Geçen eylülde Londra'da iklim araştırmacısı Colleen Golja bir dizi savaş oyununa katıldığında, gezegenin kaderinin belirlenmesinde bilim ve akıl masada yer alır diye düşünüyordu. Oyunların amacı, yaşamı kökten değiştirebilecek geniş, bilinmeyen riskleri olan bir teknolojinin kontrolsüz küresel yarışını engellemekti.
“Bence bu çok kolay bir şey olurdu. Hepimiz etik araştırma yapmayı ve bunun tüm insanlar için daha iyi olmasını sağlayabiliriz diye anlaşırız sandım. Ve vay be, yanılmışım,” diye anlattı WIRED’a.
“Exploring Geopolitical Tipping Points and Climate Cooling Strategies” başlıklı simülasyonda dünyanın dört bir yanından bir düzine kadar dış ilişkiler uzmanı, bilim insanı, asker ve eski hükümet yetkilisi Queen Mary University of London'daki bir toplantı odasında bir araya geldi. Kahve ve küçük yoğurtlarla tanışmanın ardından, her kişinin oynadığı ülke veya kuruluşun adının yazdığı kare şeklinde düzenlenmiş masalara oturdular: ulusal hükümetler, iklim STK'ları ve kar amacı gütmeyen kuruluşlar, yerli gruplar ve teknoloji şirketleri. Golja, katılımcıların bilimsel okuryazar kararlar almasına yardımcı olmak için teknik danışmanlık rolü verildi.
Oyun, güneş radyasyon modifikasyonu olarak bilinen bir grup potansiyel teknolojiye karşı dünyanın tepkisini test etmeyi amaçlıyordu. Bu teknolojiler, örneğin atmosferde sülfür dioksit veya başka üretilmiş bir maddenin parçacıklarının püskürtülmesiyle Dünya'ya ulaşan güneş ışığının bir kısmını yansıtarak küresel ısınmayı tersine çevirmeyi vaat ediyor. Bu tür güneş jeomühendisliğinin soğutma etkisi geniş kabul görüyor. Büyük volkanik patlamaların geçici olarak gezegeni yarım derece veya daha fazla soğutan iyi bilinen etkilerini taklit edecekti. Ancak sonuçlar daha belirsiz ve daha eşit olmayan. Modeller, Sahra Altı Afrika'da kuraklık ve Atlantik'te daha yoğun tropikal fırtınalar öngörüyor. Soğutma etkisi jeomühendislik sürdüğü sürece devam edecek; bundan sonra küresel sıcaklık vahşi ve tahmin edilmesi zor etkilerle yeniden hızla yükselebilecek.
Yakın zamana kadar güneş radyasyon modifikasyonu fikri iklim biliminin spekülatif bir nişiydi. Bu hızlı değişti. Özel firmalar güneş jeomühendisliğini ticari bir fırsat olarak araştırıyor: Geçen yıl ABD-İsrailli girişim Stardust Solutions 60 milyon dolar topladı ve mayısta küresel sıcaklığı istenildiği gibi düşürme yeteneği vereceğini iddia ettiği yeni icatlardan oluşan bir yığın ayrıntılarını yayınladı. Ağustosta, SpaceX'in jeomühendislik müdahalelerini teslim etmek için bir aday olabileceği Elon Musk, X'te güneş jeomühendisliğinin arkasında durduğunu yazdı: “Sıcaklığı kontrol etmek için uzay uyduları ve kitlesel jeomühendislik gerekli olacak ya da oyun bitti.”
Dünya, çoğu politika yapıcının hayal ettiğinden çok daha önce bu teknolojinin nasıl yönetileceğine dair kararlar almak zorunda kalacak, eski BM danışmanı Cynthia Scharf WIRED'a söyledi. “Bu 15 yıl sonra değil; kolayca önümüzdeki on yıl içinde.”
