WASHINGTON — Sırbistan, Artemis Anlaşmaları'nı imzalayan en son ülke oldu. Böylece ABD liderliğindeki bu girişime katılan ülke, iki yıldan uzun bir süre önce Çin'in Ay üssü projesine de imza atmıştı.
16 Temmuz'da NASA Genel Merkezi'nde düzenlenen törende, Sırbistan Dışişleri Bakanı Marko Đurić anlaşmaları imzaladı. Sırbistan, uzay keşfi için en iyi uygulamaları belirleyen bu belgeyi imzalayan 69. ülke ve 2026'da bunu yapan 10. ülke oldu.
Đurić ve NASA Genel Müdür Yardımcısı Matt Anderson, imzayla ilgili yaptıkları açıklamada, Apollo programında görev alan Sırp asıllı Amerikalıların rolünü vurguladı. Bu grup 'Sırp Yedilisi' olarak biliniyor.
Anderson, 'Sırbistan'ın NASA ile bağlantısı Apollo programına kadar uzanıyor. O dönemde Sırp mühendislerin çalışmaları, insanlığın uzaydaki en büyük başarılarından bazılarının gerçekleşmesine yardımcı oldu' dedi.
Đurić ise 'Bu ruhla, hem cesur atalarımıza hem de çocuklarımıza yeni sınırlara doğru ilerlemeyi, keşfetmeyi, birbirimize ilham vermeyi ve daha büyük şeylere cesaret etmeyi borçluyuz' ifadelerini kullandı.
ABD, Artemis Anlaşmaları'nı 2020 yılında yedi ülkeyle birlikte kurdu. Anlaşmalar, uzay faaliyetlerinin çakışmasını önlemekten bilimsel verilerin paylaşımına kadar keşifle ilgili konularda en iyi uygulamaları belirliyor. NASA yetkilileri bu yılın başlarında, anlaşmaları Ay üssü kurulması gibi Artemis programına uluslararası katılımı koordine etmek için de kullanacaklarını sinyalini vermişti.
Sırbistan'ın anlaşmaları imzalama kararı bu açıdan dikkat çekici. Çünkü ülke, Mayıs 2024'te Çin'in Uluslararası Ay Araştırma İstasyonu (ILRS) projesine katılmıştı. O dönemde ne Çinli ne de Sırp yetkililer, Sırbistan'ın ILRS'de nasıl bir rol oynayacağını açıklamamıştı.
Sırbistan, Artemis Anlaşmaları'nı da imzalayan ilk ILRS imzacısı değil. Tayland Aralık 2024'te, Senegal ise Temmuz 2025'te anlaşmaları imzalamıştı. ABD'li yetkililer daha önce ILRS'ye katılan ülkelerin de Artemis Anlaşmaları'nı imzalamaya davetli olduğunu belirtmişti.
