ABD'nin Utah eyaleti, dijital haklar mücadelesinde yeni bir dönemin kapısını aralayarak, yaş doğrulama denetimlerinde doğrudan Sanal Özel Ağ (VPN) kullanımını hedef alan ilk eyalet oldu. Eyalet yönetimi, artık yetişkinlere yönelik içerik barındıran web sitelerinden, kullanıcılar konumlarını VPN'lerle gizlese bile yaşlarını doğrulamalarını isteyecek. Bu durum, site işletmecilerini kullanıcıların fiziksel olarak eyalet sınırları içinde olup olmadığını belirleme yükümlülüğü altına sokuyor.
Utah SB 73 sayılı yasa tasarısı, "bilerek ve isteyerek reşit olmayanlar için zararlı materyaller yayımlayan veya dağıtan" ticari web sitelerinden, bu tür içeriklerin sitenin toplam içeriğinin üçte birini aşması durumunda Utah ziyaretçilerinin yaşlarını doğrulamasını şart koşuyor. Bu kural, ziyaretçiler konumlarını VPN veya proxy sunucularla gizlese dahi geçerli olacak.
Yasa tasarısında yer alan ifadelere göre, "reşit olmayanlar için zararlı materyallerin önemli bir kısmını içeren bir web sitesini işleten ticari bir kuruluş, yaş doğrulama gerekliliklerini aşmak için sanal özel ağ, proxy sunucusu veya diğer araçların kullanımını kolaylaştıramaz veya teşvik edemez."
Yasaya göre, fiziksel olarak Utah'ta bulunan ziyaretçiler, konumlarını gizlemek için sanal özel ağ, proxy sunucusu veya başka bir araç kullansalar bile Utah kullanıcısı sayılacak. VPN'ler, trafiği uzak sunucular üzerinden yönlendirerek web sitesinin normalde göreceği IP adresini gizliyor.
Tasarı ayrıca site işletmecilerinin, ziyaretçilerin yaş kontrollerini atlatmasına yardımcı olmasını da kısıtlıyor. Bu yasak, kullanıcılara sitelere VPN üzerinden erişmeleri veya coğrafi engelleri aşmaları için talimatlar verilmesini de kapsıyor.
Sosyal medya platformu X'te konuyla ilgili dikkat çeken bir paylaşım yapan Nym kullanıcısı, "Utah'ın SB 73 sayılı yasası, web sitelerinin yaş doğrulamasını atlatmak için VPN kullanımına dair talimatlar yayımlamasını yasaklıyor" dedi. Paylaşımda, "VPN'lerin nasıl çalıştığına dair bilgi yayımlamak, eğer yaş doğrulamasıyla ilgiliyse Utah'ta artık yasa dışı. Yasa, bir gizlilik aracı hakkındaki ifade özgürlüğünü kısıtlıyor. Bu, henüz mahkemelerin yanıt vermediği bir Birinci Değişiklik sorunu" ifadeleri kullanıldı.
Yasaların ihlali halinde Tüketiciyi Koruma Dairesi, her bir ihlal için 2.500 dolara kadar idari para cezası kesebilecek. Mahkemeler de diğer yaptırımların yanı sıra her bir ihlal için 2.500 dolara kadar hukuki ceza uygulayabilecek.
Yasa ayrıca doğrulama sağlayıcılarının, erişim izni verdikten sonra kimlik bilgilerini saklamasını da yasaklıyor. Bölge kuralları tarafından belirlenen standartları karşılayan doğrulama yöntemlerini kullanan işletmeciler, yaş doğrulama gerekliliklerine uyum sağlamış sayılacak.
Gizlilik şirketi Nym, X platformunda SB 73'ün, kapsamdaki web sitelerinin yaş kontrollerini atlatmak için VPN talimatları sağlamasını yasaklamasının, gizlilik araçları hakkındaki ifade özgürlüğünü kısıtladığını savundu. Şirket, yayımladığı açıklamada, "Yasa, bir gizlilik aracı hakkındaki ifade özgürlüğünü kısıtlıyor. Bu, mahkemelerin henüz yanıt vermediği bir Birinci Değişiklik sorusu" dedi.
SB 73, düzenleyici otoritelerin hem platform yasaklarını uygulamak hem de kullanıcıların yaş kontrollerini atlatmasını engellemek için VPN'leri hedef alan en son hamlesi olarak dikkat çekiyor.
Eylül 2024'te Brezilya yetkilileri, ülkedeki X platformuna getirilen geçici yasağı aşmak için VPN kullandıklarından şüphelenilen kullanıcıları soruşturmaya başlamış, olası para cezalarının günlük 9.000 dolara yaklaşabileceği belirtilmişti.
Temmuz 2025'te ise Birleşik Krallık'ta yaş kontrolleri yürürlüğe girdiğinde VPN talebi yüzde 6.000'in üzerinde artış göstermişti.
Nym CEO'su ve kurucu ortağı Harry Halpin o dönemde Decrypt'e yaptığı açıklamada, "Artışın nedeni, Birleşik Krallık'ın iyi düşünülmemiş bir Çevrimiçi Güvenlik Yasası kabul etmesi" demişti.
Merkeziyetsiz bir VPN hizmeti işleten Nym, iOS uygulamasını piyasaya sürdükten bir gün sonra yaşanan bu talep patlaması sırasında NYM tokeninin değerinin yüzde 12 yükseldiğini görmüştü.
Şubat ayında ise Fransa, reşit olmayanların yaş kontrollerini atlatmak için VPN kullanımını kısıtlamayı değerlendirirken, yetkililer doğrudan bir yasağı ise gündemden çıkarmıştı.
