Artemis 2 görevinin pilotu Victor Glover, NASA'nın Ay'a dönüşünde ilk insanlı inişlerin doğrudan güney kutbu yerine daha az zorlu olan ekvator bölgelerinden başlaması gerektiğini söyledi.
Glover, 21 Temmuz'da Ames Araştırma Merkezi'nde düzenlenen NASA Exploration Science Forum'da yaptığı konuşmada, NASA Yöneticisi Jared Isaacman'a bu konuda bir çağrıda bulundu. Konferans katılımcıları Glover'a Artemis kampanyasının ilk insanlı inişi için tercih ettiği bölgeyi sordu. Glover, yarım yüzyıldan uzun süre önce Apollo görevlerinin kullandığı Ay ekvatoruna yakın 'tanıdık' bölgelerin önemini vurguladı.
'Hızlı gitmek istiyorsanız, tanıdık yerlere gidin' diyen Glover, 'Yüzeye inmek istiyoruz. Kısa sürede inmek istiyorsak, gündüz vakti, tanıdık bölgeler, ekvator en mantıklısı' ifadelerini kullandı.
Glover'ın ekvator bölgesini tercih etmesinin ana nedenlerinden biri, bu bölgelere gidiş ve dönüşün kolaylığı. NASA'nın Ay'ın güney kutbu için yaptığı planlar, oldukça eliptik bir yörünge olan ve Lunar Gateway tarafından da kullanılması planlanan 'neredeyse doğrusal hale yörüngesini' (NRHO) içeriyordu. Ancak bu yörünge, astronotların Orion veya Gateway ayrılmak için uygun konuma gelene kadar Ay yüzeyinde bir haftaya kadar mahsur kalması anlamına geliyordu.
Glover, apandisit patlaması yaşayan bir astronot senaryosunu örnek gösterdi. 'İniş gününde patlarsa, bir hafta boyunca mahsur kalırsınız. Bu benim için büyük bir sorun ve bu planı sevmiyorum. Ekvator bana o kişiyi kurtarma fırsatı veriyor' dedi.
Kutup bölgeleri başka zorluklar da barındırıyor. Güneş ufuk çizgisine çok yakın olduğu için uzun gölgeler oluşuyor, bu da inişleri zorlaştırıyor ve güneş yönünde yürümeyi veya araç kullanmayı güçleştiriyor. Glover, 'Güneş batarken eve dönmenin zor olduğunu mu düşünüyorsunuz? Bir de başka bir gök cisminde, bu odadan düşük güneş açısına sahip bir ortama uzay giysisiyle gittiğinizi hayal edin' diye konuştu.
Glover, kutup inişlerine geçmeden önce ekvator bölgelerinde deneyim kazanmak için aşamalı bir yaklaşımı savunuyor. Bunu, test uçuş programlarının hız ve irtifa sınırlarını kademeli olarak genişletmesine benzeten Glover, 'Risk almaya giderek daha fazla izin veren, ancak aynı zamanda riski doğru şekilde ortadan kaldıran bir süreciniz var' dedi. 'Bence gerçekçi olmalı ve güney kutbuna doğru adım adım ilerlemeliyiz, belki de ilk denememizi oraya yapmamalıyız' diye ekledi.
Ay'ın güney kutbu, büyük ölçüde kalıcı gölgeli kraterlerdeki buz birikintileri potansiyeli nedeniyle yıllardır Artemis insanlı görevlerinin hedefi olsa da, Glover bu konuda fikir belirten ilk yetkili değil. Daha önce de ajans yetkilileri ekvatora yakın alternatif bölgelerin değerlendirilebileceğini söylemişti.
NASA'nın ortak yöneticisi Amit Kshatriya, Mart ayında düzenlenen Ay ve Gezegen Bilimi Konferansı'nda yaptığı konuşmada, 'Erken iniş görevleri için performans özelliklerini mümkün olduğunca genişlettik' dedi. Kshatriya, buna inişin yapılacağı Ay çevresindeki farklı yörüngeler ve diğer belirtilmemiş kısıtlamaların dahil olduğunu belirterek, amacın süreci 'mümkün olduğunca esnek' hale getirmek ve iniş sağlayıcılarına alternatif yaklaşımlar sunma özgürlüğü vermek olduğunu söyledi.
Kshatriya, 'Güney kutbundan henüz vazgeçmiş değiliz ve bence vazgeçmeyeceğiz. Kendimize meydan okumalı ve daha önce hiç gitmediğimiz bir yere gitmeliyiz' ifadelerini kullandı.
NASA daha sonra Lunar Gateway'den vazgeçtiğini ve en azından ilk Artemis görevlerinde Ay inişleri için başka yörüngeleri değerlendireceğini duyurdu. Örneğin, Artemis 3 mürettebat tanıtım etkinliğinde SpaceX, revize edilmiş yaklaşımının Starship iniş aracının Orion'a alçak Dünya yörüngesinde kenetlenmesini ve ardından Ay'a giderek alçak Ay yörüngesine girmesini içerdiğini açıkladı.
NASA'nın İnsanlı Uçuş Misyonu Müdürlüğü'nde baş keşif bilimcisi olan Jacob Bleacher, Glover'ın konuşmasından kısa bir süre önce düzenlenen bir panelde, Artemis 4 ve 5 görevlerinin hâlâ Ay'ın güney kutup bölgesi için planlandığını ancak kesin iniş yerlerinin iniş araçlarının yeteneklerine bağlı olacağını söyledi. Bleacher, 'İniş araçlarının yeteneklerinin geliştirme aşamasında tam olarak ne olacağını bilmiyoruz, bu nedenle seçenekleri, bu bilgiye sahip olana ve tam olarak nereye gideceğimizi netleştirene kadar açık tutuyoruz' dedi.
Glover, önce ekvator bölgelerine inme arzusunun sadece kendi fikri olduğunu ve bu görüşün ajans içinde pek yankı bulmadığını belirtti. 'Bu sadece benim fikrim ve kimse bana bunu sormuyor' diyen Glover, sözlerini şöyle tamamladı: 'Bence uyguladığımız yöntem bazı zorluklar çıkaracak. Umarım Jared bu kaydı dinler. Önceki yöneticinizle bu konuyu konuşmuştum, tekrar konuşmalıyız.'
