Ay küçülüyor ve bilim insanları doğal uydumuzun yıllar içinde ne kadar küçüldüğünü giderek daha net belirlemeye çalışıyor.
Ay'ın yaklaşık 4,5 milyar yıl önce devasa bir cismin genç Dünya ile şiddetli çarpışması sonucu oluştuğu düşünülüyor ve iç kısmı bu kadim çarpışmadan bu yana yavaş yavaş soğumaya devam ediyor. Soğudukça Ay büzülüyor ve bu uzun, yavaş bir küçülme süreci yaratıyor. Yeni bir çalışmada araştırmacılar Ay'ın aslında ne kadar küçüldüğünü hesapladıklarını düşünüyor.
Bu yeni çalışmada Lunar Reconnaissance Orbiter Camera (LROC) tarafından çekilen görüntüleri inceleyen bilim insanları Ay yüzeyinde 10 binden fazla genç fay ya da çatlak tespit etti. Bu gözlem, Ay'ın zaman içinde ne kadar büzüldüğünü anlamalarına yardımcı oldu ve araştırmacılar Ay'ın yarıçapının son 400 ila 800 milyon yılda yaklaşık 148 feet (45 metre) azaldığını tahmin ediyor.
Çalışmanın baş yazarı, Smithsonian Ulusal Hava ve Uzay Müzesi'ndeki Dünya ve Gezegen Çalışmaları Merkezi'nde jeolog ve emekli bilim insanı Thomas Watters bir açıklamada "LROC görüntüleri ortaya çıkardığı bu genç fayların sayısı hayal ettiğimden çok daha fazla" dedi. "Ay'ın içi soğumaya ve büzülmeye devam ettikçe mevcut fayların büyümesinin ve yeni fayların oluşmasının bugün de sürdüğü bekleniyor" diye ekledi.
Bu LROC gözlemleriyle araştırmacılar Ay yüzeyinde farklı türde çatlaklar ve arazi şekilleri gördü. Bunlar arasında Ay'ın yüzeyi büzüldükçe oluşan, uzun kıvrımlı yapılar olan lobate scarps ve Ay'daki karanlık düzlükler üzerindeki dar "kırışıklıklar" olan küçük mare sırtları yer alıyor.
Ay'daki tektonik aktivite Dünya'dakiyle çok farklı görünüyor. Dünya'da yaklaşık 15 büyük tektonik levha bulunurken Ay'da hiç tektonik levha yok. Bunun yerine Ay tek levhalı bir gövdeye sahip; yani dış kabuğu tek bir parça ve Ay'ın büzülmesiyle oluşan faylar ya da benzer çatlaklar dışında kırık. Bu yüzden faylar ya da çatlaklar tektonik levha sınırlarında değil, Ay'ın her yerinde dağılmış durumda.
Bu binlerce özelliği haritalayarak araştırmacılar Ay tarihini bir araya getiriyor. Ay'ın zaman içinde ne kadar küçüldüğünün kapsamını bulmanın yanı sıra Ay'ın bazı bölgelerinin diğerlerinden çok daha fazla fayla kaplı olduğunu da keşfettiler ve çatlak ve fayların daha az olduğu bölgelerin Ay kabuğunun daha kalın olduğunu gördüler.
Bu durum araştırmacıları şu sonuca götürdü: Kabuğu daha kalın olan bu bölgeler daha istikrarlıdır ve Ay yüzeyindeki yaygın çatlakların büyük bir kısmının Ay tarihinin daha geç döneminde oluştuğunu öne sürer. Çünkü Ay'ın erken yıllarında kalın kabuğu sıcak iç kısmı yalıtmış, soğumayı, büzülmeyi ve çatlamayı engellemiş olabilir.
Bu çalışma 14 Ekim'de The Planetary Science Journal'da yayımlanan bir araştırmada anlatıldı.
