WASHINGTON — NASA ve Draper, Ay iniş aracının geliştirilmesindeki ciddi gecikmeler nedeniyle planlanan Ay görevini iptal etme kararı aldı.
NASA ve Draper, Ticari Ay Yükü Taşıma Hizmetleri (CLPS) programı kapsamında Temmuz 2022'de Draper'a verilen görev tanımını karşılıklı anlaşarak sonlandırdı. CP-12 olarak adlandırılan bu görev tanımının değeri 73 milyon dolardı.
İptal kararı, Japon Ay iniş aracı geliştiricisi ispace tarafından duyuruldu. ispace'in Amerikan yan kuruluşu ispace-U.S., bu görevde Draper'ın taşeronuydu. ispace, 14 Temmuz akşamı yaptığı açıklamada, CLPS görev tanımının iptal edilmesi nedeniyle Draper'la yaptıkları iniş aracı sözleşmesinin de feshedileceğini bildirdi.
Draper sözcüsü, 15 Temmuz'da SpaceNews'e yaptığı açıklamada görev tanımını iptal ettiklerini doğruladı ancak kararla ilgili soruları NASA'ya yönlendirdi.
NASA, 17 Temmuz'da 15 Temmuz'da iletilen sorulara verdiği yanıtta, CP-12 görev tanımını Draper'la "iniş aracının yeniden tasarımındaki gecikmeler nedeniyle" sonlandırdığını belirtti. Ajans, "Gelecekteki kilometre taşlarının tamamlanmasının yıllar alacağı ve iniş tarihinin 2030 veya 2031'e kayacağı öngörülüyordu" ifadelerini kullandı.
NASA, 73 milyon dolarlık görev tanımının bugüne kadar başarıyla tamamlanan kilometre taşları için Draper'a 43 milyon dolar ödendiğini açıkladı.
CP-12 görev tanımı verildiğinde iniş aracının 2025'te fırlatılması planlanıyordu. ispace-U.S., 2023'te NASA yüklerinin ihtiyaçlarını karşılamak için iniş aracının tasarımını revize edince fırlatma 2026'ya, ardından Mayıs 2025'te araçta kullanılan motoru değiştirince 2027'ye ertelenmişti.
Mart ayında ispace, motoru tekrar değiştirdiğini ve Amerikan ile Japon iş birimlerinin ayrı ayrı geliştirdiği iniş aracı tasarımlarını Ultra adı verilen tek bir tasarımda birleştirdiğini duyurdu. ispace-U.S.'nin Draper için geliştirdiği iniş aracı, Japonya'daki ispace tarafından üretilecek Ultra tasarımının iki görevinden sonra 2030'a ertelenmişti.
Görev kapsamında Ay'ın uzak yüzüne üç deney taşıyan bir iniş aracı gönderilmesi planlanıyordu. Farside Sismik Paketi (FSS), Ay'ın Schrödinger Havzası'ndaki sismik aktiviteyi ölçecek sismometreler içeriyordu. Ay İç Sıcaklık ve Malzeme Paketi, yüzey altındaki ısı akışını ve elektrik iletkenliğini ölçecekti. Ay Yüzeyi Elektromanyetik Deneyi-Lite (LuSEE-Lite) ise elektrik ve manyetik alanları ölçecekti.
NASA, "Ajans, CP-12 bilim yüklerinin bilimsel hedeflerine bağlı kalmaya devam ediyor ve bu halihazırda geliştirilmiş cihazları, Ay Tabanı ve Artemis programları kapsamında artan Ay faaliyetleri temposunun bir parçası olarak gelecekteki CLPS inişleriyle mümkün olan en kısa sürede Ay'a ulaştırmak için çalışacak" dedi.
NASA, 30 Haziran'da Astrobotic (şimdi Voyager Lunar Systems), Firefly Aerospace ve Intuitive Machines'e dört Ay iniş aracı görevi verdi. Bu görevler ek yükleri taşıyabilecek olsa da, en azından bazı iniş araçları Ay'ın yakın yüzüne gideceği için FSS'yi taşıyamayabilir.
Bu, CLPS görev tanımının fırlatmadan önce sonlandırıldığı ilk vaka değil. 2019'da Orbit Beyond, kendisine verilen CLPS görev tanımını, "şirket içi zorluklar" nedeniyle Ay iniş görevini gerçekleştiremeyeceğini belirterek iki aydan kısa süre sonra iptal etmişti. Masten Space Systems, 2022'de CLPS görev tanımı aldıktan iki yıldan fazla süre sonra iflas başvurusunda bulunmuştu. Astrobotic, Masten'in varlıklarının çoğunu satın alırken görev tanımı dahil edilmemiş ve NASA tarafından iptal edilmişti.
ispace açıklamasında, CLPS programına bağlı kaldığını ve daha sonraki ve daha gelişmiş iniş görevleri için yeni CLPS 2.0 sözleşme aracı kapsamında iş almaya çalışacağını belirtti.
ispace-U.S. CEO'su Elizabeth Kryst, "ispace-U.S., Amerikan pazarı için Ay yüzeyine yüksek kaliteli, yüksek frekanslı ve düşük maliyetli ulaşım hizmetleri sağlamaya kararlıdır" dedi.
