TENERIFE, KANARYA ADALARI — NASA'nın Artemis II astronotları, Ay'a doğru gönderecek kritik motor yakımına sadece dakikalar kala beklenmedik bir kabin sızıntısı uyarısıyla karşılaştı ve tarihi görevlerinin seyri değişebilirdi.
Artemis II pilotu Victor Glover, burada Tenerife'de düzenlenen Starmus VIII festivalinde 18 Ekim'de Kanadalı eski astronot Chris Hadfield ile yaptığı konuşmada, "Beş dakika daha geç olsaydı o yakımı yapamayabilirdik" diye anlattı.
Olay, 2 Nisan'da, Artemis II görevinin ikinci gününde yaşandı. Astronotların Orion uzay aracı, yaklaşık 38 bin mil (61 bin kilometre) uzaklaştıktan sonra Dünya'ya doğru dönerken, Dünya çevresinde oldukça eliptik bir yörüngeyi tamamlıyordu. Bu, mürettebat ve görev kontrolünün kapsül sistemlerini Ay yolculuğuna başlamadan test etmesi için fırsat veriyordu. Orion şimdi gezegenin en yakın noktasına, yüzeyin yaklaşık 100 mil (160 km) yukarısına yaklaşıyordu. Ardından astronotları Ay'a gönderecek kritik translunar enjeksiyon, TLI yakımı yapılacaktı.
"Jeremy pencereye bakıyor ve 'Sanırım Dünya'nın tam ortasına doğru ilerliyoruz' diyor," diye hatırladı Glover, Artemis II görev uzmanı Kanada Uzay Ajansı'ndan Jeremy Hansen'den söz ederek. "Çünkü o kadar alçalmıştık."
Yakın geçiş ek zorluklar getirdi; Orion, yörünge enkazı ve uyduların bulunduğu bir bölgeden geçti.
"Bulunduğumuz yerden itibaren nesnelerin yoğunluğu artıyor ve radyasyon da artıyor," diye açıkladı Glover.
Görevde özellikle zorlayıcı olan bu noktada Orion, kritik TLI yakımından yaklaşık 15 dakika önce olası bir kabin sızıntısını gösteren bir uyarı verdi.
"Gerçek olup olmadığını belirlemek büyük bir meseleydi," dedi Glover.
Mürettebat ve görev kontrolü kritik bir soruyla karşı karşıya kaldı: Ay'a doğru devam etmek güvenli miydi, yoksa planlanan manevradan vazgeçip görevi çok kısa kesmek mi gerekiyordu? Glover hatırladı: "TLI yakımını yapıp Ay'a mı gideceğiz, yoksa hemen Dünya'ya dönmek için uzay elbiselerimizi mi giyeceğiz?"
Zamanlama özellikle kritikti. TLI yakımı Orion'u Dünya yörüngesinden çıkararak Ay çevresindeki yörüngesine yerleştirecekti; bu, Apollo döneminden bu yana astronotların Dünya'nın en yakın komşusuna doğru yola çıkması anlamına geliyordu.
Neyse ki NASA uçuş direktörü Judd Frieling'in 2 Nisan'daki basın brifinginde aktardığına göre uyarı yanlış alarm çıktı.
Böylece Artemis II'ye devam onayı verildi. Orion ana motorunu yaklaşık 5 dakika 50 saniye çalıştırdı ve dört astronotu Ay çevresindeki yolculuklarına başarıyla yerleştirdi.
"Sayaç geri sayarken izliyoruz, hızlar artıyor ve magenta ile yeşil sayılar bir araya geliyor," diye hatırladı Glover.
"Her şey yolunda ilerliyor. İyi görünüyor."
Kısa süre sonra mürettebat Dünya'nın yerçekiminden kurtuldu ve saatte yaklaşık 24 bin 500 mil (39 bin 430 kilometre) hızla Ay'a doğru ilerledi.
Yakım öncesi yaşanan gergin anlara rağmen Artemis II tarih yazdı. Görevin komutanı NASA astronotu Reid Wiseman, pilot Glover ve görev uzmanı Christina Koch ile birlikte Kanada Uzay Ajansı'ndan Hansen, Ay çevresindeki yolculuklarında Dünya'dan şimdiye kadar en uzak mesafeye ulaştılar; maksimum uzaklık 252 bin 756 mil (406 bin 771 km) oldu.
Dört astronot 10 Nisan'da Dünya'ya sağ salim döndü. Yaklaşık 10 gün süren uzay yolculuğunun ardından San Diego açıklarında Pasifik Okyanusu'na indi.
