ABD Çevre Koruma Ajansı geçen hafta sonu, fabrika çiftliklerinden kaynaklanan hava kirliliğini izlemek için 20 yılı aşkın süredir geliştirmeye çalıştığı yöntemleri sonlandıracağını duyurdu. Bu karar, ajansın kirletici olabilecek tesisleri Temiz Hava Yasası kapsamında denetleme çabalarını da fiilen durdurdu.
Açıklama ara seçimlerden sadece günler önce geldi ve ajans tarafından çiftçiler için uzun süredir beklenen bir rahatlama olarak nitelendirildi. Çiftçiler, Trump ve Cumhuriyetçi Parti için tarihsel olarak önemli bir seçmen kitlesi.
On binlerce hayvanın tek bir yerde toplandığı tesislerde atıkların kirliliği havalandırma fanlarından dışarı üfleniyor ya da sıvı atık havuzlarından yayılıyor. Hayvancılık tesisleri ince partikül madde, amonyak, azot oksitler, kükürt dioksit ve uçucu organik bileşikler salıyor; bunların hepsi toksik bir karışım oluşturuyor. Araştırmalar bu tesislerin emisyonlarının ABD’de yılda yaklaşık 12.700 ölüme neden olan başlıca hava kirliliği kaynaklarından biri olduğunu gösteriyor.
Teknik olarak yoğun hayvan besleme operasyonları, yani CAFO’lar, Temiz Hava Yasası kapsamında izin almak ve bu kirleticilerin emisyonlarını Kapsamlı Çevre Tepki, Tazminat ve Sorumluluk Yasası ile Acil Durum Planlaması ve Toplumun Bilme Hakkı Yasası uyarınca bildirmek zorunda. Ancak EPA ile hayvancılık sektörü arasında birlikte oluşturulan bir anlaşma sayesinde 20 yılı aşkın süredir bu yükümlülükten muaf tutuluyorlar.
Düzenleme 2000’lerin başına dayanıyor. Ajans o dönemde bazı kirleticilerin sınırlarını aşan CAFO’ları dava etmeye çalıştı. Sektör karşı çıktı ve bu maddelerin ölçülecek yeterli bir yönteminin olmadığını savundu. Bunun üzerine ajans, sektör gruplarıyla birlikte Hava Rıza Anlaşması adı verilen düzenlemeyi geliştirdi. Bu anlaşmayla EPA, binlerce CAFO’ya sektörün finanse ettiği bir çalışmaya katılmaları karşılığında hukuki işlemlerden güvence verdi.
Ajansa göre çalışmanın amacı, CAFO’ların “Temiz Hava Yasası kapsamında izin başvurusu yapmaları ya da CERCLA veya EPCRA uyarınca bildirimde bulunmaları gereken seviyelerde kirletici salıp salmadıklarını belirleyebilecekleri araç ve modeller geliştirmek” ve bu tesislerden kaynaklanan hava emisyonlarını “bilimsel olarak sağlam bir temelde ölçmek ve tahmin etmek” için bir dayanak oluşturmaktı.
2005’te anlaşma yürürlüğe girdikten sonra ajans hiçbir “emisyon tahmin metodolojisi” üretmeyi başaramadı. Bu durum, ajansın Müfettiş Genel Ofisi’nin süreci yavaşlattığını belirttiği 2017 tarihli bir rapora da yol açtı.
Bu arada Trump yönetimi ve Kongre, fabrika çiftliklerinin CERCLA, yani Superfund Yasası ile EPCRA kapsamında hava kirleticilerini bildirme zorunluluklarını da büyük ölçüde ortadan kaldırdı.
“EPA bu planı uyguluyor derken aslında emisyonları düzenlemek için sahip olduğu tüm araçları söküyor” diyen Food & Water Watch’ın hukuk direktörü Tarah Heinzen, grubun süreci başından beri takip ettiğini ve CAFO’lardan kaynaklanan kirliliği kontrol altına almak için düzenleyicilere baskı yapmak üzere onlarca dava açtığını belirtti. Heinzen, “Şimdi Temiz Hava Yasası kapsamında fabrika çiftliklerini asla sorumlu tutma niyetinde olmadığını temelde açıkladı” dedi.
