Nature dergisi Çarşamba günü, Microsoft'un "çığır açan" kuantum bilgisayar çipi Majorana 1'in temel teknolojisini sorgulayan önemli bir eleştiriyi yayımladı. Microsoft, Şubat 2025'te tanıttığı bu çiple birlikte topolojik kubit adını verdiği yeni bir teknolojiyi gündeme getirmişti. Şirkete göre topolojik kubitler, gelecekteki kuantum bilgisayarının "yapı taşları" olacak. Microsoft, bu ay başında düzenlediği Build etkinliğinde ise ikinci nesil çip Majorana 2'yi duyurdu.
Ancak St Andrews Üniversitesi fizikçisi Henry Legg, hakemli dergide yayımladığı makalesinde Microsoft'un cihazına ait verileri yeniden inceledi ve şirketin araştırmacılarının çalışan bir topolojik kubiti kesin olarak kanıtlayamadığını ileri sürdü.
Kuantum bilgisayar savunucuları, bu teknolojinin ilaç keşfi, şifreleme ve makine öğrenimi gibi alanlarda çığır açacağını öngörüyor. Google ve IBM, Majorana 1 ve 2'den çok daha gelişmiş makineler geliştirdi; buna karşın şu ana kadar herhangi bir kuantum bilgisayarının gerçek anlamda işe yarar bir görev yaptığı kanıtlanamadı. Microsoft ise Majorana serisinin pratik bir kuantum bilgisayara açılan kapı olduğunu savunuyor.
Microsoft'un tasarımı, sektördeki diğer firmalardan belirgin biçimde ayrılıyor. Şirket, insan kılından daha ince, indiyum arsenür yarı iletkenden yapılmış ve bir süperiletkeye yapıştırılmış küçük bir tel kullanıyor. Teoriye göre bu teldeki elektronlar, çipe adını veren Majorana parçacığı adlı kolektif bir düzende davranıyor. Microsoft, bilgiyi bu parçacığın özelliklerinde kodlamayı hedefliyor. Topolojik kubit ile Majorana parçacığı arasındaki ilişki, transistör ile silikon arasındaki ilişkiye benzetiliyor.
Majorana parçacığının destekçileri, topolojik kubitlerin IBM'in kullandığı süperiletken devreler gibi rakip malzemelere kıyasla daha az hata üretmesini beklediğini söylüyor. Bu sayede kullanışlı bir kuantum bilgisayara ulaşmak için daha az kubite ihtiyaç duyulacağı öngörülüyor.
Elbette tüm bunlar, Microsoft'un gerçekten bir Majorana parçacığı üretmiş olması koşuluyla geçerli. Legg, The Verge'e şunları söyledi: "Majorana parçacıklarını ikna edici biçimde ortaya koyamadılar. Majorana'lar olmadan kubit yapamazsınız."
Legg, eleştirisinde Microsoft'un Majorana parçacığına kanıt olarak sunduğu imzanın aslında cihazdaki kuantum noktaları — yani elektron içeren yapılar — nedeniyle oluşmuş olabileceğini yazdı. Kuantum noktaları ise kuantum bilgisayarı inşası için işe yaramaz. Legg ayrıca Microsoft'un verilerini seçici biçimde kullandığını da öne sürdü.
Microsoft ekibi, Legg'in yorumlarına itiraz eden bir yanıt makalesini aynı dergide yayımladı. Söz konusu eleştirinin "bulgularımıza ciddi bir bilimsel meydan okuma niteliği taşımadığını" savunan Microsoft ekibine göre Legg, "tüm verilerimizi açıklayan alternatif bir model" ortaya koyamadı. Bu açıklamayı Microsoft'un kuantum ekibini yöneten fizikçi Chetan Nayak The Verge'e aktardı.
