Birleşmiş Milletler'in Salı günü yayımladığı rapora göre, Güneydoğu Asya'nın dolandırıcılık endüstrisi, kayıpları artık bütün ülkelerin milli gelirine rakip olan, birbirine bağlı tek bir suç ekonomisine dönüştü.
BM Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC), bölgedeki yeraltı dünyasında 'temel' bir yeniden yapılanma yaşandığını belirtti. Raporda, eskiden tek bir bölgeye ve tek bir alana bağlı olan yerel şebekelerin, ortak altyapı üzerinden birbirlerine hizmet satan ulusötesi bir ağa dönüştüğü ifade edildi. Bu hizmetler arasında kara para aklama, dolandırıcılık, insan ticareti ve veri toplama yer alıyor.
UNODC İcra Direktörü Monica Juma konuyla ilgili olarak, 'Teknoloji, ulusötesi organize suçların operasyonel modelini hızla yeniden şekillendiriyor' dedi.
UNODC Güneydoğu Asya ve Pasifik Bölge Temsilcisi Delphine Schantz ise bu modeli 'kurumsal franchise' sistemine benzetti ve kara para aklama, insan ticareti ve veri toplama için uzmanlaşmış departmanların aynı hizmet tabanlı ağa bağlandığını söyledi.
Doğu Asya, Güneydoğu Asya, Avustralya ve Yeni Zelanda genelinde dolandırıcılıktan kaynaklanan toplam kayıpların sadece 2025 yılında tahmini 88,3 milyar ila 114,1 milyar dolar arasında olduğu belirtildi. UNODC bu rakamın 'bölgedeki birçok ülkenin gayri safi yurt içi hasılasını geride bıraktığına' dikkat çekti. Paranın büyük kısmı kripto para üzerinden akıyor; tesisler, halk arasında 'domuz kesme' (pig butchering) olarak bilinen yatırım ve romantik içerikli dolandırıcılık operasyonları yürütüyor ve elde edilen gelirler kripto para zinciri üzerinden aklanıyor. UNODC, bölge polisinin 'yeni kripto para ortamında' parayı takip edecek eğitime sahip olmadığı uyarısında bulundu. Schantz, 'Sadece müdahale etmek işe yaramıyor, artık gelirlere el koymak şart' ifadelerini kullandı.
Raporda, grupların fiziksel kaçakçılık yerine giderek daha fazla siber tabanlı dolandırıcılık, suç altyapısı ve platform bazlı mali uzlaşma hizmetleri sunduğu; bunların çok az iz bıraktığı ve kaynağının tespit edilmesinin zor olduğu vurgulandı. Bu sistemin beslenmesinde küresel çapta zorla çalıştırmanın önemli rol oynadığı, dolandırıcılık kamplarında en az 80 ülkeden insan bulunduğu belirtildi. Ayrıca dolandırıcılık ağlarının, Avrupa ve Kuzey Amerika dil becerisine sahip kişileri hedef alan reklamlarla eleman havuzunu genişletmeye çalıştığı ifade edildi.
Rapor, üretken yapay zeka, deepfake (derin sahte) ve neredeyse tamamen otomatikleşmiş dolandırıcılık yöntemlerine dikkat çekiyor. Ayrıca meşru reklam ağlarının ele geçirilerek kötü amaçlı yazılım yayılması anlamına gelen 'malvertising' (kötü amaçlı reklam) vakalarının 2025'te bir önceki yıla göre %42 arttığı kaydedildi. Raporda, suç örgütlerinin Elon Musk'ın Starlink'i gibi uydu internet sayesinde yerel telekomünikasyon altyapısına bağımlı olmaktan kurtulduğu ve uzak bölgelerde faaliyet gösterebildiği belirtiliyor.
Dolandırıcılığın ötesinde rapor, hızla büyüyen diğer suç piyasalarına da ışık tutuyor. Endonezya, Malezya ve Filipinler arasındaki deniz üçgeni olan Sulu ve Sulavesi Denizleri'nin yükselen bir kaçakçılık koridoru haline geldiği tespit edildi. Ayrıca suç örgütlerinin genç kullanıcıları çekmek için çevrim içi kumarı oyunlaştırarak (gamification) sunduğu uyarısı yapıldı.
UNODC İcra Direktörü Monica Juma, bu ağların 'esnek, ısrarcı ve uyum sağlayabilir' olduğunu, kolluk kuvvetlerinin müdahalelerinin ardından sınırları aşarak yeniden faaliyete geçebildiklerini, bu nedenle bu yapıları çökertmek için uluslararası iş birliğinin hayati önem taşıdığını söyledi.
Dünya genelinde kolluk kuvvetleri bu tehdide karşı önlemlerini artırıyor. Geçtiğimiz hafta ABD savcıları, bölge üzerinden yönlendirilen yatırım ve romantik dolandırıcılıklarla bağlantılı 25 milyon doların üzerinde kripto paraya el koydu. Interpol, söz konusu kampları küresel bir tehdit olarak tanımladı. Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International), işçilerin Kamboçya'daki kamplardan kaçışının insani bir krize yol açtığını belgeledi. Aynı ülkede, Prince Group'un patronu olduğu iddia edilen Chen Zhi, Çin'e iade edilmeyi beklerken tutuklandı ve bu davaya tarihin en büyük Bitcoin müsaderelerinden biri de eşlik etti.
