NASA, Mars için üretilen ancak kullanılmayan bir keşif aracını (rover) Ay yüzeyine göndermek için PROMISE (Polar Rover for Observation, Mapping, and In-Situ Exploration) adlı yeni bir proje başlattı. Proje kapsamında, nükleer güçle çalışan bu yedek araç, Ay'ın aşırı sıcaklık farkları ve radyasyon gibi zorlu koşullarında test edilecek.
California'daki Jet Propulsion Laboratory'de (JPL) geliştirilen altı tekerlekli test aracı, aslında Perseverance ve Curiosity Mars keşif araçları için bir test platformu olarak geliştirilmişti. Perseverance Temmuz 2020'de, Curiosiy ise Kasım 2011'de Mars'a fırlatılmıştı. JPL'de yapılan testlerde kullanılan bu araç, şimdi Ay görevleri için yeniden değerlendiriliyor.
JPL mühendisleri, Promise’in Ay’da çalışacak şekilde modifiye edilebileceğini söylüyor. NASA yetkililerinden ve milyarder astronot Jared Isaacman, yıllardır Mars yüzeyinde iki aracı işletme deneyimine sahip olduklarını ve vergi mükelleflerinin yatırım yaptığı bu donanımın Ay’a gönderilmesi fikrinin ortaya atıldığını belirtti: “Donanım var ve bunu tam olarak yapmalıyız; Promise gibi bir kabiliyeti Ay’ın yüzeyine ulaştırmak için bir kazanım elde etmeye çalışmalıyız.”
NASA yetkilileri, PROMISE projesinin temel amacının, radyoizotop güç sistemlerini (RPS) Ay ortamında test etmek olduğunu söylüyor. Bu sistemler, uzun süreli Ay görevlerinde ve özellikle gece boyunca enerji sağlamak için kritik öneme sahip. Ay'da bir gece yaklaşık 14 Dünya günü sürdüğü için, güneş panelleri yetersiz kalıyor.
Projenin bir diğer önemli hedefi ise, Ay'ın güney kutup bölgesinde bulunan su buzunu araştırmak. Aslında NASA, sekiz yıldan kısa bir süre önce Ay’ın uzak yüzündeki Güney Kutbu-Aitken havzasında yaklaşık 2.000 km boyunca ilerleyecek bir “Endurance” keşif aracı önerisi üzerinde çalışmış ancak bu araç hiç üretilmemişti. Şimdi PROMISE ile benzer bilimsel hedeflere ulaşılması planlanıyor. Elde edilecek veriler, gelecekteki insanlı Ay görevleri için hayati önem taşıyor.
Karar henüz kesinleşmiş değil; NASA, Promise’in Ay filosunun ana aracı olarak kullanılabilirliğini değerlendirmeye devam ediyor. Ancak bu hamle, NASA’nın insanları Ay’ın güney kutbuna Çin’den önce indirmek ve en ilginç bölgeleri ilk keşfeden taraf olmak için hızlandırılmış bir savaş havasında çalıştığını gösteriyor. Mars, kısa vadede öncelikli hedef değil.
NASA’nın planına göre, PROMISE aracının Ay'a gönderilmesi için henüz kesin bir tarih belirtilmemiştir. Araç, bir ticari iniş aracıyla Ay yüzeyine indirilecek. Görev süresiyle ilgili henüz bir açıklama yapılmamıştır.
Yetkililer, bu projenin Ay'da uzun süreli insan varlığı için gerekli teknolojilerin geliştirilmesinde önemli bir adım olacağını vurguluyor. The Planetary Society’nin uzay politikası şefi Casey Dreier ise bu girişimi şöyle yorumluyor: “Mars programından arta kalanı hasat edip Ay’a göndermek, sembolik bir anlam taşıyor.” Ayrıca, Mars'ta kullanılacak benzer sistemler için de değerli bir test ortamı sağlayacak.
