşif Gezgini bilim ekibinde yer aldım ve Spirit gezgini Ağustos 2005'te Gusev Krateri'ndeki Husband Hill'in zirvesine ulaştığında çok heyecanlanmıştık. Ancak o tırmanış, iniş noktasının sadece 106 metre (yaklaşık 348 fit) yukarısıydı; Curiosity ise 1000 metreyi (yaklaşık 0,62 mil) geride bıraktı.
İkinci olarak, 29 Ağustos Cumartesi günü Curiosity'nin Mars'a inişinin 5 bininci Mars günü (yani sol) kutlandı. Mars'ta bir gün 24,6 saat sürdüğü için bu süre Dünya takvimine göre 5 bin 137 günden fazlaya tekabül ediyor. Bu önemli kilometre taşını mümkün kılan mühendisleri ve bilim insanlarını tebrik etmek gerekiyor.
Bilimsel faaliyetler açısından bakıldığında Curiosity şu anda rüzgar kaynaklı, uzun, dar ve büyük bir kum dalgası olan "Chocolatal"ı inceliyor. Yapılacak daha detaylı incelemeler, bu yapının bir "enine eolyal sırt" yani TAR olarak sınıflandırılıp sınıflandırılamayacağını belirlemeye yardımcı olacak. TAR'lar daha önce yörünge görüntülemeleri sayesinde Mars yüzeyinin çeşitli yerlerinde gözlemlenmişti. Bir TAR'ın uzun ekseni, yerel baskın rüzgar yönüne dik olacak şekilde uzanır. Curiosity'nin incelediği bu ilk potansiyel TAR olmasa da, Mount Sharp yamaçlarında daha yüksek bir konumda bulunması akıllara yeni sorular getiriyor. Araştırmacılar, bu yapının alttaki TAR'larda bulunan aynı tür tanecikli malzemelerden mi oluştuğunu, yoksa farklı tane boyutlarına ve/veya tabakalanmaya mı sahip olduğunu merak ediyor.
Yanıtlanması beklenen diğer sorular arasında bu sırtın nasıl oluştuğu, aktif olup olmadığı, nasıl göç ettiği ve eğer hareketsizse nasıl stabilize olduğu yer alıyor.
Planlama haftasının başında Curiosity kum dalgasına doğru yol alırken yolda ilginç bilimsel hedeflerle karşılaştı. Pazartesi gününün iki günlük planında, gezginin yolu üzerinde bulunan açık renkli ana kayaların yerinde incelenmesi planlandı. Gezginin yakınında bulunan bazı kayalarda koyu renkli kalın kaplamalar veya kalıntı tabakalar vardı ve bunlar gezginin ChemCam Lazer Uyarılmış Kırılma Spektroskopisi (LIBS) cihazı ile kimyasal incelemeye tabi tutulmak üzere hedef seçildi. Ayrıca gezginin yolundaki tepelerin tabakaları ve daha uzaktaki kum dalgaları için Mastcam ve ChemCam Uzaktan Mikro Görüntüleyici (RMI) mozaiklerinin çekilmesi planlandı.
Hafta ortası planlama oturumunda son sürüşten yararlanıldı ve gezgin Chocolatal'ın sadece birkaç metre yakınına bırakıldı. ChemCam, Chocolatal'ın tabanındaki kumu ve yakındaki ana kayaları hedef alabildi. Kum dalgasının yüksek çözünürlüklü Mastcam mozaik görüntüleri de hedefler arasındaydı. Hafta ortasında planlanan sürüş, gezginin tekerleklerinden biriyle tam olarak Chocolatal'ın içine girmesini ve ardından biraz geri çekilmesini sağladı. Böylece hafta sonu planında, açılan hendek bölgesi içinde temaslı bilimsel incelemeler planlanabildi.
Haftanın son planlama oturumu, tarihi 5000'inci günü de kapsayacak şekilde uzandı. Bu oturumda, tabakalanmayı görmek ve tane boyutundaki varyasyonları değerlendirmek için hendeklerin sağ duvarının MAHLI mozaiklerinin çekilmesi planlandı. Dikkat çekici bir detay olarak, bu MAHLI mozaikleri, yılın erken dönemlerinde vefat eden ve Mars TAR'larının incelenmesi konusunda önde gelen uzmanlardan biri olan, ayrıca vefatından önce MAHLI ekibiyle çalışan merhum meslektaşımız Paul Geissler onuruna adlandırıldı. Kum dalgasının kaba taneli yüzeyinde yerinde APXS ölçümleri planlanırken, "mohawk" saç modeline benzeyen kıvrımlı bir yapı olan Chocolatal'ın tepesinde ChemCam LIBS ölçümleri yapılması planlandı. LIBS ayrıca yapının yan tarafındaki koyu bir banda ve sıyırma/hendek bölgesinin arkasına da yönlendirildi. Üç günlük plana dahil edilen diğer faaliyetler arasında Mastcam mozaikleri, sabah Navcam toz şeytanı taraması, Navcam ufuk üstü taraması ve APXS atmosferik ölçümleri yer aldı.
5000 günlük olağanüstü bilimsel başarının ardından Curiosity bilim ve mühendislik ekibi, gelecek 5000 günü dört gözle bekliyor.
