WASHINGTON — SpaceX'e ait bir Falcon 9 roketi, 16 Temmuz'da Uzay Kuvvetleri'nin Uzay Geliştirme Ajansı (SDA) için 21 uyduyu fırlatarak, Pentagon'un alçak Dünya yörüngesindeki ilk operasyonel askeri veri ağının kurulumunu aylar süren bir duraklamanın ardından yeniden başlattı.
T1TL-E olarak adlandırılan görev, TSİ 23:32'de Kaliforniya'daki Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'nden havalandı. York Space Systems tarafından üretilen uydular, SDA'nın Yaygın Savaşçı Uzay Mimarisi (PWSA) kapsamındaki Tranche 1 Taşıma Katmanı'nın üçüncü partisi ve York'un bu dilim için ikinci üretim serisi oldu.
Bu fırlatma, Uzay Kuvvetleri'nin en yakından takip edilen uydu programlarından biri için yeniden başlangıç anlamına geliyor. SDA'nın önceki Tranche 1 fırlatmaları, Eylül 2025'te 21 York uydusunu ve Ekim 2025'te 21 Lockheed Martin uydusunu yörüngeye yerleştirmişti. Son görevle birlikte SDA'nın yörüngedeki Tranche 1 Taşıma Katmanı uydu sayısı 63'e ulaştı. Bu, Tranche 1 için planlanan 126 uyduluk Taşıma Katmanı'nın yarısına denk geliyor.
Taşıma Katmanı, PWSA'nın iletişim omurgasını oluşturuyor. SDA'nın planladığı alçak Dünya yörüngesi uydu ağı, füze uyarısı, füze takibi ve askeri veri aktarımını desteklemek için tasarlandı. Bu katman, optik uydular arası bağlantılar aracılığıyla uzayda veri taşımayı ve bu verileri yer sistemlerine, gemilere, uçaklara ve diğer askeri kullanıcılara ulaştırmayı hedefliyor.
SDA Direktörü Gurpartap "GP" Sandhoo, fırlatma öncesinde gazetecilere yaptığı açıklamada, duraklamanın ilk 42 Tranche 1 uydusunda tespit edilen donanım ve yazılım sorunlarından kaynaklandığını söyledi. Bu sorunlar arasında termal modelleme problemleri, yer giriş noktalarıyla temas kurmadaki gecikmeler ile itki ve yörünge yükseltme zorlukları yer alıyordu.
Fırlatmalar arasındaki boşluk, SDA'nın takımyıldızı yönetme biçimindeki bir değişimi yansıtıyor. Ajans bir zamanlar yaklaşık aylık uydu fırlatma temposu öngörmüştü. Sandhoo, SDA'nın artık hazırlık temelli bir modele geçtiğini ve sabit bir takvime bağlı kalmak yerine "kim hazırsa onu fırlattıklarını" belirtti.
Bu, fırlatma uygunluğunun artık ana belirleyici faktör olmadığı anlamına geliyor. Bunun yerine SDA, fırlatmaları uzay aracı kontrolleri, montaj, entegrasyon ve test hazırlığı etrafında koordine ediyor.
Sandhoo, "Bu fırlatmanın sonunda taşıma takımyıldızımızın yarısı yörüngede olacak" dedi ve üç düzlemin konuşlandırılmasıyla birlikte "savaşçı için gerçek bir yetenek" üzerine tartışmalara başlanabileceğini ekledi.
Ancak mimari henüz erken bir aşamada. Sandhoo, SDA'nın henüz uyduların takımyıldız boyunca veri yönlendirmesine izin verecek ağ yapısını (mesh network) kurmadığını söyledi. Ajans, önce her bir yörünge düzlemi içinde optik bağlantılar kurmayı, ardından düzlemler arası bağlantıları denemeyi planlıyor. Sandhoo bu adımın "çok hızlı bir şekilde çok karmaşık hale geldiğini" ifade etti.
"Henüz bir ağ yapısı kurmadık ama bunun için çalışıyoruz" dedi.