Ajans 30 Ekim tarihli açıklamasında, Ulusal Hava Emisyonları İzleme Çalışması olarak bilinen araştırmadan bu yana geçen iki on yılda birçok çiftliğin ahırlarını ve gübre sistemlerini modernize ettiğini kaydetti.
Ajansın Hava ve Radyasyon Ofisi’nin vekaleten yardımcı yöneticisi Abigale Tardif bir açıklamada, “İyi bilim iyi veriye ihtiyaç duyar ve bu veriler çok eski ve çok sınırlı; çiftliklerin güvenebileceği yöntemleri desteklemeye yetmez” dedi. Tardif, “Çiftçilere bunu açıkça söylemeyi, arkasında duramayacağımız sayıları yayınlamaktan tercih ederiz” ifadelerini kullandı.
Kararı uzun süredir destekleyen Ulusal Domuz Üreticileri Konseyi Başkanı Rob Brenneman bir açıklamada, “Bu adım çiftçilerin uzun süredir bildiği şeyi doğruluyor: Her çiftlik farklıdır ve onlara uygulanabilecek tek tip bir model yoktur” dedi.
Heinzen, ajansın kararının bu yönetimin CAFO’lardan kaynaklanan hava emisyonlarını düzenlemeye niyetinin olmadığını gösterdiğini, ancak şimdilik Temiz Hava Yasası’nın emisyon eşiğini aşan tesisler için izin zorunluluğunu sürdürdüğünü kaydetti. Anlaşma sona erdiği için bu tesislere tanınan af da artık geçerli olmayacak.
“Emisyonları tahmin edecek EPA tarafından yayımlanmış bir metodoloji yok” diyen Heinzen, “Bu, farklı hayvan besleme operasyonlarından kaynaklanan emisyonlar hakkında kullanılabilecek iyi çalışmalar olmadığı anlamına gelmiyor” dedi.
Heinzen, kendi hava düzenlemelerini uygulamak için hayvancılık emisyonları modelleri kullanan Kaliforniya’ya işaret etti. “EPA’dan tek bir ulusal emisyon faktörü setimiz yok” diyen Heinzen, “Bu, fabrika çiftliklerini federal yasaya uyma yükümlülüğünden kurtarmaz” dedi.
Yine de bu yönetim altında fabrika çiftliklerinden kaynaklanan hava emisyonlarının yakın zamanda ölçülüp izlenmesi beklenmiyor. Heinzen, “Kimse bir şey tahmin etmeyecek” diye konuştu. “EPA basın açıklamasında da söylediği gibi, yasayı uygulamaya çalışmıyoruz.”
Hava Uyum Anlaşması metanı kapsamıyor. ABD’de hayvancılık sektörü ülkenin en büyük metan kaynağı, ancak Kongre yıllık harcama kanunlarıyla hayvancılık tesislerinin metan emisyonlarını bildirmesini fiilen engelliyor.
Georgina Gustin, Inside Climate News için tarım konularını takip ediyor ve gazetecilik kariyerinin büyük bölümünde çiftçilik, gıda sistemleri ve çevre kesişimini ele aldı. Çalışmaları arasında John B. Oakes Çevre Gazeteciliği Üstün Başarı Ödülü ve iki kez Glenn Cunningham Tarım Gazeteciliği Yılın Gazetecisi ödülü bulunuyor. Daha önce The Day, St. Louis Post-Dispatch ve CQ Roll Call için muhabirlik yaptı; yazıları The New York Times, Washington Post ve National Geographic’s The Plate’te yayımlandı. Columbia Üniversitesi Gazetecilik Yüksekokulu ve Colorado Boulder Üniversitesi mezunu.
Bu haber ilk olarak Inside Climate News’te yayımlandı.
