Bu hafta düzenledikleri brifing ve yeni bir raporda bir grup eski EPA yetkilisi, Başkan Donald Trump’ın yapay zeka veri merkezlerinin inşasını hızlandırmak adına çevre düzenlemelerini zayıflattığını ve bunun Amerikalılar için sağlık risklerini artırdığını söyledi. Yetkililer, yönetimin çevresel tehdidi ciddiye aldığını göstermesi için Trump’tan “Veri Merkezi Sağlık Koruma Taahhüdü” benimsemesini, belki de nafile bir şekilde, istedi.
Göreve başladığı dönemde Trump’ın EPA yöneticisi Lee Zeldin, düzenleme gevşetmesi yoluyla Amerika’yı “dünyanın yapay zeka başkenti” yapma hedefini ilan etti. O tarihten bu yana Zeldin ve Beyaz Saray, ABD Çevre Koruma Ajansı’ndaki personel ve fon kesintilerinin üzerine onlarca kuralı geri aldı.
Trump yönetiminin düzenleme gevşetme hamlesi ve yenilenebilir enerjiye yönelik saldırılarının sonucunda, yeni yapay zeka veri merkezleri dalgası giderek kirli enerjiyle besleniyor. Eski EPA çalışanlarının uyarısına göre bu durum, insanların veri merkezinin yakınında yaşamasa bile sağlığı etkileyebiliyor. Bir zamanlar “insan sağlığını ve çevreyi korumak” için kurulmuş olan kurumun, üretken yapay zekanın fiziksel altyapısının Amerika’nın manzarasını değiştirmesiyle artık olması gereken denetçilik rolünü üstlenmediği belirtiliyor.
“Bu denli büyük bir sanayi inşası, devrim olarak lanse edilirken EPA’dan daha fazla uyanıklık beklenirdi” diyen çocuk doktoru ve eski EPA yardımcı yöneticisi Lynn Goldman, brifingde şunları söyledi: “Bunun yerine EPA tam tersini yapıyor, öncelikle sektörün ihtiyaçlarını düşünüyor ve toksik kimyasallar ile zararlı kirleticiler üzerindeki sınırları zayıflatıyor ya da yeniden gözden geçiriyor.”
Goldman ve bağımsız bir kuruluş olan Çevre Koruma Ağı’nın parçası diğer eski EPA çalışanları bu hafta, veri merkezi kirliliğinden kaynaklanan sağlık risklerini artırdığını söyledikleri Ocak 2025’ten bu yana 30 farklı federal eylemi tespit eden bir rapor yayımladı.
Rapor, yenilenebilir enerji projelerini kısıtlamaya yönelik ve kirlilik düzenlemelerini yumuşatan, mevcut enerji santralleri ve fabrikaları belirli standartlardan muaf tutan yürütme kararlarını ve teklifleri içeriyor. Rapordaki 30 politika değişikliğinin 17’si özellikle yapay zekadan bahsediyor ya da veri merkezlerini hedef alıyor.
Trump, Temmuz 2025’te “Yapay Zeka Eylem Planı”nı yayımladı ve veri merkezi projeleri ile çip fabrikaları için izin süreçlerini hızlandırmak amacıyla Temiz Hava Yasası, Temiz Su Yasası ve Superfund yasası kapsamında düzenlemelerin basitleştirilmesini ya da azaltılmasını önerdi. Tüketici savunuculuğu grubu Public Citizen’daki enerji programı direktörü Tyson Slocum, The Verge’e o dönemde verdiği demeçte, “Yapay zeka planı aslında veri merkezleri ve özellikle fosil yakıt altyapısı için kitlesel yeni muafiyetler sağlamak üzere benzeri görülmemiş acil yetkilerin kullanılmasıyla ilgili” dedi.
Trump, enerji açlığı çeken veri merkezlerini beslemek için yeni gaz projelerinin önünü açacak politika zeminini esasen hazırladı; bu projeler yerinde kurulan türbinlerden teknoloji şirketlerine hizmet edecek şekilde inşa edilen enerji santrallerine kadar uzanıyor. Bu arada üretken yapay zeka için gerekli ileri çiplere olan talep, kolay parçalanmayan ve çevrede ile insan bedeninde biriken sonsuza dek kimyasalların üretimini yeniden canlandırıyor. Tüm bu yeni altyapı, desteklediği veri merkezlerinden uzak bölgelere kirlilik yayabiliyor.
“Etkilenmek için bir veri merkezinin yakınında yaşamanız gerekmiyor, çünkü kirlilik sadece veri merkezlerinin kendisinden gelmiyor” diyor Goldman.
Geçen yıl yüzlerce mevcut EPA çalışanı, Zeldin’e hitaben kamuoyuna açık bir mektup göndererek “Liderliğiniz altındaki EPA, toplulukları tehlikeli kimyasallardan ve güvensiz içme suyundan koruyacak değil, aksine halk sağlığı ve güvenliğine yönelik riskleri artıracak” ifadelerini kullandı.
Yeni rapor, UC Riverside, Caltech ve Rochester Institute of Technology’den bir çalışmaya atıf yapıyor. Çalışmaya göre yapay zekayla ilişkili hava kirliliği, 2028’e kadar 1.300’e kadar erken ölüme ve 20 milyar dolardan fazla halk sağlığı maliyetine yol açabilir. EPN raporunda belirtilen politika değişiklikleri hesaba katıldığında bedelin daha da büyük olabileceği belirtiliyor. Eski EPA yetkililerine göre ABD, temiz hava ve su standartlarını yeniden tesis ederek ve federal kurumların bu kuralları uygulama kapasitesini yeniden inşa ederek bu kayıplardan kaçınabilir.
“Daha kirletici bir yapay zeka inşası kaçınılmaz değil. Bu, hükümetin şimdi yapacağı seçimlere bağlı” diyen EPN kamu işleri kıdemli direktörü Marc Boom, brifingde şunları söyledi: “EPA, bu inşanın kirliliği nasıl değiştirdiğini, kimin maruz kaldığını, bunun sağlıkları için ne anlama geldiğini ölçmeli ve tüm bu bilgileri kamuoyuyla paylaşmalı. Bir Veri Merkezi Sağlık Koruma Taahhüdü pratikte bunu ifade etmeli.”
Rapora The Verge’e gönderdiği e-posta ile yanıt veren EPA sözcüsü Cora Mandy, “EPA’nın aldığı her adımda kurum, önceki yönetimlerin yıllarca süren aşırılığından sonra Temiz Hava Yasası’nın en iyi yorumuna düzenlemeleri geri döndürdü” dedi. Mandy, aynı zamanda ajansın “İnsan Sağlığını ve Çevreyi Koruma” taahhüdünü yineleyerek “Amerika’yı Dünyanın Yapay Zeka Başkenti Yapma” önceliğini sürdürdüğünü belirtti.
