Avrupa devletlerinin uzay harcamaları 2025 yılında yüzde 12 artışla 13,5 milyar euroya (15,4 milyar dolar) yükseldi. Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) 13 Temmuz'da yayımladığı rapora göre bu artış, yükselen ulusal savunma bütçeleri sayesinde küresel çapta yaşanan yüzde 3'lük düşüşün tersine gerçekleşti.
ABD'nin savunma harcamalarındaki düşüş ve NASA bütçesinin sabit kalması, küresel devlet uzay harcamalarını 119 milyar euroya çekti. Ancak ESA, bütçelerin 2026'dan itibaren bir yıl içinde yüzde 20'den fazla artmasının beklendiğini belirtiyor. Bu artışta Golden Dome füze savunma girişimi gibi savunma programlarının etkili olacağı ifade ediliyor.
ABD, 2025'te küresel devlet uzay bütçelerinin yüzde 58'ini oluşturarak lider konumda. Onu yüzde 15 ile Çin, yüzde 11 ile Avrupa takip ediyor.
Almanya, 2030'a kadar uzay güvenliği ve savunmasına 35 milyar euro yatırım yapmayı planlayarak Avrupa'nın en önemli kısa vadeli taahhüdünü verdi. Fransa ise 2026-2040 yılları arasında askeri uzay faaliyetleri için ek 4,2 milyar euro ayırmaya hazırlanıyor.
ESA raporunda ayrıca 2025'in küresel askeri harcamalarda üst üste 11. yıllık artışa işaret ettiği ve bu harcamaların 2,9 trilyon dolara ulaştığı belirtildi. Bu artışa en büyük katkıyı Avrupa'nın yaptığı kaydedildi.
Bununla birlikte raporda, OECD ve Uluslararası Para Fonu (IMF) araştırmalarına atıfta bulunularak, daha yüksek savunma harcamalarının mutlaka kalıcı ekonomik büyümeye yol açmadığı uyarısı yapıldı.
OECD'ye göre uzun vadeli kazanımlar, yeniliği teşvik ederken maliyetleri kontrol altında tutabilen tedarik stratejilerine ve ölçek ekonomilerini harekete geçirecek sınır ötesi koordinasyon ile uyumlu standartlara bağlı.
Açık pazar sorunu
Bu arada Avrupa, iç talebi ABD ve Çin'de görülen daha büyük ve maliyet açısından daha verimli bir sanayi tabanına dönüştürme konusunda yapısal bir dezavantajla boğuşmaya devam ediyor.
Raporda, "Avrupa'ya özgü önemli bir faktör, erişilebilir pazarının önemli bir kısmının dünyadaki tüm uzay endüstrilerine de açık olmasıdır" denildi.
"Avrupalı müşteriler (kamu ve özel) 2025'te toplam erişilebilir pazar değerinin yüzde 67'sini oluştururken ... bu Avrupa talebi Avrupalı tedarikçilere bağlı değildi, çünkü Avrupa kendi yerli sanayisine herhangi bir öncelik tanımıyor."
ESA tahminlerine göre, Avrupalı ana yükleniciler, başka yerlerdeki devlet tedarik tercihleri ve SpaceX'in Starlink gibi dikey olarak entegre takımyıldızlar nedeniyle 75 milyar euroluk küresel fırlatma ve uydu üretim pazarının yüzde 80'inden fazlasının dışında kalıyor.
Rapor, ABD'li yetkililerin yabancı operatörler için potansiyel bir tarife dışı engel olarak eleştirdiği önerilen AB Uzay Yasası'na değinmedi.
Raporda, "Son beş yıl dikkate alındığında, Avrupalı ana yükleniciler Çin'dekinden beş kat, ABD'dekinden dört kat daha düşük bir devlet talebinden yararlandı" ifadeleri yer aldı.
"Bu faktörler, Avrupa uzay endüstrisini küresel pazar talep değişimlerine en açık hale getiriyor ve endüstriyel faaliyet seviyesini korumak için sürekli rekabetçi kalma zorunluluğu doğuruyor."
Rapor ayrıca özel uzay yatırımlarındaki farkın büyüdüğüne dikkat çekti. Avrupalı uzay girişimleri 2025'te yaklaşık 1,4 milyar euro toplarken bu rakam bir önceki yıla göre yüzde 8 düşüş gösterdi. Buna karşılık küresel yatırımlar yüzde 60 artarak rekor seviyede 11,7 milyar euroya ulaştı.
