Kütle spektrometrisine dayalı proteomik, alana göre nispeten yeni bir yöntem. Bu teknik, bir örnekte bulunan her türlü protein kalıntısını ve birikmiş hasarı çok kapsamlı ve ayrıntılı biçimde tanımlayabiliyor. Yöntem o kadar hassas ki diğer yöntemlere kıyasla çok daha az örnek materyali yeterli oluyor. Gaz kromatografisi-kütle spektrometrisinin aksine, karışımın karmaşıklığına bakılmaksızın örnekteki tüm proteinleri karakterize edebiliyor; önceden tanımlanmış proteinlere dar bir şekilde odaklanmıyor.
2023’te bilim insanları bu yaklaşımı kullanarak Danimarka Altın Çağı sanatçılarının tuval astarı olarak bira yan ürünlerini sıkça tercih ettiğini ortaya çıkardı. Bu yılın başlarında ise tıbbi el kitaplarının sayfalarını karıştıran Rönesans dönemine ait parmak izlerinden elde edilen proteinlerin tanımlandığını aktarmıştık; bu bulgu dönemin insanlarının pratik bilgiyi nasıl inşa ettiğine dair yeni ipuçları verdi.
Bu son çalışmada yazarlar, İsveç, Birleşik Krallık ve Danimarka’daki farklı koleksiyonlarda korunan ve MÖ 1425 ile MS 400 arasında tarihlenen birkaç Mısır eserinden minik örnekler aldı. Örnekler arasında boyalı ahşap mumya tabutları, bir mezardan duvar resmi parçaları, mumya büstü yapımında kullanılan boyalı alçı ve boyalı kireçtaşı mimari elemanlar yer aldı. Ekip, laboratuvar kaynaklı kontaminasyon ihtimalini sonuçlardan dışlamak için boş negatif kontrol örneklerini de analiz etti ve tespit edilen tüm proteinlerdeki kimyasal hasarı inceledi.
Bulgular, antik Mısırlıların sıklıkla sığır tutkalı kullandığını ve ayrıca koyun, keçi, at, eşek ve antiloptan elde edilen kollajenleri de kullandığını doğruladı. Bu malzemelerin büyük olasılıkla hayvan derisi ve bağ dokusunun kaynatılmasıyla hazırlandığı düşünülüyor. Bu maddeler yalnızca yapıştırıcı örneklerde değil, boya ve astar katmanlarında da bulundu; bu durum Mısırlıların malzemeyi hazır bulunurluğa göre seçtiğini gösteriyor. Yazarlar, ‘Hayvan türü/parça seçimi ile obje türü, uygulama biçimi, renk, kronoloji, coğrafi köken veya kullanım bağlamı (cenaze ya da saray) arasında kayda değer bir ilişki gözlenmedi’ diye yazdı.