Bu arka plana karşı Leeds Üniversitesi'nde uluslararası ilişkiler yardımcı doçenti Danielle Young savaş oyununu düzenledi. Senaryo, güneş jeomühendisliğindeki gelişmelere uluslararası tepkiyi koordine etmekle görevli aceleyle toplanmış bir BM komitesiydi. Oyun, şimdiki zaman, eylül 2027 ve eylül 2028'de geçen simüle edilmiş toplantılar üzerinden ilerledi. Her adım riskleri artırdı, oyun yaratıcıları güneş ışığını yansıtan teknolojide yeni gelişmeler sundu. Gerçek hayatta olduğu gibi kimse tüm gerçekleri bilmiyordu ve oyuncular, tam bir tabloya sahip olmasalar bile dünyayı tam ölçekli bir güneş jeomühendisliği teknolojisi dağıtımına yaklaştıran olaylara tepki vermek zorunda kaldı.
İlk oturum tonu belirledi. Güvensizlik ve dezenformasyon hâkim oldu. Katılımcılar uluslararası bir anlaşma üzerinde uzlaşmaya çalışmak için açık hava deneylerini düzenleyen kuralları tartışırken, ABD ve Çin'i temsil eden oyuncular, “ulusal çıkar” olarak gördükleri araştırmaları kısıtlayan bir anlaşmaya imza atamayacaklarını söylediler. Ne de süper güç rakiplerinin teknolojik olarak öncülük ettiği bir anlaşmayı kabul edebildiler. WIRED'a konuşan, ABD ulusal güvenlik ataşesi rolünü oynayan ABD Ordusu'nda yüzbaşı Jeffrey Nielsen, durumu “Çin'i destekleyen herhangi bir anlaşma hiç anlaşma olmamasından daha kötü” diye özetledi.
Gerginlikler, simülasyonu yürüten ekibin Rus delegelerine Bering Boğazı yakınında ABD jeomühendislik araştırma programına karıştığına inanılan bir uçak bulunduğunu gösteren bir “istihbarat raporu” verdiğinde tırmandı. Araştırma görevleri yapan ABD ekibi Rusya'yı dezenformasyonla suçladı.
Bu arada ABD, Çin'in de araştırma yaptığına ve kendi programını geliştirdiğine ikna oldu. Pekin temsilcileri, geçmiş deneyler için geriye dönük cezayı engelleyecek bir dil taslağa sokmaya çalıştı. Ardından Çin, bir teknoloji paylaşım programı fikrini dile getirmek için SpaceX'i temsil eden oyuncuya yaklaştı. Grup dışındaki özel bir görüşmede SpaceX oyuncusu Çin yaklaşımını hemen ABD ekibine bildirdi. ABD uluslararası bir soruşturma talep etti. Parmak sallama devam etti ve ülkeler görüşmelerden çekildi. Kanada temsilcisi bunu “utanç verici bir yenilgi” diye niteledi.
Oturum sonunda Nielsen heyecanlıydı. Çin'i deşifre etmiş ve küresel bir anlaşma ihtimalini raydan çıkarmıştı. Oyunun bağlamında WIRED'a söylediğine göre bu, Amerikalılar için “muazzam bir zafer”di. Ancak senaryoyu tasarlayan araştırmacı Young, Çinlilerin oyunda aslında deney yapmadığını söyledi. Karşılıklı şüphe, tüm tarafların diğerlerinin kendi jeomühendislik kapasitelerini mümkün olduğunca hızlı inşa etmeye çalıştığına inanarak odadan ayrılmasına neden oldu.
İlk oturumda yaşananlar Nielsen'e göre “jeomühendislik silahlanma yarışı” olasılığını yansıtıyor, kendisi WIRED'a özel kapasitesiyle konuştuğunu ve gerçek ABD hükümetinin görüşlerini temsil etmediğini açıkladı. Çoğu uzman, stratosfere toz yükleri teslim etmek için gereken uçakların güvenli geçişini sağlamak için bir süper gücün erişimine ihtiyaç duyulacağı konusunda hemfikir. Ancak Nielsen'e göre ne ABD ne de Çin küresel termostat üzerindeki kontrolü kolayca bırakmaz ve güvensizlik ile kötü iletişim önemli bir risk: “Bir aktörün konuyla ilgili her eylemi diğerince kötü niyet olarak algılanabilir.”
