Meta'nın akıllı gözlükleri, şirket için tam bir halkla ilişkiler kabusuna dönüştü. Kamuoyundan gelen tepkiler hem hızlı hem de sert oldu; insanlar mahremiyetin erozyona uğraması ve gözetimin yaygınlaşmasından endişe duyuyor. Özellikle kötü niyetli bazı kullanıcılar, gözlükleri kullanarak tanımadıkları kişilere 'şaka' yaptıklarını kayda alıyor. Kadınlar, haberleri olmadan kendilerine yanaşıp onları flört ederken filme alan erkeklerin sosyal medya içeriği haline geliyor. Ürününüze 'sapık gözlüğü' denmeye başladıysa, ortada ciddi bir sorun var demektir.
Business Insider'ın Perşembe günü yayımladığı habere göre Meta, kendi platformunda Meta gözlükleriyle çekilen bazı içeriklere yasak getirmek gibi oldukça sıra dışı bir adım attı. Instagram'ın başındaki isim Adam Mosseri, 'insanları sömüren ve taciz eden, özellikle de o meşhur flört sözü videoları gibi içeriklerin' Instagram'dan kaldırılacağını söyledi.
Bir an için Meta'nın içinde bulunduğu açmazı düşünün: Şirketin ürünü, müşterilerinin o kadar itiraz edilebilir davranışlar sergilemesine olanak tanıdı ki, şirket bir içerik yasağıyla yanıt vermek zorunda kaldı. Sanki 'Bizi kötü göstermeyi bırakın' der gibi.
Business Insider'a konuşan Mosseri, 'İnsanların başkalarını gizlice videoya alıp taciz etmelerini ve ardından bunları platformumuzda yayınlamalarını istemiyoruz. Bu nedenle elimizden gelen her şekilde bununla mücadele etmeye çalışıyoruz' dedi.
Ancak bu noktaya nasıl gelindiğini sorgulamakta fayda var. Üstelik böyle bir politika, akıllı gözlük içeriklerine getirilen yasağın ne anlama geldiğini ve nasıl uygulanacağını anlamak için çözülmesi gereken yepyeni bir dizi soruyu da beraberinde getiriyor.
Kamusal alanlarda mahremiyet beklentimiz neredeyse yok denecek kadar az; sırf sokakta yürüdüğünüz, metroya bindiğiniz ya da bir mağazada alışveriş yaptığınız için birinin Instagram Reel videosunun konusu olabilirsiniz. Kısa video formatlarının yükselişi, sokak röportajı türündeki içeriklere yeni bir soluk getirdi. Bu tür içerikler defalarca kanıtlandığı üzere ucuz ve sonsuz kez tekrarlanabilir; bazı 'içerik üreticileri' tüm işlerini yabancılara ne kadar kazandıklarını, ne kadar kira ödediklerini ya da bir şarkıyı bilip bilmediklerini sormak üzerine kurmuş durumda. Kimileri sadece kendi halindeki yabancıların videosunu çekiyor; kimileri ise insanların üzerine gidip onlara bol bol iltifat ederek kameraya şaşkın ya da memnun bir tepki almaya çalışıyor. Toplum içinde olmak her zaman başkalarıyla alan paylaşmak anlamına geliyordu, ama artık bir de daha sonra bunu paraya çevirecek kişiler için video malzemesi olmayı kabullenmek zorundayız.
Akıllı gözlüklerin ilk benimseyenlerinin içerik üreticileri olması hiç de şaşırtıcı değil; Meta gözlüklerinin temel işlevlerinden biri de içerik üretimini daha da zahmetsiz hale getirmek. Meta gözlüklerini kullanan herkes hizmet sektörü çalışanlarını ve kadınları taciz etmek için video çekmiyor; kimileri 'günlük hayat' tarzı içerikler, yedikleri yemekler ya da konserler için kullanıyor. Ancak sıradan kişisel içeriklerle artık yasaklanmış olan taciz arasında, Instagram'ın yeni politikasının doğrudan ele almadığı geniş bir gri alan var: Evsizlerin kamp yerlerini şok içerik için didik didik eden hesaplar ya da bağımlılıkla mücadele eden insanları sessizce filme alanlar ne olacak? Bir erkeğin spor salonunda kadınları filme alması ama yanlarına yaklaşmaması taciz sayılır mı? Peki ya bilginiz ve rızanız dışında çekilmiş bir videoda kendinizi bulursanız, bu Instagram'dan videonun kaldırılmasını talep etmek için yeterli bir gerekçe mi?
Peki ya birisi 'başkalarını gizlice videoya alıp taciz ediyorsa' ama bunu akıllı gözlük kullanmadan, eski usul yapıyorsa?
Meta sözcüsü Albert Aydın, The Verge'e e-postayla gönderdiği açıklamada, şirketin kurcalama tespit edildiğinde gözlüklerdeki kameraları devre dışı bırakmak ve bu cihazlarla ilişkili hesaplardaki içerikleri kaldırmak için çalıştığını söyledi. Aydın, görüntülenen bir kişinin içeriğin kaldırılması için Meta'ya başvurup başvuramayacağına ilişkin spesifik soruları yanıtlamadı; Meta'nın 'gizli çekim ve LED kurcalamayla elimizden gelen her şekilde mücadele etmeye' çalıştığını belirtti. Aydın ayrıca The Verge'e politikanın asıl metnini de vermedi.
Akıllı gözlüklere yönelik öfke, kısmen Meta'nın kınamak zorunda kaldığı özellikle ağır 'sapık' kullanım senaryolarından kaynaklanıyor. Ancak daha masum örnekler bile insanları tedirgin etmeye yetiyor. Akıllı gözlükler söz konusu olduğunda mesele, çekilen spesifik içerikten çok, başkalarının fark etmesine gerek kalmadan bunu yapabilme yeteneğidir. Meta, en ürkütücü akıllı gözlük içeriklerini denetleyeceğini söyleyip daha derin soruları geçiştirerek iki arada bir derede kalmaya çalışıyor: Bir yandan uyguladığı yaptırımla övünüyor, diğer yandan bu tür içeriklerin var olmasına zemin hazırlamaya devam ediyor.
