Uzay & Havacılık

Venezuela'da Depremlerin Yer Yüzeyini Kaydırdığı Alanlar

Venezuela'da Depremlerin Yer Yüzeyini Kaydırdığı Alanlar
Malta Mavi Lagün'de İngilizce

24 Haziran 2026'da kuzey Venezuela'yı 7,2 büyüklüğünde bir deprem vurdu. Ardından bir dakikadan kısa süre sonra 7,5 büyüklüğünde bir ana sarsıntı meydana geldi. İki deprem birlikte bölgede büyük hasara ve can kaybına yol açtı. Sonraki günlerde uydu tabanlı yer değiştirme haritaları, kara yüzeyinin nasıl hareket ettiğini ortaya koydu. Bu haritalar, La Guaira ve La Guaira eyaletindeki diğer kıyı kentlerinde yaşanan ağır yıkımın ardındaki güçlere ışık tuttu.

Bu harita, NISAR (NASA-ISRO Sentetik Açıklıklı Radar) uydusundan alınan veriler kullanılarak oluşturuldu. Verileri NASA'nın Jet Propulsion Laboratory (JPL) bünyesindeki NISAR bilim ekibi işled. Bilim insanları InSAR adı verilen bir teknik kullandı. Bu yöntem, tekrarlanan geçişlerden gelen verileri karşılaştırarak uydu ile yer arasındaki mesafedeki ince değişiklikleri tespit ediyor. Depremlerden sonra 25 ve 30 Haziran'da alınan görüntüler, depremlerden önceki 13 ve 18 Haziran görüntüleriyle karşılaştırıldı.

NISAR, Dünya'ya dikeyden yaklaşık 40 derecelik bir açıyla bakıyor. Bu sayede yatay ve dikey yer değiştirmelerin bir karışımını yakalayabiliyor. Haritada kırmızı alanlar, zeminin doğuya ve yukarı hareket ettiğini; mavi alanlar ise batıya ve aşağı hareket ettiğini gösteriyor. Deprem bir doğrultu atımlı fay üzerinde meydana geldiği için haritadaki yer değiştirmenin çoğu yatay (doğu ve batı) yönde gerçekleşti.

Beyaz alanlar, çok az veya hiç yer değiştirmenin olmadığı bölgeleri işaret ediyor. Görüntünün orta-sol kısmında, Morón yakınlarında ince bir şerit halinde görülen beyaz alan, fayın derinlikte kırıldığı noktayı kabaca gösteriyor. Fay, kuzeydeki Karayip levhası ile güneydeki Güney Amerika levhası arasındaki sınır boyunca uzanan bir kırık ağının parçası. Bilim insanları, bu levha sınırındaki fayların (bu depremlerin büyük olasılıkla meydana geldiği San Sebastián fay sistemi ve muhtemelen Boconó sisteminin bir kısmı) uzun süredir gerilim biriktirdiğini söylüyor.

Fay kırığı deniz yönünde, doğuya doğru ilerledi. Ardından Caracas'ın kuzeyindeki uluslararası havalimanı yakınlarında tekrar karaya çıktı. Batı ve doğu yönlü yer değiştirme arasında görülen dar beyaz bant bu durumu işaret ediyor. Fayın bu bölümünün hemen güneyinde, koyu mavi renk, fayın bu kısmındaki batı yönlü yüzey yer değiştirmesinin diğer yerlere göre çok daha fazla olduğunu gösteriyor. Bu kayma miktarı 60 santimetreye (24 inç) kadar ulaşıyor.

JPL'den jeofizikçi Eric Fielding, haritaları sağlayan isim oldu. Fielding, "Caracas ve La Guaira'daki hasarın bu kadar aşırı olmasının nedenleri bunlar. InSAR bize bu deprem sırasında neler olduğu hakkında çok şey anlatıyor" dedi.

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS), NISAR verilerini kullanarak fay kayma modelini ("sonlu fay modeli") iyileştirdi. Bu sayede fayın derinlikte nasıl kaydığı, özellikle kırığın doğu bölümü boyunca daha iyi anlaşıldı. Fielding, "Bu, o bölgede hasarın neden bu kadar şiddetli olduğunu anlaması gereken insanlar için son derece yararlı" ifadelerini kullandı.

Bu olay için yer değiştirme haritaları, NISAR'ın Acil Müdahale (UR) sistemi aracılığıyla sağlandı. Bu hızlı işleme sistemi, verileri 12 ila 24 saat içinde teslim ederek afet müdahalesini destekliyor. Hızlı işleme, tahmini yörünge bilgilerine dayandığı için UR haritaları, genellikle bir iki gün içinde kesin yörünge bilgileriyle yeniden işlenene kadar ön hazırlık niteliği taşıyor. Bu, NISAR UR sisteminin büyük bir depremden kaynaklanan yüzey yer değiştirmesini haritalamak için ilk kez kullanılması oldu.

Üniversite Destekli Dil Okulu

Kaynak: NASA