Geride kalma tehdidi, “araştırma ve geliştirme kapasitesinin çok güçlü bir itici gücü”, ulusal güvenlik geçmişine sahip eski bir İngiliz diplomatın WIRED'a söylediği. “Ama bu, dağıtımın aynı şeyi demek değil.” Nükleer silah dinamikleriyle benzerlikler var—güneş radyasyon yönetimi nükleer silahların aksine daha açık faydaları da olsa, çoğu kötü anlaşılmış yan etkileri de var. Anonim kalmak için isim vermeyen eski diplomat, “Burada bir karşılıklı bağımlılık var,” dedi. “Bu doğası gereği sıfır toplamlı bir oyun değil.”
Oyun sırasında ABD hükümetini Nielsen ile birlikte temsil eden Scharf, WIRED'a Çin ve ABD arasında “bilimsel olarak şeffaf uluslararası iş birliği”nin iki ülke arasındaki çok tehlikeli rekabeti savuşturmak için yapabileceklerinin en iyisi olabileceğini söyledi. “Ama bunun Trump yönetimi altında olabileceğini kesinlikle hayal edemiyorum.”
Sorunu artıran bilgi eksikliği. Jeomühendislik tarihsel olarak şüpheyle karşılanmış ve sıklıkla bilimsel ana akım tarafından görmezden gelinmiştir. WIRED'a konuşan bir araştırmacı, teknolojiye olan ilgisi nedeniyle dışlanma ve akademik ilerlemeye engeller yaşadığını, artık alanda çalışmadığını söyledi.
Bu bilimsel ilgisizlik Golja'yı büyük ölçüde hayal kırıklığına uğrattı, oyunun çoğunu siyasi gösterişin egemen olduğu bir seyirci olarak geçirdi. Güneş radyasyon modifikasyonu ve yan etkileri hakkındaki düşük bilgi düzeyi nedeniyle tartışılan iklim etkilerini anlamada yardımcı olabilecek çok az uzmandan biriydi—ancak büyük ölçüde görmezden gelindi. “Bilimin hiç kimseyi gerçekten ilgilendirmediğine dair ne kadar az kişinin umursadığına çok şaşırdım,” diyor.
Sonraki oturumlarda organizatörler görüşmeleri iklim değişikliğinin gerçeklerine geri döndürmeye çalıştı. Katılımcılar sık sık iklim felaketleri bildirimleri aldı. Bunlar neredeyse hiç kayda geçmedi. Golja, güneş radyasyon yönetiminin farklı bölgelerdeki hava modellerini nasıl etkileyebileceği konusunda mevcut en iyi bilimi gösteren bir “emülatör” hazırlamıştı. Görmezden gelindi. Ülke temsilcileri ondan bir şey sorduklarında, genellikle kendi amaçlarına hizmet edecek veriler arayan veya bir rakibin önerisini pervasız olarak çerçeveleyen yönlendirici bir soru olurdu.
Sonra, son gün oyuncular, bir aerosol bulutunun tespit edildiğine dair raporlara yanıt bulmaya çalışıyordu. Oyunda bu, Stardust'un teknolojisinin ABD-Suudi ortak testine neden olmuştu, ama herkes bunu bilmiyordu. Sonunda bilimsel tavsiye çok değerliydi. Ülkeler, bu tür testlerin gizlice yapılmasını önlemek için uydu ve diğer gözlem araçlarından oluşan bir izleme ağı kurmanın yollarını bilmek zorundaydı. Climate Futures Cooperative adlı bir STK'yı temsil eden bir oyuncu Golja'ya yaklaştı ve böyle bir şema için ona para teklif etti.
“Harika. Mükemmel. Neden yapmayayım?” diye hatırlıyor.
Ama kısa süre sonra Climate Futures Cooperative'in aslında fosil yakıt endüstrisi tarafından desteklendiği ortaya çıktı. Organizasyonlar, fosil yakıt şirketlerinin ve ABD ve Suudi Arabistan gibi büyük üretici ülkelerin, iklim değişikliğiyle mücadelede kömür, petrol ve gaz yakmayı hemen durdurmadan başa çıkabilecek bir teknolojinin geliştirilmesinin önündeki engelleri kaldırmada açık bir çıkarı olacağını fark etmişti. Gölgeli STK oyun boyunca ortamı sinsice bozdu ve süreç hakkında sızlandı—çoğunlukla sadece geri çekilip yanmasına izin verdi. Bazı oyuncular—Rusya, ABD, SpaceX ve Stardust—CFC'nin göründüğü gibi olmadığını anladı, Young'a göre. “Ama bunun kendilerine faydalı olacağını değerlendirdiler ve dikkat çekmediler.” Sonra CFC, Golja'ya para teklif etmek için anını seçti, sadece onun güvenilirliğini yerle bir ederek odadaki bilimin sesini izole etti ve parçaladı.
“Bütün bir karmaşa oldu,” diyor Golja.
Bu son fosil yakıt gerçek politikası dersi Golja'nın kaldırabileceği kadar fazlaydı. Son günün sonunda gözyaşlarına boğuldu.
Oyun sırasında ülkeler bir anlaşmaya varmadı, birden fazla öneri sunulmasına rağmen. Avrupa ülkeleri ve Kanada güvenlik önlemleri ve açık bilimsel araştırma için destek oluşturmaya çalıştı, ancak görüşmeler sürekli olarak geciktirme taktikleriyle tıkanıyor ve rakip stratejik çıkarlar üzerinden gergin gösterişlere dönüşüyordu. Simülasyonu yürüten araştırmacıların—çalışmaları İngiltere hükümeti tarafından finanse edilen Advanced Research and Invention Agency tarafından desteklenen—son raporunda “stratejik rekabet ve devlet egemenliği simülasyonları yönlendirdi, iklim endişeleri değil” sonucuna varıldı.
Böyle simülasyonlar geleceği tahmin etmek için tasarlanmamıştır. Sonuçlar oyunun tasarımına ve oyuncuların kişiliklerine ve deneyimlerine bağlıdır. Odadaki birçok kişinin ilk elden diplomatik ve ulusal güvenlik deneyimi yoktu. Organizasyonların oyunun ortamı olarak seçtiği BM forumu da daha küçük büyük ülke grupları arasındaki görüşmeler kadar etkili olmayabilir. Ancak Londra'daki deney, aylarca sürdüğü süre boyunca ve sonrasında gerçek dünyaya yankılandı ve kırıldı.
Martta muhafazakâr ABD düşünce kuruluşlarından iki makale Trump yönetimini güneş radyasyon modifikasyonunda öncülük etmeye ve Çin'in tehdidine karşı koymaya çağırdı. Biri unutulmaz bir şekilde yeni, MAGA kodlu bir terim çağrıştırdı: “Hava durumu egemenliği.” Bu ay Londra'daki Observer gazetesi, İngiltere Savunma Bakanlığı'nın güneş ışığını yansıtma konusunda araştırma yapmak üzere derin teknoloji güvenlik danışmanlığına ödeme yaptığını ortaya çıkardı. Ardından geçen hafta İngiliz hükümeti alandaki ilk resmi politika belgesini yayınladı, daha fazla araştırmayı desteklediğini ancak dağıtımı desteklemediğini ve “böyle bir planı olmadığını” kesin olarak belirtti. Stardust ABD ve dünyanın dört bir yanındaki hükümetleri lobiciliğe devam etti; CEO Yanai Yedvab WIRED'a şirketin işinin daha kolaylaştığını söyledi çünkü artık “çoğu politika yapıcının … bu teknolojinin farkında olduğu” gibi.
Stardust her zaman küresel yönetimin yer almasından önce büyük ölçekli açık hava deneyleri yapmayacağını, dağıtımın daha da ötesinde olduğunu savundu. “Çok güçlü bir araç geliştiriyoruz,” diyor Yedvab. “Bu tür güçlü bir teknoloji geliştirdiğinizde—ve birçok örneğiniz var—ulusal çıkarlar ortaya çıkacak. Bunun konusunda naif değiliz.”
Bu arada iklim krizinin itici güçleri yoğunlaşıyor. Oyunun zaman aralığı boyunca fosil yakıt kullanımını sınırlama çabaları artan enerji maliyetleri ve politik düşmanlık tarafından baltalanıyordu. Hafta hafta inanılmaz bir kuraklık ve sıcak yaz Avrupa'yı vurdu. Ağustosun son haftasında Tibet-Nepal sınırında bir buzulun çökmesi onlarca yıllık iklim bilimcilerinin kehanetlerini yerine getirdi ve 1.450'den fazla kişiyi öldürdü.
